گروه بينالملل:
چهره بانفوذ سیاست خارجی کاخسفید در دهههای اخیر معتقد است آمریکا نهتنها دیگر ابرقدرت مطلق جهان نیست بلکه از این پس هم نمیتواند این عنوان را اعاده کند. این متفکر و استراتژیست لهستانیتبار که همزمان با انقلاب اسلامی سال 1357 مشاور امنیت ملی دولت جیمی کارتر بود، جزو حامیان دخالت نظامی ایالات متحده در ایران برای جلوگیری از وقوع انقلاب به شمار میرفت که با اجرایی نشدن نظریاتش و پیروزی انقلاب از کاخسفید خداحافظی کرد. از این رو اعتراف او در گفتوگوی روز گذشته با یورونیوز به اینکه آمریکا دیگر نمیتواند ژاندارم بیچون و چرای دنیا باشد عملا به معنای عقبنشینی آمریکا از نقشی است که نظریهپردازان اصلی «نظم نوین جهانی به رهبری آمریکا» برای آن قائل بودند. اهمیت دیگر اعتراف اخیر برژینسکی در آن است که او جزو نخستین کاشفان سناتور باراک اوباما و پشتیبان ایدههای او برای رسیدن به کاخسفید بوده و هست. در این گفتوگو اشتفان گروب وابسته خبری یورونیوز در واشنگتن سعی میکند در آستانه آغاز دور دوم ریاستجمهوری اوباما از لابهلای حرفهای برژینسکی به چشماندازی از سیاست خارجی کاخسفید در 4 سال آینده برسد.
دیگر قدرت مطلق جهانی نداریم
یکی از نخستین پرسشهای یورونیوز از برژینسکی درباره وجود یا عدموجود چیزی به نام «دکترین اوباما»ست که سیاستمدار آمریکایی آن را تایید میکند اما در عین حال معتقد است این دکترین به هیچوجه به معنای وجود چیزی به نام «استراتژی اوباما» نبوده بلکه اوباما تازه سعی دارد به یک استراتژی روشنی برسد که ورود چاک هیگل و جان کری به بدنه نظامی کاخ سفید به خاطر همین نقطه ضعف است.
اما مهمترین اعتراف برژینسکی در این گفتوگو وقتی است که خبرنگار یورونیوز از او درباره لزوم یک استراتژی در سالهای آتی میپرسد و او جواب میدهد: «فکر میکنم اول از هر چیز این استراتژی باید از این نقطه آغاز شود که آنچه بهعنوان برخوردهای جهانی در 200 سال اخیر شاهد بودهایم دیگر در ادامه به چشم نخواهد خورد. به این معنا که مفهوم هژمونی جهانی توسط یک قدرت مطلق دیگر امکانپذیر نیست حتی برای قدرتمندترین کشور».
منظور او از برخوردهای 200 سال گذشته بدون شک نقشی است که استعمار بریتانیا و سپس آمریکا در جنگها و ناآرامیهای گوشه و کنار دنیا طی 2 قرن نوزدهم و بیستم و اوایل قرن بیست و یکم داشتهاند.
البته برژینسکی در ادامه حرفهایش پایان یافتن این دخالتگریها را کاملاً کتمان نمیکند: «ما در حال مواجهه با درگیریهای روبهافزایشي هستیم که ریسک بالایی برای ما دارند و به همین دلیل پاسخ ما باید بسیار هوشمندانهتر و در شراکت با دیگر دولتهای بزرگ باشد تا از مواجهه تمام و کمال که در تاریخ معاصرمان تجربه کردیم، فرار کنیم».
خاورمیانه دردسر اصلی کاخ سفید
مشاور امنیتی اسبق کاخ سفید سپس سعی میکند اولویتهای سیاست خارجی آمریکا را برشمارد و تعجبی نیست اگر او خاورمیانه را به آسیای شرقی، آفریقا، آمریکای لاتین و حتی اروپا ارجحیت بدهد. او دلیل این اولویت را بالا گرفتن مواجههها در این منطقه میداند و معتقد است که مساله خاورمیانه از نگاه آمریکا دیگر به مشکل سنتی فلسطین و اسرائیل محدود نمیشود بلکه او با معرفی مساله سوریه به عنوان معضلی که ممکن است به مناطق اطرافش هم کشیده شود، عملاً وحشت غرب را از تحولات اخیر نمایان میكند. برژینسکی همچنین درباره رفتار اوباما در قبال ایران میگوید: «او باید با ریسک احتمالی ایجاد شده از سوی ایران نیز مواجه شود.»
او در کل دردسرهای بعدی اوباما را در بدنه آسیایی تحت اوراسیا یعنی کرهشمالی، دریای چین، خود چین، هندوستان، افغانستان، پاکستان، ایران، عراق، سوریه و در نهایت کانال سوئز و مصر میداند. از دید او مالی و نیجر هم دردسرهای جدید آمریکا در آفریقا هستند. تعیین مناطق پرریسک بالا برای سیاست خارجی آمریکا نشان میدهد که آمریکا بشدت از تشکیل یک قطب قدرت اوراسیایی در مقابل سلطه استعماری غرب بیم دارد. این ترس را برژینسکی در پاسخ به سوال بعدی عمداً بروز میدهد. وقتی از او پرسش میشود که آیا آمریکا در رقابت آینده با قدرتهای جهانی در حال ظهور مثل چین، هند و روسیه روی اروپا حساب میکند یا نه؟ استراتژیست لهستانیتبار مجبور به یک اعتراف دیگر میشود: «شما از چین، هند و روسیه به عنوان قدرتهای در حال ظهور نام بردید. اگر از نزدیکتر نگاه کنید یکی از آنها همین حالا یک قدرت است ولی از دوتای دیگر، یکی با نوستالژی گذشتهاش دست و پنجه نرم میکند و درباره دیگری هم تقریبا اغراق میشود. اما با دانستن ظرفیت و چشمانداز موجود چین را میتوان یک قدرت بهحساب آورد، چیزی که البته ما باید مراقب آن باشیم. اما اروپا هم یک موجودیت بشدت مهم است. اروپا شریک اقتصادی و متحد جهانی نخست ماست و همراهیاش میتواند به شکل حیاتی بر وضع ما در جهان تاثیرگذار باشد. اما اول باید ببینیم خود اروپاییها چه آیندهای را برای خود جستوجو میکنند. در اروپا تمایلاتی جدی برای جدایی (از اتحادیه) وجود دارد. تمایلاتی برای بازگشت به گذشته (غیرمتحد) که این مساله اروپا را حل نمیکند. اروپا به یک رهبری با نگاه رو به جلو نیاز دارد که هماکنون فاقد آن است. برژینسکی همچنین بسیاری از مشکلات اروپا را آینه تمامنمای مشکلات ایالاتمتحده میداند. او برخوردهای اجتماعی- اقتصادی را مهمترین عامل قطبی شدن دوباره اروپا میخواند.
اوباما و سیاست «ریست کردن»
سرانجام سیاست ریست (Reset) یا «شروع مجدد» مشکلات قبلی آمریکا با روسیه، دستمایه کنایه خبرنگار یورو نیوز به برژینسکی میشود که میپرسد آیا با این وضع دوره دوم اوباما عرصه سیاستهای «ریست در ریست» کاخ سفید نخواهد بود. استراتژیست نزدیک به اوباما هم در مقابل سعی میکند مشکلات آمریکا و روسیه را چندان جدی معرفی نکند.
او تحلیلی طنزآمیز به زبان میآورد و میگوید چون ما در عصر رایانه بسر میبریم، ریست کردن سیاستها طبیعی است.