اوباما ساعت 11:30 بامداد روز سهشنبه، 20 ژانویه، بهعنوان چهل و چهارمین رئیسجمهور آمریکا در حضور خانوادهاش و بیش از 2 میلیون نفر و با تکرار 2 جمله، نخستین دوره 4 ساله ریاستجمهوری خویش را کلید زد. اوباما با دست گذاشتن روی همان انجیلی که آبراهام لینکلن(کسی که به بردهداری در آمریکا پایان داد) با آن قسم یاد کرده و رئیسجمهور شده بود، همان جملاتی را تکرار کرد که وی در سال1861 ادا کرده بود: «من ... رسما سوگند یاد میکنم که دفتر ریاستجمهوری ایالات متحده را صادقانه اداره خواهم کرد و با تمام توانمندیهایم، از قانون اساسی آمریکا محافظت، حمایت و دفاع خواهم کرد. خدایا مرا یاری کن!»
اما در حال حاضر یک سؤال جدی مطرح است و آن اینکه آیا اوباما واقعا خواست مردم عادی آمریکا را با خود به واشنگتن برد؟
رئیسجمهور جدید در شرایطی بر مسند کاخ سفید نشست که با بزرگترین چالشها برای سر و سامان دادن به اوضاع جامعه آمریکا روبهرو است. به قدرت رسیدن اوباما، مشابهتهای زیادی با شرایط ورود رونالد ریگان به کاخ سفید دارد. در این مقطع زمانی نشانههای متعددی از تهدیدات امنیت ملی، فراروی کارگزاران اجرایی کاخ سفید است. تهدیدات با ابعاد متنوع و در حوزههای جغرافیایی مختلف شکل گرفته است. در این شرایط سرمایهداری بنیادگرا که بر شاخصههای تاریخی و امنیتی ایالات متحده تاکید دارد با مولفههایی همانند رکود اقتصادی آمریکا روبهرو است. بحران امنیتی نیز به موازات بحران اقتصادی در حال گسترش است. اقدامات رژیم غاصب صهیونیستی در تهاجم نظامی علیه مردم غزه فضای بحرانی گستردهتری را فراروی اوباما قرار داده است. حباب امنیتی در حوزههای مختلف جهان تحتالشعاع موجهای تهاجمی اسرائیل و آمریکا قرار گرفته و این امر نشان میدهد که روندهای موجود با نشانههایی از تهدیدات غیرقابل کنترل، پیوند خورده است. امنیتگرایی مبتنی بر قدرت نیروی نظامی کارکرد خود را از دست داده و در چنین شرایطی «آمریکای اوباما» با پارادوکسهای متنوعی روبهرو شده است. در چنین فضایی سوال اصلی بسیاری از تحلیلگران آن است که آمریکا در دوران اوباما چه نوع ابتکاراتی را در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی خود به کار خواهد بست؟ آیا الگوی مبتنی بر افزایش مداخلهگرایی و گسترش تهدیدات دوام خواهد یافت یا اینکه شکل جدیدی از ابتکارات استراتژیک توسط تیم سیاست خارجی و امنیتی آمریکا به کار گرفته میشود؟
اما به نظر میرسد که مشکل اساسی در حوزه سیاست خارجی و امنیت آمریکا مربوط به تیم امنیت ملی اوباماست. کسانی که بهعنوان مشاور امنیت ملی، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی و وزیر امورخارجه آمریکا انتخاب شدهاند راه دشواری برای حفظ تعادل در حوزههای منطقهای پیشرو خواهند داشت. این در حالی است که به نظر میرسد بحرانهای امنیتی در حوزههای خاورمیانه و دیگر حوزههای مختلف جغرافیایی و استراتژیک ادامه خواهد یافت. مقابله با چنین شرایطی طبعا مشکلات امنیتی آمریکا را در آینده افزایش خواهد داد که این امر باعث بالا رفتن میزان پارادوکس میان قدرت و امنیت در آمریکا میشود. با توضیح این شرایط، بد نیست نگاهی به تیم ریاستجمهوری اوباما بیندازیم.
تیم رقبا
برخی معتقدند رئیسجمهور آمریکا «تیمی از رقبا» را دور خود جمع کرده است مانند جان اف. کندی که دور و بر خود را با شخصیتهای منحصر به فرد و قدرتمند پر کرد و متقابلا جسورانه سینه خود را در برابر دوستانش برای این افراد سپر کرد. میگویند تصمیم اوباما برای تشکیل یک کابینه 2 حزبی متشکل از جمهوریخواهان و دموکراتها متاثر از کتابی به نام«تیم رقبا» است که درباره کابینه آبراهام لینکلن نوشته شده است. ترکیب انتخابی اوباما، محافل سیاسی را به تحلیل وضعیت، چگونگی انطباق شعار«تغییر» با سابقه و عملکرد، تمایلات و جهتگیری اعضای تیم امنیت ملی، چالشهای پیشروی اوباما و پیشبینی تحولات آینده و روند آن واداشت. تجزیه و تحلیل دقیق ترکیب تیم منتخب رئیسجمهور جدید آمریکا نشان میدهد، انتخابهای وی در مغایرت کامل با شعار انتخاباتی« The change we need »یا «به تغییر نیاز داریم!» بوده و تیم اوباما براساس قواعد بازی گذشته عمل خواهد کرد که این امر بسیاری از رایدهندگان آمریکایی را مایوس کرده است.
معرفی تیم ریاستجمهوری اوباما
در بحبوحه گزارشها درباره انتصاب هیلاری کلینتون بهعنوان وزیر امور خارجه، اوباما تیم امنیت ملی خود را در 27 نوامبر که مصادف با روز شکرگزاری بود طی یک کنفرانس خبری در شیکاگو معرفی کرد. همانطور که پیشتر گفته شد مشاوران امنیت ملی، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی و وزیر خارجه نقش بسزایی در سیاست داخلی و خارجی آمریکا بازی خواهند کرد. در همین راستا در زیر پس از معرفی کوتاه اوباما و معاونش به بررسی این افراد و دیگر اعضای تیم ریاستجمهوری آمریکا خواهیم پرداخت.
باراک حسین اوباما
باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده در 4 آگوست 1961 میلادی در ایالت هاوایی به دنیا آمد. وی در 4 ژانویه 2005 برای نخسینبار از ایالت ایلینوی به سنا راه یافت.
باراک پنجمین آفریقایی- آمریکایی است که به سنا رفته و سومین دورگهای است که با رای بالا بهعنوان سناتور برگزیده شده است. وی از سال 2007 با برپایی کمپین انتخاباتی برای ریاستجمهوری، خود را بهعنوان کاندیدای حزب دموکرات معرفی کرد و در سوم ژوئن 2008 رسما نامزد این حزب برای ریاستجمهوری شد.
جوزف بایدن
جوزف بایدن، متولد 20 نوامبر 1943 در پنسیلوانیا، وکیل و سیاستمدار آمریکایی از ویلمینگتن در ایالت دلاور است. بایدن فارغالتحصیل دانشگاه دلاور در دو رشته علوم سیاسی و تاریخ و نیز دارای مدرک دکترا از دانشگاه «سیراکیوز» است. وی پیش از انتصاب بهعنوان معاون رئیسجمهور آمریکا سناتور ارشد ایالت «دلاور» بود و ریاست کمیته سیاست خارجی سنای آمریکا را برعهده داشت. او در انتخابات درون حزبی دموکراتها در سالهای 1988 و 2008 برای ریاستجمهوری شرکت داشت اما موفق به ادامه راه نشد و در همان ابتدا کنار کشید. سناتور بایدن 65 ساله جزو قانونگذارانی است که سه دهه در سنا حضور داشته و یکی از کارشناسان برجسته حزب دموکرات در زمینه سیاست خارجی است. وی از اعضای ارشد حزب دموکرات و رئیس کمیته روابط خارجی سناست. وی به حمله آمریکا به عراق رای مثبت داد و در سال 2006 پس از افزایش خشونتها در عراق طرحی بر مبنای فدرالیزه کردن عراق و تقسیم آن به سه بخش کردنشین، شیعهنشین و سنینشین مطرح کرد که با مخالفت دولت بوش مواجه شد. بایدن، «آنتونی بلینکن» از پرسنل کمیته روابط خارجی سنای آمریکا را بهعنوان مشاور امنیت ملی خود برگزیده است.
رابرت مایکل گیتس
رابرت گیتس بهعنوان بیست و دومین وزیر دفاع ایالات متحده در دولت جورجبوش خدمت کرده و سمت خود را در دولت اوباما نیز حفظ کرده است. او 18 دسامبر 2006 جانشین دونالد رامسفلد شد. گیتس بین سالهای
93- 1991 و در زمان بوش پدر، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت ایالات متحده بود و 26 سال در سازمان اطلاعات آمریکا(سیا) فعالیت کرده است. این نیروی کهنه کار سیا در سال 1999 رئیس مرکز آموزش علوم دولتی و خدمات عمومی بوش پدر در دانشگاه تگزاس شد و در سال 2006 وزارت دفاع بوش پسر را برعهده گرفت. گیتس برعکس رامسفلد که تلاش داشت مطابق سیاستهای تعریف شده پنتاگون عمل کند، فردی عملگرا و معتقد به ارزیابی موقعیتها و دادن پاسخ مناسب است. وی در مبارزات انتخاباتی علنا طرح 16 ماهه اوباما را درباره تعیین جدول زمانی برای خروج بیشتر نیروهای جنگی آمریکا زیر سوال برد و گفت: این طرح دستاوردهای امنیتی اخیر را در آنجا تضعیف خواهد کرد. برخی کارشناسان معتقدند بزرگترین برخوردهای آتی بین اوباما و گیتس روی خواهد داد. گیتس یک محافظه کار در سیاست خارجی است که اخیرا بودجه دفاعی عظیمی درخواست کرده بود. گیتس در ماههای اخیر یکسری نطقهایی ایراد کرد که با تاکید اوباما بر اهمیت دیپلماسی و قدرت نرم همراه با نیروی نظامی سازگاری داشت.
اوباما با انتصاب گیتس بهعنوان وزیر دفاع موجبات خشنودی میانهروها و تشکیلات اصلی سیاستگذاران خارجی آمریکا را فراهم کرده است. هرچند اوباما و وزیر دفاعش در حمایت از تقویت پیمان جامع منع آزمایش هستهای دیدگاههای نزدیک تری دارند اما اوباما به صورت بالقوه با وی که از تولید نسل جدیدی از تسلیحات هستهای حمایت کرده، اختلافنظر دارد.
به هر جهت ابقای گیتس گواه آن است که اوباما به این زودیها تصمیم به خروج نظامیان آمریکایی از عراق نخواهد گرفت. اوباما چهار عضو سابق دولت بیل کلینتون را به سفارش و پیشنهاد رابرت گیتس در پستهای کلیدی وزارت دفاع این کشور منصوب کرد. «ویلیام لین» بهعنوان معاون اول وزیر دفاع، «مایکل فلورنوی» معاون وزیر دفاع در امور سیاسی، «رابرت هال» مسؤول کنترل حسابهای پنتاگون و «چارلز جانسون» تحت عنوان مشاور کل وزیر دفاع آمریکا منصوب شدند. ویلیام لین در حال حاضر معاون رئیس گروه بزرگ اسلحهسازی «ریتون» است و در سالهای 1997 تا 2000 میلادی نیز پست مشابهی را در دولت کلینتون در اختیار داشته است. میشل فلورنوی نیز تحت عنوان مشاور نظامی برای کلینتون کار کرده است. رابرت هال بهعنوان کنترلکننده نیروی هوایی ارتش آمریکا و چارلز جانسون، دادستان فدرال سابق است که تحت عنوان مشاور کل نیروی هوایی در دولت کلینتون مشغول به کار بوده است. رابرت گیتس از مجلس سنا خواست تا هر چه سریعتر این انتصابها را مورد تایید قرار دهد. در کل اوباما باید 230 نفر را در پنتاگون منصوب کند.
هیلاری واین رودهام کلینتون
هیلاری کلینتون، بهعنوان دیپلمات ارشد چهارمین فرد مهم در ایالات متحده به شمار میرود. همسر رئیسجمهور اسبق آمریکا بیل کلینتون، رقیب سرسخت اوباما در انتخابات درونحزبی بود. او پس از پذیرش سمت وزیر خارجه آمریکا در دولت اوباما از سمت خود در سنا بهعنوان سناتور ایالت نیویورک استعفا کرد. وی متولد 26 اکتبر 1947 در ایالت ایلینوی است. هیلاری که طی سالهای 2001-1993 بانوی اول ایالات متحده بود از سوم ژانویه 2001 در سنا مشغول به کار شد. پیش از آن نیز وی سمت بانوی نخست ایالت آرکانزاس را داشت و در آن ایالت وکیل مهمی به شمار میرفت. کلینتون تحصیلکرده حقوق در دانشگاه «ییل» بوده و از اعضای میانهروی حزب دموکرات محسوب میشود. وی پس از یک مبارزه انتخاباتی درونحزبی که 18 ماه به طول انجامید در تاریخ 7 ژوئن 2008 رسما اعلام کرد که به تلاشهای خود برای احراز سمت نخستین رئیسجمهور زن آمریکا پایان داده است و از باراک اوباما برای احراز مقام ریاستجمهوری ایالات متحده حمایت خواهد کرد. حمایت وی و همسرش از اوباما، در پیروزی حزب دموکرات در انتخابات چهارم نوامبر تاثیری بسزا داشت. اوباما در این مدت بارها از داده شدن یک پست کلیدی به وی در صورت انتخاب شدن، سخن رانده بود. با این وجود کارشناسان آمریکایی درباره وفادار بودن نامزدهای کابینه اوباما به وی، بویژه هیلاری ابراز تردید کردهاند. هیلاری تا زمانی که تیم همراه وی با او در یک مسیر باشند، همکار خوبی خواهد بود و به محض آنکه شاهد برخی مخالفتها با سیاستهای خود باشد از اوباما فاصله خواهد گرفت. اوباما با هدایت هیلاری 2 مخالف جدی خود (گیتس و جونز) را در کابینه گنجاند که با حضور خود کلینتون بهعنوان رقیب سرسخت پیشین اوباما و اختلافنظراتی که میان آنها وجود دارد، کار بر رئیسجمهور سختتر خواهد شد(در قسمتی دیگر به طور مفصل به معرفی تیم هیلاری کلینتون و اختلافاتش با اوباما خواهیم پرداخت).
اوباما قول داده بود در دولت خود در امور خارجه به دیپلماسی اولویت بیشتری بدهد. تیم دیپلماتیک هیلاری هنگامی شکل گرفت که اوباما «جیمز اشتاینبرگ» معاون مشاور امنیت ملی در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون و «ژاکوب لیو» مدیر بودجه در دولت کلینتون را بهعنوان معاونان وزیر خارجه برگزید. اشتاینبرگ دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاههای هاروارد و ییل بوده و عالیترین کارشناس حزب دموکرات آمریکا در سیاست خارجی محسوب میشود. لیو نیز دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاههای «جورج تاون» و هاروارد است. کارشناسان معتقدند انتصاب لیو کلیدی برای دریافت منابع بیشتر از کنگره برای این وزارتخانه خواهد بود. هیلاری کلینتون برای احراز پست وزارت خارجه با دو رقیب جدی مواجه بود.
بیل ریچاردسون
بیل ریچاردسون، دوست اسپانیولی تبار اوباما گزینهای کلیدی برای وزارت خارجه به شمار میرفت. وی متولد 1947 و سیاستمداری آمریکایی- اسپانیایی است. وی در دولت دوم بیل کلینتون ابتدا دورهای نماینده آمریکا در سازمان ملل بود و سپس وزیر انرژی آمریکا شد.
ریچاردسون پیشتر نماینده مردم نیومکزیکو در کنگره آمریکا، نامزد پست وزارت خارجه و کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری 2008 آمریکا از حزب دموکرات بود.
جان کری
وی متولد 11 دسامبر 1943و سناتور دموکرات ایالت ماساچوست در مجلس سنای آمریکاست. وی در 29 ژوئیه 2004 رسما بهعنوان نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاستجمهوری سال 2004 معرفی شد. وی در سال 1984 در انتخابات مجلس سنا شرکت کرد و در طول 20 سال حضور در سنا 3 بار از سوی مردم ماساچوست برگزیده شده است.
جیمز لوگان جونز
جیمز جونز، ژنرال چهارستاره بازنشسته نیروی دریایی آمریکاست. وی متولد 19 دسامبر 1943 در ایالت «میسوری» است. جونز از کهنه سربازان ارتش آمریکا در جنگهای ویتنام و خلیجفارس محسوب میشود و جوایز و مدالهای متعددی در طول خدمتش دریافت کرده است. جونز بهعنوان مشاور امنیت ملی آمریکا انتخاب شده است. این فرمانده سابق ناتو که پیشتر سرپرستی تفنگداران نیروی دریایی آمریکا را برعهده داشت، آن روی سکه سرسخت و سازشناپذیر تیم امنیتی اوباما به نظر میرسد. وی از جمله منتقدان صریح راهبرد جنگی دونالد رامسفلد، وزیر خارجه سابق آمریکا در عراق بود و یکی از نظامیان معتقد به بکارگیری تمام ظرفیتها و اختیارات قانونی موجود در واشنگتن (نهتنها ظرفیتها و اهرمهای نظامی) به شمار میآمد. او از زمان بازنشستگیاش درباره طیف گستردهای از مسائل و مقولات نظیر آموزش نیروهای امنیتی تشکیلات خودگران فلسطین و عراق به ارائه توصیهها و رهنمودهای مختلف پرداخته که همین امر بینش تازهای را در زمینه همکاری با متحدان آمریکا فراروی اوباما قرار داده است. کارشناسان سیاست خارجی از انتخاب ژنرال جیمز جونز که در سمت فرمانده سابق یگان دریایی در طرح تهاجم به عراق در سال 2003 دخالت داشت، استقبال کردهاند. جونز در اوایل پیروزی اوباما در برابر درخواستهای مکرر وی مقاومت کرده بود. محور نگرانیهای جونز را اجتناب از مشکلات موجود در دور اول ریاستجمهوری بوش از جمله یک شورای امنیت ملی ضعیف و مزاحمتهای دونالد رامسفلد، وزیر دفاع پیشین و دیک چنی، معاون رئیسجمهور سابق و کاندولیزا رایس تشکیل میداد. اوباما احساس میکند با انتخاب جونز فردی بسیار جدی را پیدا کرده است که میتواند سیستم موجود را به کار اندازد. جونز 64 ساله در سال 2007 بعد از 40 سال فعالیت در نیروی دریایی بازنشسته شد. وی از نوامبر 2007 تا دو هفته پیش بهعنوان نماینده ویژه کاندولیزا رایس، وزیر خارجه بوش در خاورمیانه فعالیت کرده است. اوباما در ادامه تکمیل تیم امنیتی خود «توماس دانیلون» یکی از معاونان وزیر خارجه آمریکا در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون را بهعنوان معاون مشاور امنیت ملی آمریکا معرفی کرد تا با جیمز جونز همکاری کند. دانیلون دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاه حقوق دانشگاه ویرجینیا و دانشگاه کاتولیک آمریکاست. پس از پیروزی اوباما اصلا نامی از جیمز جونز برای احراز این پست مطرح نبود بلکه رسانهها از رقابت پاول و افراد دیگری خبر میدادند که در ادامه به آنها پرداخته میشود.
مایکل وینسنت هایدن: یک ژنرال چهار ستاره نیروی هوایی آمریکا که از سال 2005 تاکنون ریاست سازمان اطلاعات و امنیت ایالات متحده را عهدهدار است.
جیمز اشتاینبرگ: معاون مشاور امنیت ملی دولت بیل کلینتون بود و با موسسات تحقیقاتی رند، موسسه مطالعات بینالمللی استراتژیک و همچنین موسسه بروکینگز همکاری داشته است.
گریگوری کریک: حقوقدانی که سابقه حضور در کاخ سفید را بهعنوان مشاور بیل کلینتون، مادلین آلبرایت وزیر خارجه سابق و باراک اوباما (بهعنوان مشاور زمان تبلیغات انتخاباتی) در کارنامه خود دارد.
چاک هاگل: سناتور هاگل که پدر و مادرش آلمانیتبار بودهاند از گزینههای احتمالی بود. اگرچه هاگل به شروع جنگ عراق در کنگره رای داد اما بعدها درباره ادامه جنگ با بوش اختلافات جدی پیدا کرد.
آنتونی چارلز زینی: ریچارد لوگار در کنار آنتونی زینی یک ژنرال چهارستاره بازنشسته و رئیس اسبق ستاد مشترک آمریکا که زمانی نماینده آمریکا در مذاکرات رژیم صهیونیستی و فلسطینیها هم بوده است از گزینههای دیگر برای احراز پست مشاور امنیت ملی اوباما بودند.
سوزان رایس: 44 ساله، شاگرد مادلین آلبرایت، وزیر خارجه بیل کلینتون است.
دنیس راس: در دوران بوش پدر و بیل کلینتون نماینده آمریکا در امور خاورمیانه بود.
سوزان رایس
سوزان رایس، معاونت وزیر خارجه آمریکا را در امور سیاهپوستان و آفریقا در دوره دوم ریاستجمهوری بیل کلینتون برعهده داشت. وی کاندیدای اوباما برای نمایندگی آمریکا در سازمان ملل است. او در سالهای 1997-1993 در شورای امنیت عهدهدار مسؤولیتهای مختلفی بوده است. بسیاری تصور میکردند که سوزان رایس، مشاور ارشد اوباما درباره سیاست خارجی در جریان مبارزات انتخاباتیاش، بهعنوان مشاور امنیت ملی آمریکا انتخاب خواهد شد اما اوباما در عوض وی را بهعنوان نماینده ایالات متحده در سازمان ملل (پست به نسبت پایینتری) منصوب کرد. با توجه به اینکه رایس ضمن فعالیت بهعنوان سفیر اوباما در نیویورک بر بالاترین کرسی در واشنگتن دیسی تکیه خواهد زد، لذا جایگاه او در سطح یک عضو کابینه دارای اهمیت و حساسیت خواهد بود. درست همانند وضعیتی که در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون وجود داشت.
حال با آغاز به کار اوباما و تیمش کارشناسان از بروز نخستین نشانههای اختلاف در تیم سیاست خارجی خبر دادند. در این تیم دو عضو کلیدی حضور دارند. سوزان رایس در نیویورک و هیلاری کلینتون در واشنگتن مستقر میشوند اما خبرها حاکی است رایس تصمیم گرفته تا تیم انتقالی خود را در واشنگتن تشکیل دهد. در زمان رقابتهای دور مقدماتی و درونحزبی میان دموکراتها مساله سیاست خارجی یکی از بزرگترین موضوعات مورد بحث بین هیلاری کلینتون و اوباما بود. هیلاری حتی تا آنجا پیش رفت که گفت اگر اوباما بهعنوان رئیسجمهور آمریکا انتخاب شود به توصیهها و تیمی از مشاوران نیاز خواهد داشت تا بتواند کار خود را در عرصه سیاست خارجی انجام دهد. نکته اینجاست که اکنون یکی از همین مشاوران با تشکیل دادن تیم خود حرکت به سوی حیطه کاری هیلاری در وزارت خارجه را شروع کرده تا از این طریق اوباما یکی از ماموران خود را در وزارت خارجه داشته باشد تا بر کلینتون نظارت کند.
از سوی دیگر مایکل فلدمن، مشاور سابق الگور نظر دیگری دارد: اینگونه کارها عادی است. به نظر من انتقال در آمریکا بسیار نرم در حال حرکت کردن است و استعدادها در این انتقال وارد و به کار گرفته شدهاند تا با آمادگی با کار سختی که در عرصه سیاست خارجی در پیش است، روبهرو شویم. چه برای وزیر خارجه و چه برای سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد بررسیها برای تعیین افراد تحت امرشان در حال انجام است. در کنار سوزان رایس رسانههای آمریکا از کارولین کندی، کالین پاول و آلبرتگور بهعنوان گزینههای احتمالی رئیس جمهوری برای عهده گرفتن مسؤولیت نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد خبر داده بودند.
کارولین کندی: تنها دختر بازمانده از جان اف. کندی رئیس جمهور اسبق آمریکاست که در یک حمله تروریستی کشته شد. وی در مقالهای ضمن حمایت از اوباما، وی را یادآور پدرش و الهامبخش توصیف کرد.
ال گور: «آلبرت آرنولد گور جونیور» معروف به «الگور» اگرچه از وزنی بالاتر از پست نمایندگی سازمان ملل برخوردار است اما رسانهها معتقد بودند سازمان ملل پایینترین پستی است که برای معاون کلینتون در دوره ریاست جمهوری وی میتوان قائل شد.
کالین پاول: وی نیز از گزینههای مطرح برای تصدی وزارت خارجه بود. البته وی برای تصدی همه پستها در کابینه اوباما مطرح میشد ولی پستی به وی نرسید!
جانت ناپولیتانو
جانت ناپولیتانو، نخستین زنی است که بهعنوان وزیر امنیت داخلی انتخاب شده است. وی در 29 نوامبر 1957 در نیویورک متولد شده است و از سال 2003 تاکنون سومین فرماندار زن ایالت آریزونا است. در ضمن پیش از فرمانداری آریزونا دادستان این ایالت بود. وی در زمینه مدیریت دستگاههای اداری و هم در حوزه محافظت و مراقبت از مرزهای آمریکا کارنامه ارزندهای را به جای گذاشت. ناپولیتانو برای اداره نهاد امنیت داخلی آمریکا که اتفاقا با انتقادات شدیدی روبهروست، نیازمند درک و شعور بسیار بالایی است. وظیفه ناپولیتانو که بهعنوان مشاور امنیت داخلی آمریکا انتخاب شده است، آمادهسازی، جلوگیری و پاسخگویی به مسائل اضطراری و اورژانسی خانوادگی است! او باید بر 200 هزار کارمند این وزارتخانه بزرگ ریاست کند.
اریک هیمپتون هولدر
اریک هولدر، قاضی پیشین دیوان عالی ناحیه کلمبیا و نیز معاون و قائم مقام دادستان کل ایالات متحده آمریکا در دوران ریاست جمهوری کلینتون بوده است. او مشاور ارشد کمپین اوباما در امور قانونی و نخستین آمریکایی سیاهپوست است که به این سمت برگزیده میشود. اوباما، هولدر 57 ساله را بهعنوان وزیر دادگستری و دادستان کل ایالات متحده منصوب کرد تا جایگزین «مایکل موکاسی» 67 ساله شود. اریک هولدر که از ابتدای نامزد شدن اوباما برای ریاستجمهوری وی را همراهی میکرد، بهعنوان رئیس کل حوزه دادستانی باید بر مسائل حقوقی بینالمللی در آمریکا نظارت داشته باشد. وی قرار است کار خود را با بستن زندان گوانتانامو (که اوباما قول آن را داده است) شروع کند و به اوضاع این محل و دیگر زندانهای آمریکا در کشورهای دیگر سر و سامان بخشد. هولدر پیشتر بهعنوان قائم مقام دادستان کل در زمان ریاستجمهوری کلینتون فعالیت میکرد.
با معرفی این 6 نفر بدنه اصلی تیم امنیت ملی دولت جدید آمریکا کامل شد.
لئون ای. پانتا، رئیس« CIA»
در حالی که رسانههای غربی احتمال تغییر رئیس سیا «مایکل هایدن» را بعید میدانستند باراک اوباما، رئیس اسبق دفتر کاخ سفید را بهعنوان رئیس سازمان اطلاعاتی آمریکا «سیا» انتخاب کرده است. لئون پانتا که از سال 99-1994 رئیس دفتر کلینتون بوده است، جانشین هایدن، ژنرال بازنشسته نیروی هوایی شد. لئون پانتا متولد 1938 در شهر مونتری کالیفرنیاست. وی به همراه همسرش مدیریت یک موسسه فعال در زمینه سیاست عمومی (که به نام خود و همسرش است و در سال 1998 در کالیفرنیا تاسیس شده) را برعهده دارد. وی پیش از پیوستن به کاخ سفید به مدت 16 سال نماینده کنگره آمریکا بود و همچنین در هیات تحقیق عراق نیز عضویت داشته است. انتخاب پانتای 71 ساله به ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا انتخابی شگفتآور بود زیرا تجربهای در زمینه فعالیتهای اطلاعاتی ندارد، برخی تحلیلگران معتقدند گرچه تخصص پانتا در مجلس نمایندگان و کابینه کلینتون مسائل مرتبط با بودجه و اقتصاد بوده است اما درک سیاسی و ارتباطات او میتواند در سمت ریاست سیا به او کمک کند. انتخاب پانتا همچنین میتواند اوباما را در جلب نظر منتقدانی که درباره تسلط نظامیان بر سازمان اطلاعات نگران بودهاند، کمک کند.
چرا پانتا برای سیا انتخاب شد؟
اوباما در کابینه خود تعداد زیادی از همکاران بیل کلینتون، رئیسجمهور اسبق آمریکا را به کار گمارده است. درباره رئیس آینده سیا نیز اوباما بدین روال عمل کرده است. رسانههای آمریکایی گزینش پانتا را امتیازی از اوباما به جناح چپ حزب دموکرات میدانند و معتقدند که اوباما با انتخاب خود سعی در خاموش کردن اعتراضهای جناح چپ در حزب خود داشته است. به نظر منتقدان اوباما، اغلب پستهای کلیدی در زمینه امور امنیتی، پیش از این به افراد محافظهکار و میانه رو سپرده شده بود. پانتا یکی از مخالفان سرسخت شکنجه از سوی نیروهای امنیتی در مبارزه علیه تروریسم است. وی اعمال شکنجه در هر شرایطی را غیرقابل قبول میداند و برای نخستین بار در دوران ریاست ژنرال مایکل هایدن که از سال 2006 تاکنون سرپرست سازمان امنیت آمریکا بوده، اعتراف کرد که برای گرفتن اطلاعات دست به شکنجه تروریستهای مظنون زده است.
انتقاد به گزینه اوباما
معرفی لئون پانتا بهعنوان مدیر آتی سازمان امنیت آمریکا تعجب و انتقاد کارشناسان امنیتی در دو حزب بزرگ را برانگیخته است. گرچه پانتا از تجربه سیاسی کافی برخوردار است، اما تاکنون با سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی، نه در دوران خدمت دولتی خود و نه در کمیسیونهای امنیتی کنگره، سرو کار نداشته است.
لئون پانتا در حالی در پنجم ژانویه نامزد ریاست سیا شد که جوزف بایدن، معاون اوباما از مورد مشورت قرار نگرفتن خود و دیگر اعضای کمیته اطلاعاتی سنا درباره نامزدی پانتا برای پست ریاست سازمان اطلاعات و امنیت آمریکا انتقاد کرد. هرچند بایدن، پانتا را برای به عهده گرفتن این پست مناسب دانست ولی این اقدام اوباما را بیاحترامی به اعضای کنگره برشمرد.
رئیس کمیسیون امنیتی حزب دموکرات در سنای آمریکا نیز از انتخاب پانتا ابراز تاسف کرد. به نظر وی گزینش یک سیاستمدار باتجربه و حرفهای در امور امنیتی میتوانست مناسبتر باشد. برخی از نمایندگان آمریکا با نگرانی به تصمیم اخیر اوباما مینگرند و درباره بیطرفی پانتا بهعنوان سرپرست «سیا» تردید دارند. به نظر یکی از سناتورهای ارشد حزب جمهوریخواه در سنا، با توجه به حادثه 11 سپتامبر انتظار میرفت که تصدی سرپرستی سیا به فردی سپرده شود که از تجربیات کافی در زمینه اطلاعاتی و امنیتی برخوردار باشد.
دنیس کوتلر بلر
پست هماهنگکننده سازمانهای امنیت ملی (DNI) در آمریکا برعهده آدمیرال دنیس بلر گذاشته شد. این اداره جدید در سال 2005 در آمریکا بنا به توصیه «کمیسیون 11 سپتامبر» ایجاد شد. وظیفه این اداره تنظیم و هماهنگی فعالیتهای 16 سازمان اطلاعاتی و امنیتی در آمریکاست. پیش از این آدمیرال بلر، فرماندهی ارتش در اقیانوس آرام را عهدهدار بوده است. دریادار بازنشسته دنیس بلر، رئیس سابق موسسه تحلیل دفاع آمریکا بوده است؛ موسسهای متشکل از اندیشمندان آمریکایی در واشنگتن که روی مسائل امنیتی تمرکز دارد. وی متولد 1947 در ایالت مین است و شش نسل پدران وی همگی دریادار بودند. وی در دهه 90 برای سازمان «سیا» کار میکرد. بدین ترتیب برخلاف پانتا، دنیس بلر از تجربه کافی در زمینه امور امنیتی برخوردار است. بلر سومین مسؤول در پست هماهنگکننده سازمانهای امنیتی آمریکاست. پیش از ایجاد این اداره، رئیس سازمان سیا، وظیفه هماهنگی دیگر سازمانهای امنیتی آمریکا را نیز برعهده داشت. بلر که بهعنوان فرد مورد نظر اوباما برای ریاست سازمان اطلاعات مرکزی معرفی شده بود، در سخنانی گفت: استفاده از شکنجه در بازجویی از مظنونان نه اخلاقی و نه قانونی است و نه کارایی دارد. وی در جلسه سنا که برای رسیدگی به تایید انتصاب وی برگزار شده بود، به نمایندگان کنگره گفت که از نظارت مستقل بر جامعه اطلاعاتی آمریکا برای جلوگیری از آزار و اذیت مظنونان و حفظ آزادیهای فردی و اجتماعی استقبال میکند.
جان برنان
اوباما در یک کنفرانس خبری در واشنگتن و در ادامه تکمیل تیم امنیتی و اطلاعاتی خود «جان برنان» را بهعنوان مشاور امنیت ملی خود انتخاب کرد. برنان که از عوامل کهنهکار سیا محسوب میشود، مشاور ارشد اوباما در امور «مقابله با تروریسم» شد. رئیسجمهور آمریکا در تشریح دلایل انتخاب برنان گفت: برنان با سابقه 25 سال خدمت در سرویسهای سری آمریکا، تجربه، آگاهی و صداقت لازم را برای پیشبرد امنیت ملی آمریکا داراست. جان برنان 6 سال پیش در بحبوحه انتقاداتی از وی مبنی بر اینکه با سیاستهای سیا در بازجویی سرسختانه از مظنونان تروریست مخالف است، از نامزدی برای ریاست این سازمان کنارهگیری کرد.
نخستین گام به سوی کاخ سفید
رئیسجمهور جديد آمریکا با تقاضا از یکی از معاونان بیل کلینتون برای پذیرش سمت رئیس کارکنان دولت، نخستین گام برای تشکیل کابینه خود را برداشت. اوباما از «رام اسرائیل امانوئل» یکی از نمایندگان فعال کنگره و رئیس ستاد کارکنان دولت رئیسجمهور اسبق خواست تا سمت مهم ریاست ستاد کارکنان وی در کاخ سفید را بپذیرد. امانوئل کسی است که به برتری حزب دموکرات در انتخابات 2006 مجلس نمایندگان کنگره آمریکا کمک شایانی کرد و به نفوذ در راهروهای نهانی قدرت در واشنگتن شهرت دارد. امانوئل از افراد نزدیک به اوباما پس از شروع فعالیتهای سیاسی او در شیکاگو بود که 2 روز پس از انتخابات یعنی در 6 نوامبر سمت پیشنهادی رئیسجمهور را پذیرفت. او متولد 29 نوامبر 1959 در شیکاگوست و از سال 2003 تاکنون نماینده ایالت ایلینویز در مجلس نمایندگان آمریکاست. این سیاستمدار صهيونيستي - آمریکایی دارای مدرک کارشناسیارشد در رشته ارتباطات از دانشگاه «نورث وسترن» و از اعضای ارشد کمیته روابط عمومی آمریکایی – اسرائیلی (ایپک) است.
وی بانی سخنرانی اوباما در زمان انتخابات ریاستجمهوری آمریکا بود که در آن رئیسجمهور آمریکا منافع اسرائیل را منافع آمریکا خواند و ادعا کرد نخواهد گذاشت تا ایران به بمب اتم دسترسی پیدا کند. امانوئل که به «رمبو» معروف است قبل از عضویت در مجلس نمایندگان و در دوران بیل کلینتون، دستیار وی در زمینه صلح خاورمیانه و از دستاندرکاران پیمان «کمپ دیوید» بود. اوباما در ادامه تکمیل این کادر نیز دیگر کارکنان ارشدش را برای کار در کاخ سفید معرفی کرد. در همین راستا «پت روز» که سالها سابقه کار در کنگره را دارد، مشاور ارشد کاخ شد. معاونان روز هم «موناسوتفن» و «جیم مسینا» هستند. سوتفن تجاربی را در زمینه روابط خارجی داشته و مسینا هم برای بسیاری از نمایندگان کنگره کار کرده است.
صهیونیسم، ارباب حلقههای آمریکا
حلقه اول: اوباما
باراک اوباما کابینه خود را تشکیل داد اما یک مساله در روند گزینش نیروهای دولت او کاملاً مشهود است و آن هم انتخاب چهرههای وابسته به لابی صهیونیسم است. رژيم صهيونيستي به شکل اجتنابناپذیری بیشترین توجه را به انتخابات آمریکا داشت. صاحبنظران صهیونیست از این بابت نگران بودند که اوباما فاقد تجربه لازم است و اشتیاق و توجه چندانی به «جنگ علیهترور» از خود نشان نمیدهد. افکار عمومی در خاورمیانه تاثیر اندکی بر انتخابات آمریکا داشته و حتی شاید بیتاثیر باشد اما نمیتوان نفوذ یهودیان آمریکا و آمریکاییهای عربتبار را در این انتخابات نادیده گرفت. اسرائیلیها به اجمال این گونه نتیجهگیری میکردند که اوباما نمیتواند دوست خوبی برای اسرائیل باشد. اگرچه اوباما هیچگاه از موضع قابل انتظار خود در حمایت از اسرائیل عدول نکرد اما این موضوع حساس در انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری دائما گریبانگیر او میشد. در همین راستا اوباما ساعاتی بعد از انتخاب خود به عنوان نامزد حزب دموکرات در جمع هزاران تن از مردم آمریکا صحبت کرد و شایعات مربوط به دیدگاه غیردوستانه خود در برابر اسرائیل و منافع صهيونيستها را بیپایه و اساس خواند. اوباما همچنین در میان اعضای کمیته روابط عمومی اسرائیل و آمریکا (ایپک) حاضر شد و گفت: «هرجا که پای امنیت اسرائیل در میان باشد من به هیچ وجه کوتاه نخواهم آمد.» که این سخنان وی با تشویق حضار همراه شد. وی در آن زمان به رهبران صهيونيست قول داد در صورتی که رئیس جمهور شود تلاشهای لازم را برای تامین امنیت اسرائیل خواهد کرد. وی در ادامه اظهار داشت که تاسیس دولت اسرائیل اقدامی ضروری و عادلانه بود. اوباما ضمن انتقاد از سیاستهای آمریکا که باعث ناامنی اسرائیل شده است اذعان داشت که آمریکا نباید جلوی مذاکرات اسرائیل با سوریه را بگیرد و اقدام اسرائیل در پایان دادن به تهدید هستهای سوریه اقدامی موجه است. وی همچنین خواستار منزوی کردن حماس شد. اوباما بعدها برای ابراز ارادت بیشتر به اسرائیل، به بیتالمقدس رفته و پای دیوار توبه ایستاد. اوباما پس از انتخاب به عنوان رئیسجمهور هم در تمام مواضع نشان داد که اختیاری از خود نداشته و تیم منتخب وی تماماً توسط ایپک انتخاب و انتصاب شدهاند. در اثبات این مدعا «ویلیام بیمن» متخصص خاورمیانه در دانشگاه مینه سوتا که در دولت کارتر، مشاور وزارت خارجه بود درباره احتمال تغییر در سیاستهای آمریکا گفت: «سیاست خارجی اوباما درباره خاورمیانه و بویژه در قبال ایران تفاوت چندانی با سیاستهای بوش نخواهد داشت». وی برای مثال به انتخاب «دنیس راس» به عنوان مسؤول پرونده ایران اشاره کرد و افزود: اوباما قادر به انجام تغییر نخواهد بود. راس توسط نئوکانها حمایت میشود و تیم انتقالی اوباما در جیبهای ایپک قرار دارد. آنها میخواهند آدمهای خود را در دستگاه اوباما به کار گمارند. گفتنی است که راس یک صهیونیست دوآتشه در لابی اسرائیل در آمریکا به شمار میرود. دنیس راس نیز مانند سایر اعضا پیشتر در دولت کلینتون دارای مقام بوده و به عنوان نماینده ویژه در خاورمیانه مشغول به کار بوده است.
حلقه دوم: بایدن
سناتور بایدن از همان ابتدا که به عنوان معاون رئیسجمهور احتمالی آمریکا انتخاب شد ماهیت خود را به عنوان یک مسیحی صهیونیست نشان داد. وی در مصاحبهای با تلویزیون رژیم صهیونیستی گفت: «من پیش از آنکه مسیحی باشم خود را یک یهودی میدانم و نهتنها به این جمله اکتفا نخواهم کرد، بلکه افتخار دارم که بگویم من یک صهیونیست هستم. به صهیونیست بودن خود افتخار میکنم و به وجود اسرائیل سخت پایبندم. » بایدن به عنوان یک مسیحی صهیونیست حمایت از رژیم صهیونیستی را مستند به کلمات حضرت موسی (ع) و انبیای بنیاسرائیل میکند و اعتقاد دارد که ظهور دولت یهود در سرزمینهای اشغالی به فرمان خدا صورت گرفته است! جو بایدن، معاون اوباما با این سخنان خود را به عنوان یکی از حامیان جدی اسرائیل اثبات کرد.
حلقه سوم: کلینتون
هیلاری کلینتون نیز مثل سایر سیاستمداران آمریکا از حامیان جدی صهیونیسم بوده و با تاکید بر انجام طرح سازش خواستار به رسمیت شناخته شدن رژیم صهیونیستی توسط اعراب و فلسطینیها و تامین امنیت تلآویو شده است. وی با بنیادگرا خواندن مقاومت اسلامی در سرزمینهای اشغالی خواستار تداوم تلاشها برای جلب حمایت اعراب از تشکیلات خودگردان و در کنار آن به رسمیت شناخته شدن رژیم صهیونیستی از سوی فلسطینیها شده است. کلینتون در هنگام مبارزات انتخاباتی خود موضع بسیار تندتری نسبت به اوباما اتخاذ میکرد و قول داده بود در صورت رسیدن به ریاست جمهوری تصرف بیتالمقدس شرقی را مورد تایید و حمایت قرار دهد. تعهد او به ادعای اسرائیل درباره «بیتالمقدس یکپارچه» در آن زمان به معنای دگرگونی اساسی و دردسرآفرین در موضعگیری دیرینه ایالات متحده در قبال این موضوع جنجالی بود. در مقالهای که ماه سپتامبر 2008 در پایگاه اینترنتی ستاد انتخاباتی هیلاری منتشر شد و مواضع رسمی وی را منعکس میکرد چنین میخوانیم: «هیلاری کلینتون بر این باور است که حق اسرائیل برای ادامه حیات خود در سرزمینی یهودی، با مرزهایی قابل دفاع و اورشلیم یکپارچه بهعنوان پایتخت آن و مصون از خشونت و تروریسم، هرگز نباید مورد تردید قرار گیرد».
با به کار بردن عبارت اورشلیم یکپارچه به عنوان پایتخت اسرائیل به نظر میرسد کلینتون موضعی سرسختانه را در قبال موضوع بسیار جنجالآفرین و بحثبرانگیز نزاع اسرائیل و فلسطین اتخاذ کرده است. برای تشخیص اینکه کلینتون تا چه حد درباره انتقال سفارت آمریکا یا حمایت از اورشلیم یکپارچه به عنوان پایتخت اسرائیل جدی است باید به موضعگیریهای گذشته او در این باره رجوع کرد. اظهارات کلینتون در این باره از هنگامی آغاز شد که همسر وی بهعنوان رئیسجمهور وقت آمریکا تلاش میکرد تا درباره این شهر مقدس مصالحهای را بین اسرائیل و فلسطینیان برقرار کند. وی در سال 1999 و پیش از آنکه رسماً نامزدی خود را برای راهیابی به سنا از ایالت نیویورک اعلام کند، برای اولینبار به اظهار نظر در این باره پرداخت. او در آن سال طی نامهای به رئیس اتحادیه یهودیان ارتدوکس آمریکا چنین نوشت: «من شخصاً اورشلیم را پایتخت ابدی و تقسیمناپذیر اسرائیل میدانم». کلینتون در مواضع انتخاباتی خود حتی به راهحل دو کشور در یک سرزمین نیز اشاره نکرده است. وی در عمل حتی از به کار بردن واژه فلسطینیان هم خودداری میکند. در وبسایت رسمی او بهعنوان سناتور نیویورک، از وی بهعنوان «سیاستمداری پیشرو که از حق اسرائیل برای ایجاد حصار حمایت میکند»، یاد شده است. آنچه در این پایگاه اینترنتی از آن بهعنوان حصار یاد میشود، همان دیوار حائل است که در کرانه غربی احداث شده و به خاطر زیر پا گذاشتن حقوق فلسطینیان مورد انتقاد محافل جهانی قرار گرفته است. او حتی در سال 2005 شخصاً از دیوار حائل دیدار کرد. پس از برگزیده شدن هیلاری بهعنوان وزیر خارجه، ایهود اولمرت، نخستوزیر مستعفی رژیم صهیونیستی از انتخاب هیلاری استقبال کرد و وی را دوست اسرائیل دانست. وی در این باره گفت: سناتور کلینتون دوست اسرائیل است. من اطمینان دارم که کلینتون به ماموریت جدید خویش در ترویج روابط ویژه با اسرائیل ادامه خواهد داد.
از سوی دیگر «شموئیل ساندلر»، کارشناس مسائل سیاسی در دانشگاه «بارایلان» تلآویو نیز همین نظر مثبت را به کلینتون دارد و میگوید: «تا آنجا که به اسرائیل مربوط میشود، این انتخاب، انتصاب خوبی است». هیلاری کلینتون در زمان مبارزات انتخاباتی خود گفته بود در صورتی که ایران به اسرائیل حمله کند، آمریکا به کمک این رژیم خواهد شتافت تا ایران توسط آمریکا محو شود. انتخاب افرادی مانند کلینتون که از سابقه مشخصی در سیاست خارجی آمریکا در زمینه جنگطلبی برخوردارند، نشان میدهد که نه تنها اوباما تغییری در جنگطلبیهای واشنگتن ایجاد نخواهد کرد بلکه احتمالاً این سیاستها بهگونهای دیگر تشدید خواهد شد.
حلقه چهارم: امانوئل
اوباما با انتصاب رام امانوئل به عنوان رئیس امور کاخ سفید تا حد زیادی از وابستگی خود به گروههای صهیونیستی پرده برداشت ولی سایر افرادی که او در راس امور گمارده حاکی از آن است که سیطره صهیونیستهای افراطی بر کاخ سفید بسیار جدیتر از چیزی است که پیشتر تصور میشد. رامامانوئل یک صهیونیست افراطی و تمام عیار و عامل ایپک در حزب دموکرات محسوب میشود. وقتی امانوئل به این سمت منصوب شد، پدرش بنیامین، در گفتوگویی با روزنامه معاریو اسرائیل اعلام کرد، پسرش از این پست برای دفاع از منافع اسرائیل استفاده خواهد کرد. بنیامین امانوئل پزشکی متولد رژیم صهیونیستی است و یکی از اعضای گروه ایرگون- گروه شبهنظامی صهیونیستی که از سال 1931 تا 1948 در سرزمینهای فلسطینی عملیات تروریستی انجام میداد- بوده است. رام امانوئل نیز در طول جنگ خلیج فارس در سال 1991 در خدمت ارتش اسرائیل بود. وفاداری رئیس جدید کارکنان کاخ سفید به صهیونیستها به قدری زیاد است که در جنگ دوم خلیج فارس امانوئل به عنوان سرباز داوطلب به نیروهای دفاعی رژیم صهیونیستی پیوست و در بلندیهای «گالیلی» مشغول به خدمت شد.
انتقاد از سرسپردگی بینهایت کابینه اوباما
به دنبال انتشار خبر مربوط به انتخاب رام امانوئل به سمت ریاست اداره کاخ سفید، اولین موج واکنش مخالفان جمهوریخواه علیه باراک اوباما نیز آغاز شد. انتصاب امانوئل معروف به رمبو باعث انتقاد شدید جمهوریخواهان شده است. آنان میگویند اوباما در همین نخستین قدمها، عهدی را که با مردم آمریکا بسته، شکسته است. اشاره جمهوریخواهان به حرفهای اوباما درباره تغییرات بنیادی در نظام سیاسی آمریکا است که بهطور مکرر در طول مبارزات انتخاباتی خود آنها را تکرار کرده بود. جمهوریخواهان میگویند این تغییرات با فراخوانی تیم قبلی کلینتون امکانپذیر نیست. این در حالی است که دموکراتها با تکیه بر سوابق رمبو، انتخاب او را تصمیمی هوشمندانه از سوی اوباما میدانند. از سوی دیگر «الکساندر کاکبرن» بنیانگذار پایگاه اینترنتی ـ تحلیلی «کانترپانچ» در انتقاد به گزینههای اوباما اظهار داشت: اوباما علاوه بر گرایش به لابیهای صهیونیسم، افرادی را به عنوان اعضای کابینه خود انتخاب کرده که مسببان اصلی ایجاد بحران اقتصادی جهان هستند. کاکبرن میگوید: اوباما، لری سامرز را به عنوان رئیس شورای اقتصادی ملی کاخ سفید منصوب کرده است و این در حالی است که اقتصاددانانی مانند سامرز بودند که باعث ایجاد بحران مالی در آمریکا و اشاعه این بحران در جهان شدند. وی میافزاید: سامرز در دسامبر سال 1991 وقتی مشاور اقتصادی ارشد بانک جهانی بود حکمی صادر کرد تا زبالههای سمی در کشورهای کمتر توسعه یافته و بویژه کشورهای آفریقایی که میانگین طول عمر در آنها فراتر از 30 سال نبود دفن شود. در چنین شرایطی نمیتوان انتظار داشت اوباما به شعار تغییری که در مبارزات انتخابیاش داد عمل کند، چرا که اکثر افرادی که وی در کابینه خود منصوب کرده، در دوران کلینتون نیز در راس امور بودهاند و همین امر نشان میدهد، او سیاست جدیدی را اجرا نخواهد کرد. انتشار خبرهایی در این باره که گروه همکاران باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا نیز همچون دوره ریاست جمهوری کلینتون و جورج بوش افراد نزدیک به لابی صهیونیسم خواهند بود موجب نگرانی در کشورهای خاورمیانه شده است. عناوین برخی روزنامههای خاورمیانه نگرانیهای موجود در این باره را منعکس میکند. شرقالاوسط نوشت: اوباما خود را آماده میکند تا گروه شیکاگو را که پیشتر با کلینتون و جورج بوش همکاری کردهاند و حامیان به راهانداختن دو جنگ در منطقه خلیج (فارس) بودند به مقامات مهم منصوب کند. روزنامه الحیات نوشت: اوباما گروه همکاران خود را از میان افرادی انتخاب میکند که اسرائیل را خشنود خواهد کرد. زمان، چاپ ترکیه نوشت: اوباما در نخستین اقدام خود پس از انتخاب به ریاست جمهوری آمریکا رام امانوئل، سناتور ایلینویز را در مجلس نمایندگان به ریاست کارکنان کاخ سفید منصوب کرد. مادر رام امانوئل نیز یک یهودی آمریکایی است. رام امانوئل از دوستان نزدیک باراک اوباماست و در جریان جنگ اول خلیج فارس نیز در ارتش اسرائیل به صف نیروهای داوطلب پیوست. پدر وی چندی پیش در مصاحبه با روزنامه صهیونیستی معاریو درباره انتصاب فرزندش به ریاست کارکنان کاخ سفید گفت: این موضوع به نفع اسرائیل خواهد بود و رام امانوئل بر موضع رئیسجمهور جدید آمریکا برای جانبداری از اسرائیل تاثیر خواهد گذاشت. زمان نوشت: جوزف بایدن، معاون باراک اوباما نیز دارای روابط نزدیک با اسرائیل است. وی در سال 2007 میلادی در مصاحبه با تلویزیون شالوم اسرائیل خود را یک صهیونیست معرفی کرد. بایدن گفت: برای صهیونیست بودن لازم نیست حتماً یهودی باشید. بایدن گفت: فرزند وی با یک یهودی ازدواج کرده است. وی تاکید کرد: اسرائیل مهمترین متحد آمریکا در خاورمیانه است.
کلینتون، مرد سایه
روسای جمهوری آمریکا پس از آنکه دوران ریاست آنها تمام میشود چه میکنند؟ برخی مانند جیمی کارتر برنده جایزه نوبل میشوند و بیش از دوران ریاستجمهوریشان مورد تحسین قرار میگیرند، برخی دیگر مانند جورج بوش یک خانه گرانقیمت در دالاس میخرند و دیگر هرگز در صحنه ظاهر نمیشوند و برخی دیگر مانند بیل کلینتون هستند. کلینتون در دور اول رقابتهای انتخاباتی خود با شعار «به من رای دهید تا آزاد شوید» وارد میدان رقابت شد. حال با انتخاب هیلاری به عنوان وزیر خارجه تاکتیک وی دوباره به کار آمد. «هیلاری را انتخاب کن و آن وقت بیل کلینتون را نیز خواهی داشت.» وقتی شبکه «CNN» از بیل کلینتون پرسید که آیا همسرش را در وزارت امور خارجه مشایعت خواهد کرد یا نه؟ وی پاسخ داد: «کمی». مسلماً وی در این باره با همسرش صحبت کرده است، اما تصمیم نهایی به هیلاری و اوباما تعلق دارد. او تنها به یک یاری رساننده تبدیل خواهد شد و تا زمانی که از او بیش از این نخواهند اقدامی نخواهد کرد. در حال حاضر احتمال اینکه تنشها افزایش پیدا کند، وجود دارد. دولتهای خارجی، سازمانها و افراد مختلف وزارت امور خارجه انتظار سیاستهای بیل کلینتون را در وزارتخانهای خواهند داشت که همسر وی مسؤولیت آن را بر عهده دارد. حتی اگر بیل کلینتون برای دیده شدن تلاش نکند، ولی تواناییهای سیاسی وی، تواناییهای همسرش را تحت تاثیر قرار خواهد داد. در این میان نمیتوان از حمایتهای سیاسی و تبلیغاتی کلینتونها در زمان انتخابات از اوباما چشم پوشید. اوباما در شرایط بحرانی از کلینتون استفاده کرد و توانست خطرها را مدیریت کند.
تیم کلینتون، پاشنه آشیل اوباما
نگاهی اجمالی به بدنه تیم اوباما نشان میدهد، تمام کسانی که در این کابینه حضور دارند به نوعی با دولت کلینتون در ارتباط بوده یا در آن سمت و مقامی داشتهاند. این امر با توجه به اینکه کلینتون در مقطع زمانی خود محبوب نبود و دولتش مشکلات زیادی را برای آمریکا به بار آورد، برای اوباما نقطه ضعف بزرگی محسوب میشود. خصوصا اینکه با این انتخابها دیگر کمتر کسی امید به تحقق شعار «تغییر» خواهد داشت.
اکنون نه در آمریکا و نه در دنیای خارج از آن بیل کلینتون در جایگاه خوبی قرار ندارد. او امروز با این واقعیت روبه رو است که بسیاری از ریشههای بحران اقتصادی امروز جهان به سیاستهای غلط او در دوران ریاست جمهوری بازمیگردد. یکی دیگر از اتهاماتی که این روزها متوجه اوست این است که وی نتوانسته در جامعه آمریکا ایجاد موج و حرکت کند.
حال تیم اوباما، همان تیمی که در زمان کلینتون با سیاستهای غلط خود، آمریکا را به خاک سیاه نشاند، می خواهد اوضاع را رو به راه کرده و تغییر ایجاد کند؟ در همین راستا بیل کلینتون از گروه کاریای که اوباما برای دولتش معرفی کرده است، تمجید کرد. کلینتون که تاکنون از هرگونه اظهارنظر درباره معرفی همسر خود به عنوان وزیر خارجه خودداری کرده، در جمع رهبران سیاسی و اقتصادی هنگکنگ گفت که اوباما تیم خوبی را برای اقتصاد و امنیت ملی آمریکا معرفی کرده است. پس از این اظهارنظر، یکی از نزدیکترین مشاوران اوباما نسبت به تاثیر بیل کلینتون بر سیاست خارجی آتی این کشور هشدار داد. «ابنر میکوا» که در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون از وکلای کاخ سفید محسوب و پس از آن نیز نقش استاد و مشاور را برای اوباما داشت، در اینباره گفت: معتقدم بیل کلینتون موجب پیچیده شدن امور برای رئیسجمهور جدید و همچنین آشفته شدن اوضاع در سیاست خارجی کشور میشود. میکوا که از قاضیان سابق فدرال محسوب میشود، چنین ادامه میدهد که انتخاب هیلاری به عنوان وزیر خارجه، به دلیل اینکه بیل کلینتون همسر وی محسوب میشود موجب نگرانی است. من نگران مشکلاتی که از سوی هیلاری به وجود میآیند نیستم، بلکه نگران مشکلاتی هستم که از سوی بیل کلینتون به وجود خواهند آمد. این سیاستمدار کهنهکار افزود: من نمیدانم شما چطور فعالیتهای هیلاری را از فعالیتهای بیل کلینتون جدا میکنید. من به توانایی اوباما اطمینان دارم، اما انتظارها از او بسیار زیاد است و بیشترین مشکلها هم از داخل حزب دموکرات برای او ایجاد میشود. این در حالی است که اوباما به اموری مشغول شده که مورد تمایل مردم نیست.
«تغییر» بیتغییر!
مردم آمریکا در چهارم نوامبر به اوبامای سیاهپوست رای دادند تا شاهد تغییر در سیاست آمریکا و پایان یافتن دوران فاجعهآمیز بوش باشند. نظرسنجیهای شبکههای خبری آمریکا نشان داد در آمریکا کسی از رفتن بوش متاسف نشده است و مردم آمریکا امید زیادی به اوباما بسته و شعار تغییر را باور کردهاند. نگاهی دقیق به روند تحولات 2 سال گذشته نشان میدهد، نه دنیا، دنیای 2 سال پیش است و نه اوباما همان اوبامایی است که 2 سال پیش خود را بهعنوان نامزد دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا معرفی کرد. اصلیترین شعار اوباما از روز نخست ورودش به مبارزات انتخاباتی «تغییر» بود. این شعار در روزهای اول با شور و حرارت بسیار مورد تاکید ستاد انتخاباتی او قرار میگرفت اما هرچه زمان میگذشت اوباما از مواضع تغییرمحورش فاصله گرفت. دنیای امروز با آن روز که اوباما نامزدی خود را اعلام کرد تفاوت زیادی دارد. در آن زمان یعنی 721 روز پیش برنامه جورج بوش برای افزایش نیرو در عراق هفتههای نخست خود را طی میکرد. فتح و حماس هم مشغول گفتوگو بر سر توافقنامه تقسیم قدرت بودند. بازارهای سهام آمریکا فعالیت عادی خود را داشتند و جنرال موتورز مشغول جمع زدن آمار فروش سال خود بود. جدیترین نگرانیای هم که درباره چین و هند وجود داشت این بود که اقتصاد این 2 کشور با سرعت زیاد در حال رشد است. فهرست چالشهای پیشروی باراک اوباما از بعدازظهر 20 ژانویه اما شباهتهای زیادی به چالشهای 721 روز پیش ندارد. برنامه کاری او اکنون با 2 سال پیش فرق دارد و این نه به اراده او بلکه به جبر شرایط است. در 2 ماه گذشته او به جای سخن گفتن درباره عراق بیشتر از ثبات بخشیدن به اقتصاد جهان حرف زده است. البته تیم های کاری او در پشت پرده مشغول تهیه برنامهها و استراتژیهایی درباره افغانستان، غزه، ایران و پاکستان هستند. مادلین آلبرایت، وزیر خارجه پیشین آمریکا اخیرا این وضعیت و وظیفه اوباما را این طور توضیح داده است: او باید هواپیمایی را که در آن نشسته و مشغول پرواز است دوباره طراحی کند. جهان در این 2 سال تغییر کرده و اوباما هم با این تغییرات همراه شده است. با این حال او در سخنانش این پیام را داده که اختلافنظر و فاصله گرفتنش از دولت بوش به اندازهای که لیبرالها انتظار دارند، نخواهد بود. دیک چنی، معاون جورج بوش چندی پیش خطاب به اوباما گفته بود تا وقتی مشغول کار نشده و دقیقا درنیافته که ما چه کردیم و چرا کردیم، لحن و کلام تبلیغات انتخاباتیاش را به سیاست تبدیل نکند. اوباما در پاسخ به این سخن چنی در گفتوگو با شبکه خبری A.B.C گفت: توصیه خوبی است. بنابراین اوباما از نظر مخالفت و تغییر سیاستهای دوران دولت بوش هم با 2 سال پیش فرق کرده است. 2 سال پیش او هنگام سخن گفتن درباره عراق، به اختلافنظر و سیاستهایش با هیلاری کلینتون اشاره و بر آن تاکید میکرد و میگفت که جان نظامیان آمریکایی دیگر نباید به خطر بیفتد، اما امروز رابرت گیتس (وزیر دفاع دولت بوش)، وزیر دفاع منتخب اوست. البته بعضی با این نظر که اوباما در 2 سال گذشته تغییر کرده موافق نیستند.
اوباما 17 ژانویه هنگام سوار شدن به قطار برای رفتن به واشنگتن به خبرنگاران گفت که آمریکا 2 جنگ پیشرو دارد. اولی در عراق است که باید با مسؤولیتپذیری به پایان برسد و دومی در افغانستان است که باید خردمندانه اداره شود. نظرات او درباره افغانستان بشدت تحت نفوذ و تاثیر ژنرال جیمز جونز، مشاور امنیت ملی دولت منتخب است. جونز سال گذشته در گزارشی نوشت که نیروهای آمریکا و ناتو در جنگ افغانستان موفق نیستند و جنگ باید طور دیگری اداره شود. از سوی دیگر ژنرال «داگلاس لوت» فرمانده و مغز متفکر آمریکا در عراق و افغانستان در دولت جورج بوش، قرار است در سمت خود ابقا شود. اوباما خیلی زود همه اعضای تیم خود را معرفی کرده است. تقریبا همه افراد ارشد مانند وزرای کابینه و دستیاران ارشد کاخ سفید پیش از مراسم تحلیف انتخاب شده بودند و جلسات تایید آنها در سنا تاکنون برگزار شده است. او دشواریهای دولت گذشته را در انتخاب معاونان و وزرا نداشت چراکه علاوه بر آرای بالای مردمی از حمایت زیادی در میان محافل داخلی واشنگتن هم برخوردار است. نکته جالب توجه در تیم اوباما این است که این تیم از گروهی از سناتورهای سابق تشکیل شده است. سایت رسمی «موسسه امریکن اینتر پرایز» در مقالهای به بررسی سیاستهای اوباما پرداخت. «فردریک کیگان» آنالیزور این موسسه با بررسی طرحها و نقشههای اوباما همه را درست مثل برنامه ها و خط مشی بیل کلینتون میداند و در زمینه دیپلماسی، اقتصاد، محیطزیست و مقوله نظامی در عراق و افغانستان، همه را کپیبرداری شده از وی میشمارد و مینویسد: «انتخاب اوباما بازگشت به گذشته است.» از سوی دیگر «CNN» در گزارشی درباره تیم امنیتی رئیسجمهور جدید آمریکا، با تکنوکرات خواندن این تیم، تحقق شعار تغییر را با وجود چنین تیمی قابل تامل برشمرد. باراک اوباما در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره احتمال تحقق نیافتن شعار تغییر با انتخاب افرادی مانند کلینتون و گیتس یا فراموش شدن شعار تغییر گفت: آنچه مردم آمریکا میخواهند یک دولت هوشمند است. دولت من یک دولت ایدئولوژیک نخواهد بود. دولت من دولت تکنوکراتهاست. اوباما همچنین از موافقت مخالفان سابق خود با خواستههای وی قبل از انتخاب آنها برای پستهای مزبور خبر داد. کارشناسان مسائل سیاسی در ادامه و در گفتوگو با « CNN» احتمال تداوم سیاستهای گذشته کاخ سفید یا به وجود آمدن تنش در دولت جدید را بعید ندانستند.
در همین راستا روزنامهنگار گاردین نیز طی مقالهای در 14 مه 2008 به طرح این سؤال میپردازد: این که یک رئیسجمهور سیاهپوست آشنا به امپریالیسم آمریکا به اتاق بیضی شکل کاخ سفید برود، تغییری در سیاست خارجی این کشور ایجاد میکند یا فقط باعث ناامیدی میشود؟ در ادامه نویسنده مطلب را اینگونه میآورد که بسیاری انتظار دارند با پیروزی اوباما در انتخابات ریاستجمهوری سیاست خارجی آمریکا دچار تغییر شود اما این عده را باید به سوابقی از اوباما پیش از تبلیغات انتخاباتی ارجاع داد. اوباما در اوایل دهه سوم زندگیاش کتابی نوشته است به نام «رویاهایی از پدرم». در این کتاب باراک در 4 صفحه و پیش از بخش اصلی کتاب درباره مشکلات یک رنگینپوست دو نژادی در آمریکا، خاطراتی از کودکیاش مینویسد. خاطراتی از جاکارتا در دهه 1960 که با یک ناپدری اندونزیایی و یک مادر سفیدپوست زندگی میکرده است. مادر اوباما در سفارت آمریکا در اندونزی و در کنار همکارانی کار میکرد که اندونزیاییها را تحقیر و تمسخر میکردند. اوباما مینویسد مادرش اطلاعاتی داشت که در رسانهها منتشر نمیشد؛ اطلاعاتی چون نقشی که سیا در سرنگونی سوکارنو، رهبر محبوب اندونزی ایفا کرده و قتل عام نیم میلیون نفر از طرفداران کمونیستها و... حال نکته اینجاست که کسی فکر نمیکرد اوباما اینچنین از نزدیک با کشوری در حال سرکوب و تحت سلطه آمریکا در ارتباط بوده است.
اوباما دست کم از نزدیک امپراتوری جهانی آمریکا را در نیم قرن گذشته تجربه کرده است. با این وجود او متاسفانه درباره اسرائیل امتیازات زیادی میدهد. اوباما شاهد بود که وقتی هیلاری، همسر یاسر عرفات را به دیدار پذیرفت، لابی صهیونیستی چه بلایی برسر او آورد. با این حال چندی پیش در آیوا گفت: «هیچکس به اندازه فلسطینیها رنج نمیبرد.» با این جمله سیل اتهامات و فشارها علیه او روانه شد. اکنون او محتاطانهتر در اینباره سخن میگوید. بعدها اوباما جمله قبلیاش را اینگونه تصحیح کرد: «هیچکس به اندازه فلسطینیها از کوتاهی رهبریشان در به رسمیت شناختن اسرائیل رنج نمیبرد!» شاید در خاورمیانه گروههایی از پیروزی اوباما خشنود شوند اما سیاست او در قبال خاورمیانه چندان با سیاست دولت جورجبوش متفاوت نیست. در بحران غزه او مانندصهیونیستها سخن میگفت و پیش از کلینتون، گیتس و مککین با بیانیه پیشنهادی شورای امنیت مبنی بر ابراز نگرانی از محاصره این شهر توسط اسرائیل مخالفت کرد. با جمعبندی کوتاهی میتوان به این نتیجه رسید که اوباما نیز دنبالهرو دیگران خواهد بود و شعار تغییر تنها در همین سطح باقی خواهد ماند. او به خوبی میداند که اگر راه بقیه رؤسای جهموری آمریکا را ادامه ندهد، نمیتواند در این سمت باقی بماند پس از اوباما نمیتوان انتظار تغییر چندانی در دیپلماسی داخلی و خارجی آمریکا داشت به همان دلایلی که مادرش برای باراک 6 ساله تعریف میکرد که چگونه تاریخ بلعیده میشود، همانطور که زمین رودها را میبلعد. تمام مردان اوباما
اوباما ساعت 11:30 بامداد روز سهشنبه، 20 ژانویه، بهعنوان چهل و چهارمین رئیسجمهور آمریکا در حضور خانوادهاش و بیش از 2 میلیون نفر و با تکرار 2 جمله، نخستین دوره 4 ساله ریاستجمهوری خویش را کلید زد. اوباما با دست گذاشتن روی همان انجیلی که آبراهام لینکلن(کسی که به بردهداری در آمریکا پایان داد) با آن قسم یاد کرده و رئیسجمهور شده بود، همان جملاتی را تکرار کرد که وی در سال1861 ادا کرده بود: «من ... رسما سوگند یاد میکنم که دفتر ریاستجمهوری ایالات متحده را صادقانه اداره خواهم کرد و با تمام توانمندیهایم، از قانون اساسی آمریکا محافظت، حمایت و دفاع خواهم کرد. خدایا مرا یاری کن!»
اما در حال حاضر یک سؤال جدی مطرح است و آن اینکه آیا اوباما واقعا خواست مردم عادی آمریکا را با خود به واشنگتن برد؟
رئیسجمهور جدید در شرایطی بر مسند کاخ سفید نشست که با بزرگترین چالشها برای سر و سامان دادن به اوضاع جامعه آمریکا روبهرو است. به قدرت رسیدن اوباما، مشابهتهای زیادی با شرایط ورود رونالد ریگان به کاخ سفید دارد. در این مقطع زمانی نشانههای متعددی از تهدیدات امنیت ملی، فراروی کارگزاران اجرایی کاخ سفید است. تهدیدات با ابعاد متنوع و در حوزههای جغرافیایی مختلف شکل گرفته است. در این شرایط سرمایهداری بنیادگرا که بر شاخصههای تاریخی و امنیتی ایالات متحده تاکید دارد با مولفههایی همانند رکود اقتصادی آمریکا روبهرو است. بحران امنیتی نیز به موازات بحران اقتصادی در حال گسترش است. اقدامات رژیم غاصب صهیونیستی در تهاجم نظامی علیه مردم غزه فضای بحرانی گستردهتری را فراروی اوباما قرار داده است. حباب امنیتی در حوزههای مختلف جهان تحتالشعاع موجهای تهاجمی اسرائیل و آمریکا قرار گرفته و این امر نشان میدهد که روندهای موجود با نشانههایی از تهدیدات غیرقابل کنترل، پیوند خورده است. امنیتگرایی مبتنی بر قدرت نیروی نظامی کارکرد خود را از دست داده و در چنین شرایطی «آمریکای اوباما» با پارادوکسهای متنوعی روبهرو شده است. در چنین فضایی سوال اصلی بسیاری از تحلیلگران آن است که آمریکا در دوران اوباما چه نوع ابتکاراتی را در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی خود به کار خواهد بست؟ آیا الگوی مبتنی بر افزایش مداخلهگرایی و گسترش تهدیدات دوام خواهد یافت یا اینکه شکل جدیدی از ابتکارات استراتژیک توسط تیم سیاست خارجی و امنیتی آمریکا به کار گرفته میشود؟
اما به نظر میرسد که مشکل اساسی در حوزه سیاست خارجی و امنیت آمریکا مربوط به تیم امنیت ملی اوباماست. کسانی که بهعنوان مشاور امنیت ملی، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی و وزیر امورخارجه آمریکا انتخاب شدهاند راه دشواری برای حفظ تعادل در حوزههای منطقهای پیشرو خواهند داشت. این در حالی است که به نظر میرسد بحرانهای امنیتی در حوزههای خاورمیانه و دیگر حوزههای مختلف جغرافیایی و استراتژیک ادامه خواهد یافت. مقابله با چنین شرایطی طبعا مشکلات امنیتی آمریکا را در آینده افزایش خواهد داد که این امر باعث بالا رفتن میزان پارادوکس میان قدرت و امنیت در آمریکا میشود. با توضیح این شرایط، بد نیست نگاهی به تیم ریاستجمهوری اوباما بیندازیم.
تیم رقبا
برخی معتقدند رئیسجمهور آمریکا «تیمی از رقبا» را دور خود جمع کرده است مانند جان اف. کندی که دور و بر خود را با شخصیتهای منحصر به فرد و قدرتمند پر کرد و متقابلا جسورانه سینه خود را در برابر دوستانش برای این افراد سپر کرد. میگویند تصمیم اوباما برای تشکیل یک کابینه 2 حزبی متشکل از جمهوریخواهان و دموکراتها متاثر از کتابی به نام«تیم رقبا» است که درباره کابینه آبراهام لینکلن نوشته شده است. ترکیب انتخابی اوباما، محافل سیاسی را به تحلیل وضعیت، چگونگی انطباق شعار«تغییر» با سابقه و عملکرد، تمایلات و جهتگیری اعضای تیم امنیت ملی، چالشهای پیشروی اوباما و پیشبینی تحولات آینده و روند آن واداشت. تجزیه و تحلیل دقیق ترکیب تیم منتخب رئیسجمهور جدید آمریکا نشان میدهد، انتخابهای وی در مغایرت کامل با شعار انتخاباتی« The change we need »یا «به تغییر نیاز داریم!» بوده و تیم اوباما براساس قواعد بازی گذشته عمل خواهد کرد که این امر بسیاری از رایدهندگان آمریکایی را مایوس کرده است.
معرفی تیم ریاستجمهوری اوباما
در بحبوحه گزارشها درباره انتصاب هیلاری کلینتون بهعنوان وزیر امور خارجه، اوباما تیم امنیت ملی خود را در 27 نوامبر که مصادف با روز شکرگزاری بود طی یک کنفرانس خبری در شیکاگو معرفی کرد. همانطور که پیشتر گفته شد مشاوران امنیت ملی، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی و وزیر خارجه نقش بسزایی در سیاست داخلی و خارجی آمریکا بازی خواهند کرد. در همین راستا در زیر پس از معرفی کوتاه اوباما و معاونش به بررسی این افراد و دیگر اعضای تیم ریاستجمهوری آمریکا خواهیم پرداخت.
باراک حسین اوباما
باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده در 4 آگوست 1961 میلادی در ایالت هاوایی به دنیا آمد. وی در 4 ژانویه 2005 برای نخسینبار از ایالت ایلینوی به سنا راه یافت.
باراک پنجمین آفریقایی- آمریکایی است که به سنا رفته و سومین دورگهای است که با رای بالا بهعنوان سناتور برگزیده شده است. وی از سال 2007 با برپایی کمپین انتخاباتی برای ریاستجمهوری، خود را بهعنوان کاندیدای حزب دموکرات معرفی کرد و در سوم ژوئن 2008 رسما نامزد این حزب برای ریاستجمهوری شد.
جوزف بایدن
جوزف بایدن، متولد 20 نوامبر 1943 در پنسیلوانیا، وکیل و سیاستمدار آمریکایی از ویلمینگتن در ایالت دلاور است. بایدن فارغالتحصیل دانشگاه دلاور در دو رشته علوم سیاسی و تاریخ و نیز دارای مدرک دکترا از دانشگاه «سیراکیوز» است. وی پیش از انتصاب بهعنوان معاون رئیسجمهور آمریکا سناتور ارشد ایالت «دلاور» بود و ریاست کمیته سیاست خارجی سنای آمریکا را برعهده داشت. او در انتخابات درون حزبی دموکراتها در سالهای 1988 و 2008 برای ریاستجمهوری شرکت داشت اما موفق به ادامه راه نشد و در همان ابتدا کنار کشید. سناتور بایدن 65 ساله جزو قانونگذارانی است که سه دهه در سنا حضور داشته و یکی از کارشناسان برجسته حزب دموکرات در زمینه سیاست خارجی است. وی از اعضای ارشد حزب دموکرات و رئیس کمیته روابط خارجی سناست. وی به حمله آمریکا به عراق رای مثبت داد و در سال 2006 پس از افزایش خشونتها در عراق طرحی بر مبنای فدرالیزه کردن عراق و تقسیم آن به سه بخش کردنشین، شیعهنشین و سنینشین مطرح کرد که با مخالفت دولت بوش مواجه شد. بایدن، «آنتونی بلینکن» از پرسنل کمیته روابط خارجی سنای آمریکا را بهعنوان مشاور امنیت ملی خود برگزیده است.
رابرت مایکل گیتس
رابرت گیتس بهعنوان بیست و دومین وزیر دفاع ایالات متحده در دولت جورجبوش خدمت کرده و سمت خود را در دولت اوباما نیز حفظ کرده است. او 18 دسامبر 2006 جانشین دونالد رامسفلد شد. گیتس بین سالهای
93- 1991 و در زمان بوش پدر، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت ایالات متحده بود و 26 سال در سازمان اطلاعات آمریکا(سیا) فعالیت کرده است. این نیروی کهنه کار سیا در سال 1999 رئیس مرکز آموزش علوم دولتی و خدمات عمومی بوش پدر در دانشگاه تگزاس شد و در سال 2006 وزارت دفاع بوش پسر را برعهده گرفت. گیتس برعکس رامسفلد که تلاش داشت مطابق سیاستهای تعریف شده پنتاگون عمل کند، فردی عملگرا و معتقد به ارزیابی موقعیتها و دادن پاسخ مناسب است. وی در مبارزات انتخاباتی علنا طرح 16 ماهه اوباما را درباره تعیین جدول زمانی برای خروج بیشتر نیروهای جنگی آمریکا زیر سوال برد و گفت: این طرح دستاوردهای امنیتی اخیر را در آنجا تضعیف خواهد کرد. برخی کارشناسان معتقدند بزرگترین برخوردهای آتی بین اوباما و گیتس روی خواهد داد. گیتس یک محافظه کار در سیاست خارجی است که اخیرا بودجه دفاعی عظیمی درخواست کرده بود. گیتس در ماههای اخیر یکسری نطقهایی ایراد کرد که با تاکید اوباما بر اهمیت دیپلماسی و قدرت نرم همراه با نیروی نظامی سازگاری داشت.
اوباما با انتصاب گیتس بهعنوان وزیر دفاع موجبات خشنودی میانهروها و تشکیلات اصلی سیاستگذاران خارجی آمریکا را فراهم کرده است. هرچند اوباما و وزیر دفاعش در حمایت از تقویت پیمان جامع منع آزمایش هستهای دیدگاههای نزدیک تری دارند اما اوباما به صورت بالقوه با وی که از تولید نسل جدیدی از تسلیحات هستهای حمایت کرده، اختلافنظر دارد.
به هر جهت ابقای گیتس گواه آن است که اوباما به این زودیها تصمیم به خروج نظامیان آمریکایی از عراق نخواهد گرفت. اوباما چهار عضو سابق دولت بیل کلینتون را به سفارش و پیشنهاد رابرت گیتس در پستهای کلیدی وزارت دفاع این کشور منصوب کرد. «ویلیام لین» بهعنوان معاون اول وزیر دفاع، «مایکل فلورنوی» معاون وزیر دفاع در امور سیاسی، «رابرت هال» مسؤول کنترل حسابهای پنتاگون و «چارلز جانسون» تحت عنوان مشاور کل وزیر دفاع آمریکا منصوب شدند. ویلیام لین در حال حاضر معاون رئیس گروه بزرگ اسلحهسازی «ریتون» است و در سالهای 1997 تا 2000 میلادی نیز پست مشابهی را در دولت کلینتون در اختیار داشته است. میشل فلورنوی نیز تحت عنوان مشاور نظامی برای کلینتون کار کرده است. رابرت هال بهعنوان کنترلکننده نیروی هوایی ارتش آمریکا و چارلز جانسون، دادستان فدرال سابق است که تحت عنوان مشاور کل نیروی هوایی در دولت کلینتون مشغول به کار بوده است. رابرت گیتس از مجلس سنا خواست تا هر چه سریعتر این انتصابها را مورد تایید قرار دهد. در کل اوباما باید 230 نفر را در پنتاگون منصوب کند.
هیلاری واین رودهام کلینتون
هیلاری کلینتون، بهعنوان دیپلمات ارشد چهارمین فرد مهم در ایالات متحده به شمار میرود. همسر رئیسجمهور اسبق آمریکا بیل کلینتون، رقیب سرسخت اوباما در انتخابات درونحزبی بود. او پس از پذیرش سمت وزیر خارجه آمریکا در دولت اوباما از سمت خود در سنا بهعنوان سناتور ایالت نیویورک استعفا کرد. وی متولد 26 اکتبر 1947 در ایالت ایلینوی است. هیلاری که طی سالهای 2001-1993 بانوی اول ایالات متحده بود از سوم ژانویه 2001 در سنا مشغول به کار شد. پیش از آن نیز وی سمت بانوی نخست ایالت آرکانزاس را داشت و در آن ایالت وکیل مهمی به شمار میرفت. کلینتون تحصیلکرده حقوق در دانشگاه «ییل» بوده و از اعضای میانهروی حزب دموکرات محسوب میشود. وی پس از یک مبارزه انتخاباتی درونحزبی که 18 ماه به طول انجامید در تاریخ 7 ژوئن 2008 رسما اعلام کرد که به تلاشهای خود برای احراز سمت نخستین رئیسجمهور زن آمریکا پایان داده است و از باراک اوباما برای احراز مقام ریاستجمهوری ایالات متحده حمایت خواهد کرد. حمایت وی و همسرش از اوباما، در پیروزی حزب دموکرات در انتخابات چهارم نوامبر تاثیری بسزا داشت. اوباما در این مدت بارها از داده شدن یک پست کلیدی به وی در صورت انتخاب شدن، سخن رانده بود. با این وجود کارشناسان آمریکایی درباره وفادار بودن نامزدهای کابینه اوباما به وی، بویژه هیلاری ابراز تردید کردهاند. هیلاری تا زمانی که تیم همراه وی با او در یک مسیر باشند، همکار خوبی خواهد بود و به محض آنکه شاهد برخی مخالفتها با سیاستهای خود باشد از اوباما فاصله خواهد گرفت. اوباما با هدایت هیلاری 2 مخالف جدی خود (گیتس و جونز) را در کابینه گنجاند که با حضور خود کلینتون بهعنوان رقیب سرسخت پیشین اوباما و اختلافنظراتی که میان آنها وجود دارد، کار بر رئیسجمهور سختتر خواهد شد(در قسمتی دیگر به طور مفصل به معرفی تیم هیلاری کلینتون و اختلافاتش با اوباما خواهیم پرداخت).
اوباما قول داده بود در دولت خود در امور خارجه به دیپلماسی اولویت بیشتری بدهد. تیم دیپلماتیک هیلاری هنگامی شکل گرفت که اوباما «جیمز اشتاینبرگ» معاون مشاور امنیت ملی در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون و «ژاکوب لیو» مدیر بودجه در دولت کلینتون را بهعنوان معاونان وزیر خارجه برگزید. اشتاینبرگ دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاههای هاروارد و ییل بوده و عالیترین کارشناس حزب دموکرات آمریکا در سیاست خارجی محسوب میشود. لیو نیز دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاههای «جورج تاون» و هاروارد است. کارشناسان معتقدند انتصاب لیو کلیدی برای دریافت منابع بیشتر از کنگره برای این وزارتخانه خواهد بود. هیلاری کلینتون برای احراز پست وزارت خارجه با دو رقیب جدی مواجه بود.
بیل ریچاردسون
بیل ریچاردسون، دوست اسپانیولی تبار اوباما گزینهای کلیدی برای وزارت خارجه به شمار میرفت. وی متولد 1947 و سیاستمداری آمریکایی- اسپانیایی است. وی در دولت دوم بیل کلینتون ابتدا دورهای نماینده آمریکا در سازمان ملل بود و سپس وزیر انرژی آمریکا شد.
ریچاردسون پیشتر نماینده مردم نیومکزیکو در کنگره آمریکا، نامزد پست وزارت خارجه و کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری 2008 آمریکا از حزب دموکرات بود.
جان کری
وی متولد 11 دسامبر 1943و سناتور دموکرات ایالت ماساچوست در مجلس سنای آمریکاست. وی در 29 ژوئیه 2004 رسما بهعنوان نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاستجمهوری سال 2004 معرفی شد. وی در سال 1984 در انتخابات مجلس سنا شرکت کرد و در طول 20 سال حضور در سنا 3 بار از سوی مردم ماساچوست برگزیده شده است.
جیمز لوگان جونز
جیمز جونز، ژنرال چهارستاره بازنشسته نیروی دریایی آمریکاست. وی متولد 19 دسامبر 1943 در ایالت «میسوری» است. جونز از کهنه سربازان ارتش آمریکا در جنگهای ویتنام و خلیجفارس محسوب میشود و جوایز و مدالهای متعددی در طول خدمتش دریافت کرده است. جونز بهعنوان مشاور امنیت ملی آمریکا انتخاب شده است. این فرمانده سابق ناتو که پیشتر سرپرستی تفنگداران نیروی دریایی آمریکا را برعهده داشت، آن روی سکه سرسخت و سازشناپذیر تیم امنیتی اوباما به نظر میرسد. وی از جمله منتقدان صریح راهبرد جنگی دونالد رامسفلد، وزیر خارجه سابق آمریکا در عراق بود و یکی از نظامیان معتقد به بکارگیری تمام ظرفیتها و اختیارات قانونی موجود در واشنگتن (نهتنها ظرفیتها و اهرمهای نظامی) به شمار میآمد. او از زمان بازنشستگیاش درباره طیف گستردهای از مسائل و مقولات نظیر آموزش نیروهای امنیتی تشکیلات خودگران فلسطین و عراق به ارائه توصیهها و رهنمودهای مختلف پرداخته که همین امر بینش تازهای را در زمینه همکاری با متحدان آمریکا فراروی اوباما قرار داده است. کارشناسان سیاست خارجی از انتخاب ژنرال جیمز جونز که در سمت فرمانده سابق یگان دریایی در طرح تهاجم به عراق در سال 2003 دخالت داشت، استقبال کردهاند. جونز در اوایل پیروزی اوباما در برابر درخواستهای مکرر وی مقاومت کرده بود. محور نگرانیهای جونز را اجتناب از مشکلات موجود در دور اول ریاستجمهوری بوش از جمله یک شورای امنیت ملی ضعیف و مزاحمتهای دونالد رامسفلد، وزیر دفاع پیشین و دیک چنی، معاون رئیسجمهور سابق و کاندولیزا رایس تشکیل میداد. اوباما احساس میکند با انتخاب جونز فردی بسیار جدی را پیدا کرده است که میتواند سیستم موجود را به کار اندازد. جونز 64 ساله در سال 2007 بعد از 40 سال فعالیت در نیروی دریایی بازنشسته شد. وی از نوامبر 2007 تا دو هفته پیش بهعنوان نماینده ویژه کاندولیزا رایس، وزیر خارجه بوش در خاورمیانه فعالیت کرده است. اوباما در ادامه تکمیل تیم امنیتی خود «توماس دانیلون» یکی از معاونان وزیر خارجه آمریکا در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون را بهعنوان معاون مشاور امنیت ملی آمریکا معرفی کرد تا با جیمز جونز همکاری کند. دانیلون دانشآموخته رشته حقوق از دانشگاه حقوق دانشگاه ویرجینیا و دانشگاه کاتولیک آمریکاست. پس از پیروزی اوباما اصلا نامی از جیمز جونز برای احراز این پست مطرح نبود بلکه رسانهها از رقابت پاول و افراد دیگری خبر میدادند که در ادامه به آنها پرداخته میشود.
مایکل وینسنت هایدن: یک ژنرال چهار ستاره نیروی هوایی آمریکا که از سال 2005 تاکنون ریاست سازمان اطلاعات و امنیت ایالات متحده را عهدهدار است.
جیمز اشتاینبرگ: معاون مشاور امنیت ملی دولت بیل کلینتون بود و با موسسات تحقیقاتی رند، موسسه مطالعات بینالمللی استراتژیک و همچنین موسسه بروکینگز همکاری داشته است.
گریگوری کریک: حقوقدانی که سابقه حضور در کاخ سفید را بهعنوان مشاور بیل کلینتون، مادلین آلبرایت وزیر خارجه سابق و باراک اوباما (بهعنوان مشاور زمان تبلیغات انتخاباتی) در کارنامه خود دارد.
چاک هاگل: سناتور هاگل که پدر و مادرش آلمانیتبار بودهاند از گزینههای احتمالی بود. اگرچه هاگل به شروع جنگ عراق در کنگره رای داد اما بعدها درباره ادامه جنگ با بوش اختلافات جدی پیدا کرد.
آنتونی چارلز زینی: ریچارد لوگار در کنار آنتونی زینی یک ژنرال چهارستاره بازنشسته و رئیس اسبق ستاد مشترک آمریکا که زمانی نماینده آمریکا در مذاکرات رژیم صهیونیستی و فلسطینیها هم بوده است از گزینههای دیگر برای احراز پست مشاور امنیت ملی اوباما بودند.
سوزان رایس: 44 ساله، شاگرد مادلین آلبرایت، وزیر خارجه بیل کلینتون است.
دنیس راس: در دوران بوش پدر و بیل کلینتون نماینده آمریکا در امور خاورمیانه بود.
سوزان رایس
سوزان رایس، معاونت وزیر خارجه آمریکا را در امور سیاهپوستان و آفریقا در دوره دوم ریاستجمهوری بیل کلینتون برعهده داشت. وی کاندیدای اوباما برای نمایندگی آمریکا در سازمان ملل است. او در سالهای 1997-1993 در شورای امنیت عهدهدار مسؤولیتهای مختلفی بوده است. بسیاری تصور میکردند که سوزان رایس، مشاور ارشد اوباما درباره سیاست خارجی در جریان مبارزات انتخاباتیاش، بهعنوان مشاور امنیت ملی آمریکا انتخاب خواهد شد اما اوباما در عوض وی را بهعنوان نماینده ایالات متحده در سازمان ملل (پست به نسبت پایینتری) منصوب کرد. با توجه به اینکه رایس ضمن فعالیت بهعنوان سفیر اوباما در نیویورک بر بالاترین کرسی در واشنگتن دیسی تکیه خواهد زد، لذا جایگاه او در سطح یک عضو کابینه دارای اهمیت و حساسیت خواهد بود. درست همانند وضعیتی که در دوره ریاستجمهوری بیل کلینتون وجود داشت.
حال با آغاز به کار اوباما و تیمش کارشناسان از بروز نخستین نشانههای اختلاف در تیم سیاست خارجی خبر دادند. در این تیم دو عضو کلیدی حضور دارند. سوزان رایس در نیویورک و هیلاری کلینتون در واشنگتن مستقر میشوند اما خبرها حاکی است رایس تصمیم گرفته تا تیم انتقالی خود را در واشنگتن تشکیل دهد. در زمان رقابتهای دور مقدماتی و درونحزبی میان دموکراتها مساله سیاست خارجی یکی از بزرگترین موضوعات مورد بحث بین هیلاری کلینتون و اوباما بود. هیلاری حتی تا آنجا پیش رفت که گفت اگر اوباما بهعنوان رئیسجمهور آمریکا انتخاب شود به توصیهها و تیمی از مشاوران نیاز خواهد داشت تا بتواند کار خود را در عرصه سیاست خارجی انجام دهد. نکته اینجاست که اکنون یکی از همین مشاوران با تشکیل دادن تیم خود حرکت به سوی حیطه کاری هیلاری در وزارت خارجه را شروع کرده تا از این طریق اوباما یکی از ماموران خود را در وزارت خارجه داشته باشد تا بر کلینتون نظارت کند.
از سوی دیگر مایکل فلدمن، مشاور سابق الگور نظر دیگری دارد: اینگونه کارها عادی است. به نظر من انتقال در آمریکا بسیار نرم در حال حرکت کردن است و استعدادها در این انتقال وارد و به کار گرفته شدهاند تا با آمادگی با کار سختی که در عرصه سیاست خارجی در پیش است، روبهرو شویم. چه برای وزیر خارجه و چه برای سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد بررسیها برای تعیین افراد تحت امرشان در حال انجام است. در کنار سوزان رایس رسانههای آمریکا از کارولین کندی، کالین پاول و آلبرتگور بهعنوان گزینههای احتمالی رئیس جمهوری برای عهده گرفتن مسؤولیت نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد خبر داده بودند.
کارولین کندی: تنها دختر بازمانده از جان اف. کندی رئیس جمهور اسبق آمریکاست که در یک حمله تروریستی کشته شد. وی در مقالهای ضمن حمایت از اوباما، وی را یادآور پدرش و الهامبخش توصیف کرد.
ال گور: «آلبرت آرنولد گور جونیور» معروف به «الگور» اگرچه از وزنی بالاتر از پست نمایندگی سازمان ملل برخوردار است اما رسانهها معتقد بودند سازمان ملل پایینترین پستی است که برای معاون کلینتون در دوره ریاست جمهوری وی میتوان قائل شد.
کالین پاول: وی نیز از گزینههای مطرح برای تصدی وزارت خارجه بود. البته وی برای تصدی همه پستها در کابینه اوباما مطرح میشد ولی پستی به وی نرسید!
جانت ناپولیتانو
جانت ناپولیتانو، نخستین زنی است که بهعنوان وزیر امنیت داخلی انتخاب شده است. وی در 29 نوامبر 1957 در نیویورک متولد شده است و از سال 2003 تاکنون سومین فرماندار زن ایالت آریزونا است. در ضمن پیش از فرمانداری آریزونا دادستان این ایالت بود. وی در زمینه مدیریت دستگاههای اداری و هم در حوزه محافظت و مراقبت از مرزهای آمریکا کارنامه ارزندهای را به جای گذاشت. ناپولیتانو برای اداره نهاد امنیت داخلی آمریکا که اتفاقا با انتقادات شدیدی روبهروست، نیازمند درک و شعور بسیار بالایی است. وظیفه ناپولیتانو که بهعنوان مشاور امنیت داخلی آمریکا انتخاب شده است، آمادهسازی، جلوگیری و پاسخگویی به مسائل اضطراری و اورژانسی خانوادگی است! او باید بر 200 هزار کارمند این وزارتخانه بزرگ ریاست کند.
اریک هیمپتون هولدر
اریک هولدر، قاضی پیشین دیوان عالی ناحیه کلمبیا و نیز معاون و قائم مقام دادستان کل ایالات متحده آمریکا در دوران ریاست جمهوری کلینتون بوده است. او مشاور ارشد کمپین اوباما در امور قانونی و نخستین آمریکایی سیاهپوست است که به این سمت برگزیده میشود. اوباما، هولدر 57 ساله را بهعنوان وزیر دادگستری و دادستان کل ایالات متحده منصوب کرد تا جایگزین «مایکل موکاسی» 67 ساله شود. اریک هولدر که از ابتدای نامزد شدن اوباما برای ریاستجمهوری وی را همراهی میکرد، بهعنوان رئیس کل حوزه دادستانی باید بر مسائل حقوقی بینالمللی در آمریکا نظارت داشته باشد. وی قرار است کار خود را با بستن زندان گوانتانامو (که اوباما قول آن را داده است) شروع کند و به اوضاع این محل و دیگر زندانهای آمریکا در کشورهای دیگر سر و سامان بخشد. هولدر پیشتر بهعنوان قائم مقام دادستان کل در زمان ریاستجمهوری کلینتون فعالیت میکرد.
با معرفی این 6 نفر بدنه اصلی تیم امنیت ملی دولت جدید آمریکا کامل شد.
لئون ای. پانتا، رئیس« CIA»
در حالی که رسانههای غربی احتمال تغییر رئیس سیا «مایکل هایدن» را بعید میدانستند باراک اوباما، رئیس اسبق دفتر کاخ سفید را بهعنوان رئیس سازمان اطلاعاتی آمریکا «سیا» انتخاب کرده است. لئون پانتا که از سال 99-1994 رئیس دفتر کلینتون بوده است، جانشین هایدن، ژنرال بازنشسته نیروی هوایی شد. لئون پانتا متولد 1938 در شهر مونتری کالیفرنیاست. وی به همراه همسرش مدیریت یک موسسه فعال در زمینه سیاست عمومی (که به نام خود و همسرش است و در سال 1998 در کالیفرنیا تاسیس شده) را برعهده دارد. وی پیش از پیوستن به کاخ سفید به مدت 16 سال نماینده کنگره آمریکا بود و همچنین در هیات تحقیق عراق نیز عضویت داشته است. انتخاب پانتای 71 ساله به ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا انتخابی شگفتآور بود زیرا تجربهای در زمینه فعالیتهای اطلاعاتی ندارد، برخی تحلیلگران معتقدند گرچه تخصص پانتا در مجلس نمایندگان و کابینه کلینتون مسائل مرتبط با بودجه و اقتصاد بوده است اما درک سیاسی و ارتباطات او میتواند در سمت ریاست سیا به او کمک کند. انتخاب پانتا همچنین میتواند اوباما را در جلب نظر منتقدانی که درباره تسلط نظامیان بر سازمان اطلاعات نگران بودهاند، کمک کند.
چرا پانتا برای سیا انتخاب شد؟
اوباما در کابینه خود تعداد زیادی از همکاران بیل کلینتون، رئیسجمهور اسبق آمریکا را به کار گمارده است. درباره رئیس آینده سیا نیز اوباما بدین روال عمل کرده است. رسانههای آمریکایی گزینش پانتا را امتیازی از اوباما به جناح چپ حزب دموکرات میدانند و معتقدند که اوباما با انتخاب خود سعی در خاموش کردن اعتراضهای جناح چپ در حزب خود داشته است. به نظر منتقدان اوباما، اغلب پستهای کلیدی در زمینه امور امنیتی، پیش از این به افراد محافظهکار و میانه رو سپرده شده بود. پانتا یکی از مخالفان سرسخت شکنجه از سوی نیروهای امنیتی در مبارزه علیه تروریسم است. وی اعمال شکنجه در هر شرایطی را غیرقابل قبول میداند و برای نخستین بار در دوران ریاست ژنرال مایکل هایدن که از سال 2006 تاکنون سرپرست سازمان امنیت آمریکا بوده، اعتراف کرد که برای گرفتن اطلاعات دست به شکنجه تروریستهای مظنون زده است.
انتقاد به گزینه اوباما
معرفی لئون پانتا بهعنوان مدیر آتی سازمان امنیت آمریکا تعجب و انتقاد کارشناسان امنیتی در دو حزب بزرگ را برانگیخته است. گرچه پانتا از تجربه سیاسی کافی برخوردار است، اما تاکنون با سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی، نه در دوران خدمت دولتی خود و نه در کمیسیونهای امنیتی کنگره، سرو کار نداشته است.
لئون پانتا در حالی در پنجم ژانویه نامزد ریاست سیا شد که جوزف بایدن، معاون اوباما از مورد مشورت قرار نگرفتن خود و دیگر اعضای کمیته اطلاعاتی سنا درباره نامزدی پانتا برای پست ریاست سازمان اطلاعات و امنیت آمریکا انتقاد کرد. هرچند بایدن، پانتا را برای به عهده گرفتن این پست مناسب دانست ولی این اقدام اوباما را بیاحترامی به اعضای کنگره برشمرد.
رئیس کمیسیون امنیتی حزب دموکرات در سنای آمریکا نیز از انتخاب پانتا ابراز تاسف کرد. به نظر وی گزینش یک سیاستمدار باتجربه و حرفهای در امور امنیتی میتوانست مناسبتر باشد. برخی از نمایندگان آمریکا با نگرانی به تصمیم اخیر اوباما مینگرند و درباره بیطرفی پانتا بهعنوان سرپرست «سیا» تردید دارند. به نظر یکی از سناتورهای ارشد حزب جمهوریخواه در سنا، با توجه به حادثه 11 سپتامبر انتظار میرفت که تصدی سرپرستی سیا به فردی سپرده شود که از تجربیات کافی در زمینه اطلاعاتی و امنیتی برخوردار باشد.
دنیس کوتلر بلر
پست هماهنگکننده سازمانهای امنیت ملی (DNI) در آمریکا برعهده آدمیرال دنیس بلر گذاشته شد. این اداره جدید در سال 2005 در آمریکا بنا به توصیه «کمیسیون 11 سپتامبر» ایجاد شد. وظیفه این اداره تنظیم و هماهنگی فعالیتهای 16 سازمان اطلاعاتی و امنیتی در آمریکاست. پیش از این آدمیرال بلر، فرماندهی ارتش در اقیانوس آرام را عهدهدار بوده است. دریادار بازنشسته دنیس بلر، رئیس سابق موسسه تحلیل دفاع آمریکا بوده است؛ موسسهای متشکل از اندیشمندان آمریکایی در واشنگتن که روی مسائل امنیتی تمرکز دارد. وی متولد 1947 در ایالت مین است و شش نسل پدران وی همگی دریادار بودند. وی در دهه 90 برای سازمان «سیا» کار میکرد. بدین ترتیب برخلاف پانتا، دنیس بلر از تجربه کافی در زمینه امور امنیتی برخوردار است. بلر سومین مسؤول در پست هماهنگکننده سازمانهای امنیتی آمریکاست. پیش از ایجاد این اداره، رئیس سازمان سیا، وظیفه هماهنگی دیگر سازمانهای امنیتی آمریکا را نیز برعهده داشت. بلر که بهعنوان فرد مورد نظر اوباما برای ریاست سازمان اطلاعات مرکزی معرفی شده بود، در سخنانی گفت: استفاده از شکنجه در بازجویی از مظنونان نه اخلاقی و نه قانونی است و نه کارایی دارد. وی در جلسه سنا که برای رسیدگی به تایید انتصاب وی برگزار شده بود، به نمایندگان کنگره گفت که از نظارت مستقل بر جامعه اطلاعاتی آمریکا برای جلوگیری از آزار و اذیت مظنونان و حفظ آزادیهای فردی و اجتماعی استقبال میکند.
جان برنان
اوباما در یک کنفرانس خبری در واشنگتن و در ادامه تکمیل تیم امنیتی و اطلاعاتی خود «جان برنان» را بهعنوان مشاور امنیت ملی خود انتخاب کرد. برنان که از عوامل کهنهکار سیا محسوب میشود، مشاور ارشد اوباما در امور «مقابله با تروریسم» شد. رئیسجمهور آمریکا در تشریح دلایل انتخاب برنان گفت: برنان با سابقه 25 سال خدمت در سرویسهای سری آمریکا، تجربه، آگاهی و صداقت لازم را برای پیشبرد امنیت ملی آمریکا داراست. جان برنان 6 سال پیش در بحبوحه انتقاداتی از وی مبنی بر اینکه با سیاستهای سیا در بازجویی سرسختانه از مظنونان تروریست مخالف است، از نامزدی برای ریاست این سازمان کنارهگیری کرد.
نخستین گام به سوی کاخ سفید
رئیسجمهور جديد آمریکا با تقاضا از یکی از معاونان بیل کلینتون برای پذیرش سمت رئیس کارکنان دولت، نخستین گام برای تشکیل کابینه خود را برداشت. اوباما از «رام اسرائیل امانوئل» یکی از نمایندگان فعال کنگره و رئیس ستاد کارکنان دولت رئیسجمهور اسبق خواست تا سمت مهم ریاست ستاد کارکنان وی در کاخ سفید را بپذیرد. امانوئل کسی است که به برتری حزب دموکرات در انتخابات 2006 مجلس نمایندگان کنگره آمریکا کمک شایانی کرد و به نفوذ در راهروهای نهانی قدرت در واشنگتن شهرت دارد. امانوئل از افراد نزدیک به اوباما پس از شروع فعالیتهای سیاسی او در شیکاگو بود که 2 روز پس از انتخابات یعنی در 6 نوامبر سمت پیشنهادی رئیسجمهور را پذیرفت. او متولد 29 نوامبر 1959 در شیکاگوست و از سال 2003 تاکنون نماینده ایالت ایلینویز در مجلس نمایندگان آمریکاست. این سیاستمدار صهيونيستي - آمریکایی دارای مدرک کارشناسیارشد در رشته ارتباطات از دانشگاه «نورث وسترن» و از اعضای ارشد کمیته روابط عمومی آمریکایی – اسرائیلی (ایپک) است.
وی بانی سخنرانی اوباما در زمان انتخابات ریاستجمهوری آمریکا بود که در آن رئیسجمهور آمریکا منافع اسرائیل را منافع آمریکا خواند و ادعا کرد نخواهد گذاشت تا ایران به بمب اتم دسترسی پیدا کند. امانوئل که به «رمبو» معروف است قبل از عضویت در مجلس نمایندگان و در دوران بیل کلینتون، دستیار وی در زمینه صلح خاورمیانه و از دستاندرکاران پیمان «کمپ دیوید» بود. اوباما در ادامه تکمیل این کادر نیز دیگر کارکنان ارشدش را برای کار در کاخ سفید معرفی کرد. در همین راستا «پت روز» که سالها سابقه کار در کنگره را دارد، مشاور ارشد کاخ شد. معاونان روز هم «موناسوتفن» و «جیم مسینا» هستند. سوتفن تجاربی را در زمینه روابط خارجی داشته و مسینا هم برای بسیاری از نمایندگان کنگره کار کرده است.
صهیونیسم، ارباب حلقههای آمریکا
حلقه اول: اوباما
باراک اوباما کابینه خود را تشکیل داد اما یک مساله در روند گزینش نیروهای دولت او کاملاً مشهود است و آن هم انتخاب چهرههای وابسته به لابی صهیونیسم است. رژيم صهيونيستي به شکل اجتنابناپذیری بیشترین توجه را به انتخابات آمریکا داشت. صاحبنظران صهیونیست از این بابت نگران بودند که اوباما فاقد تجربه لازم است و اشتیاق و توجه چندانی به «جنگ علیهترور» از خود نشان نمیدهد. افکار عمومی در خاورمیانه تاثیر اندکی بر انتخابات آمریکا داشته و حتی شاید بیتاثیر باشد اما نمیتوان نفوذ یهودیان آمریکا و آمریکاییهای عربتبار را در این انتخابات نادیده گرفت. اسرائیلیها به اجمال این گونه نتیجهگیری میکردند که اوباما نمیتواند دوست خوبی برای اسرائیل باشد. اگرچه اوباما هیچگاه از موضع قابل انتظار خود در حمایت از اسرائیل عدول نکرد اما این موضوع حساس در انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری دائما گریبانگیر او میشد. در همین راستا اوباما ساعاتی بعد از انتخاب خود به عنوان نامزد حزب دموکرات در جمع هزاران تن از مردم آمریکا صحبت کرد و شایعات مربوط به دیدگاه غیردوستانه خود در برابر اسرائیل و منافع صهيونيستها را بیپایه و اساس خواند. اوباما همچنین در میان اعضای کمیته روابط عمومی اسرائیل و آمریکا (ایپک) حاضر شد و گفت: «هرجا که پای امنیت اسرائیل در میان باشد من به هیچ وجه کوتاه نخواهم آمد.» که این سخنان وی با تشویق حضار همراه شد. وی در آن زمان به رهبران صهيونيست قول داد در صورتی که رئیس جمهور شود تلاشهای لازم را برای تامین امنیت اسرائیل خواهد کرد. وی در ادامه اظهار داشت که تاسیس دولت اسرائیل اقدامی ضروری و عادلانه بود. اوباما ضمن انتقاد از سیاستهای آمریکا که باعث ناامنی اسرائیل شده است اذعان داشت که آمریکا نباید جلوی مذاکرات اسرائیل با سوریه را بگیرد و اقدام اسرائیل در پایان دادن به تهدید هستهای سوریه اقدامی موجه است. وی همچنین خواستار منزوی کردن حماس شد. اوباما بعدها برای ابراز ارادت بیشتر به اسرائیل، به بیتالمقدس رفته و پای دیوار توبه ایستاد. اوباما پس از انتخاب به عنوان رئیسجمهور هم در تمام مواضع نشان داد که اختیاری از خود نداشته و تیم منتخب وی تماماً توسط ایپک انتخاب و انتصاب شدهاند. در اثبات این مدعا «ویلیام بیمن» متخصص خاورمیانه در دانشگاه مینه سوتا که در دولت کارتر، مشاور وزارت خارجه بود درباره احتمال تغییر در سیاستهای آمریکا گفت: «سیاست خارجی اوباما درباره خاورمیانه و بویژه در قبال ایران تفاوت چندانی با سیاستهای بوش نخواهد داشت». وی برای مثال به انتخاب «دنیس راس» به عنوان مسؤول پرونده ایران اشاره کرد و افزود: اوباما قادر به انجام تغییر نخواهد بود. راس توسط نئوکانها حمایت میشود و تیم انتقالی اوباما در جیبهای ایپک قرار دارد. آنها میخواهند آدمهای خود را در دستگاه اوباما به کار گمارند. گفتنی است که راس یک صهیونیست دوآتشه در لابی اسرائیل در آمریکا به شمار میرود. دنیس راس نیز مانند سایر اعضا پیشتر در دولت کلینتون دارای مقام بوده و به عنوان نماینده ویژه در خاورمیانه مشغول به کار بوده است.
حلقه دوم: بایدن
سناتور بایدن از همان ابتدا که به عنوان معاون رئیسجمهور احتمالی آمریکا انتخاب شد ماهیت خود را به عنوان یک مسیحی صهیونیست نشان داد. وی در مصاحبهای با تلویزیون رژیم صهیونیستی گفت: «من پیش از آنکه مسیحی باشم خود را یک یهودی میدانم و نهتنها به این جمله اکتفا نخواهم کرد، بلکه افتخار دارم که بگویم من یک صهیونیست هستم. به صهیونیست بودن خود افتخار میکنم و به وجود اسرائیل سخت پایبندم. » بایدن به عنوان یک مسیحی صهیونیست حمایت از رژیم صهیونیستی را مستند به کلمات حضرت موسی (ع) و انبیای بنیاسرائیل میکند و اعتقاد دارد که ظهور دولت یهود در سرزمینهای اشغالی به فرمان خدا صورت گرفته است! جو بایدن، معاون اوباما با این سخنان خود را به عنوان یکی از حامیان جدی اسرائیل اثبات کرد.
حلقه سوم: کلینتون
هیلاری کلینتون نیز مثل سایر سیاستمداران آمریکا از حامیان جدی صهیونیسم بوده و با تاکید بر انجام طرح سازش خواستار به رسمیت شناخته شدن رژیم صهیونیستی توسط اعراب و فلسطینیها و تامین امنیت تلآویو شده است. وی با بنیادگرا خواندن مقاومت اسلامی در سرزمینهای اشغالی خواستار تداوم تلاشها برای جلب حمایت اعراب از تشکیلات خودگردان و در کنار آن به رسمیت شناخته شدن رژیم صهیونیستی از سوی فلسطینیها شده است. کلینتون در هنگام مبارزات انتخاباتی خود موضع بسیار تندتری نسبت به اوباما اتخاذ میکرد و قول داده بود در صورت رسیدن به ریاست جمهوری تصرف بیتالمقدس شرقی را مورد تایید و حمایت قرار دهد. تعهد او به ادعای اسرائیل درباره «بیتالمقدس یکپارچه» در آن زمان به معنای دگرگونی اساسی و دردسرآفرین در موضعگیری دیرینه ایالات متحده در قبال این موضوع جنجالی بود. در مقالهای که ماه سپتامبر 2008 در پایگاه اینترنتی ستاد انتخاباتی هیلاری منتشر شد و مواضع رسمی وی را منعکس میکرد چنین میخوانیم: «هیلاری کلینتون بر این باور است که حق اسرائیل برای ادامه حیات خود در سرزمینی یهودی، با مرزهایی قابل دفاع و اورشلیم یکپارچه بهعنوان پایتخت آن و مصون از خشونت و تروریسم، هرگز نباید مورد تردید قرار گیرد».
با به کار بردن عبارت اورشلیم یکپارچه به عنوان پایتخت اسرائیل به نظر میرسد کلینتون موضعی سرسختانه را در قبال موضوع بسیار جنجالآفرین و بحثبرانگیز نزاع اسرائیل و فلسطین اتخاذ کرده است. برای تشخیص اینکه کلینتون تا چه حد درباره انتقال سفارت آمریکا یا حمایت از اورشلیم یکپارچه به عنوان پایتخت اسرائیل جدی است باید به موضعگیریهای گذشته او در این باره رجوع کرد. اظهارات کلینتون در این باره از هنگامی آغاز شد که همسر وی بهعنوان رئیسجمهور وقت آمریکا تلاش میکرد تا درباره این شهر مقدس مصالحهای را بین اسرائیل و فلسطینیان برقرار کند. وی در سال 1999 و پیش از آنکه رسماً نامزدی خود را برای راهیابی به سنا از ایالت نیویورک اعلام کند، برای اولینبار به اظهار نظر در این باره پرداخت. او در آن سال طی نامهای به رئیس اتحادیه یهودیان ارتدوکس آمریکا چنین نوشت: «من شخصاً اورشلیم را پایتخت ابدی و تقسیمناپذیر اسرائیل میدانم». کلینتون در مواضع انتخاباتی خود حتی به راهحل دو کشور در یک سرزمین نیز اشاره نکرده است. وی در عمل حتی از به کار بردن واژه فلسطینیان هم خودداری میکند. در وبسایت رسمی او بهعنوان سناتور نیویورک، از وی بهعنوان «سیاستمداری پیشرو که از حق اسرائیل برای ایجاد حصار حمایت میکند»، یاد شده است. آنچه در این پایگاه اینترنتی از آن بهعنوان حصار یاد میشود، همان دیوار حائل است که در کرانه غربی احداث شده و به خاطر زیر پا گذاشتن حقوق فلسطینیان مورد انتقاد محافل جهانی قرار گرفته است. او حتی در سال 2005 شخصاً از دیوار حائل دیدار کرد. پس از برگزیده شدن هیلاری بهعنوان وزیر خارجه، ایهود اولمرت، نخستوزیر مستعفی رژیم صهیونیستی از انتخاب هیلاری استقبال کرد و وی را دوست اسرائیل دانست. وی در این باره گفت: سناتور کلینتون دوست اسرائیل است. من اطمینان دارم که کلینتون به ماموریت جدید خویش در ترویج روابط ویژه با اسرائیل ادامه خواهد داد.
از سوی دیگر «شموئیل ساندلر»، کارشناس مسائل سیاسی در دانشگاه «بارایلان» تلآویو نیز همین نظر مثبت را به کلینتون دارد و میگوید: «تا آنجا که به اسرائیل مربوط میشود، این انتخاب، انتصاب خوبی است». هیلاری کلینتون در زمان مبارزات انتخاباتی خود گفته بود در صورتی که ایران به اسرائیل حمله کند، آمریکا به کمک این رژیم خواهد شتافت تا ایران توسط آمریکا محو شود. انتخاب افرادی مانند کلینتون که از سابقه مشخصی در سیاست خارجی آمریکا در زمینه جنگطلبی برخوردارند، نشان میدهد که نه تنها اوباما تغییری در جنگطلبیهای واشنگتن ایجاد نخواهد کرد بلکه احتمالاً این سیاستها بهگونهای دیگر تشدید خواهد شد.
حلقه چهارم: امانوئل
اوباما با انتصاب رام امانوئل به عنوان رئیس امور کاخ سفید تا حد زیادی از وابستگی خود به گروههای صهیونیستی پرده برداشت ولی سایر افرادی که او در راس امور گمارده حاکی از آن است که سیطره صهیونیستهای افراطی بر کاخ سفید بسیار جدیتر از چیزی است که پیشتر تصور میشد. رامامانوئل یک صهیونیست افراطی و تمام عیار و عامل ایپک در حزب دموکرات محسوب میشود. وقتی امانوئل به این سمت منصوب شد، پدرش بنیامین، در گفتوگویی با روزنامه معاریو اسرائیل اعلام کرد، پسرش از این پست برای دفاع از منافع اسرائیل استفاده خواهد کرد. بنیامین امانوئل پزشکی متولد رژیم صهیونیستی است و یکی از اعضای گروه ایرگون- گروه شبهنظامی صهیونیستی که از سال 1931 تا 1948 در سرزمینهای فلسطینی عملیات تروریستی انجام میداد- بوده است. رام امانوئل نیز در طول جنگ خلیج فارس در سال 1991 در خدمت ارتش اسرائیل بود. وفاداری رئیس جدید کارکنان کاخ سفید به صهیونیستها به قدری زیاد است که در جنگ دوم خلیج فارس امانوئل به عنوان سرباز داوطلب به نیروهای دفاعی رژیم صهیونیستی پیوست و در بلندیهای «گالیلی» مشغول به خدمت شد.
انتقاد از سرسپردگی بینهایت کابینه اوباما
به دنبال انتشار خبر مربوط به انتخاب رام امانوئل به سمت ریاست اداره کاخ سفید، اولین موج واکنش مخالفان جمهوریخواه علیه باراک اوباما نیز آغاز شد. انتصاب امانوئل معروف به رمبو باعث انتقاد شدید جمهوریخواهان شده است. آنان میگویند اوباما در همین نخستین قدمها، عهدی را که با مردم آمریکا بسته، شکسته است. اشاره جمهوریخواهان به حرفهای اوباما درباره تغییرات بنیادی در نظام سیاسی آمریکا است که بهطور مکرر در طول مبارزات انتخاباتی خود آنها را تکرار کرده بود. جمهوریخواهان میگویند این تغییرات با فراخوانی تیم قبلی کلینتون امکانپذیر نیست. این در حالی است که دموکراتها با تکیه بر سوابق رمبو، انتخاب او را تصمیمی هوشمندانه از سوی اوباما میدانند. از سوی دیگر «الکساندر کاکبرن» بنیانگذار پایگاه اینترنتی ـ تحلیلی «کانترپانچ» در انتقاد به گزینههای اوباما اظهار داشت: اوباما علاوه بر گرایش به لابیهای صهیونیسم، افرادی را به عنوان اعضای کابینه خود انتخاب کرده که مسببان اصلی ایجاد بحران اقتصادی جهان هستند. کاکبرن میگوید: اوباما، لری سامرز را به عنوان رئیس شورای اقتصادی ملی کاخ سفید منصوب کرده است و این در حالی است که اقتصاددانانی مانند سامرز بودند که باعث ایجاد بحران مالی در آمریکا و اشاعه این بحران در جهان شدند. وی میافزاید: سامرز در دسامبر سال 1991 وقتی مشاور اقتصادی ارشد بانک جهانی بود حکمی صادر کرد تا زبالههای سمی در کشورهای کمتر توسعه یافته و بویژه کشورهای آفریقایی که میانگین طول عمر در آنها فراتر از 30 سال نبود دفن شود. در چنین شرایطی نمیتوان انتظار داشت اوباما به شعار تغییری که در مبارزات انتخابیاش داد عمل کند، چرا که اکثر افرادی که وی در کابینه خود منصوب کرده، در دوران کلینتون نیز در راس امور بودهاند و همین امر نشان میدهد، او سیاست جدیدی را اجرا نخواهد کرد. انتشار خبرهایی در این باره که گروه همکاران باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا نیز همچون دوره ریاست جمهوری کلینتون و جورج بوش افراد نزدیک به لابی صهیونیسم خواهند بود موجب نگرانی در کشورهای خاورمیانه شده است. عناوین برخی روزنامههای خاورمیانه نگرانیهای موجود در این باره را منعکس میکند. شرقالاوسط نوشت: اوباما خود را آماده میکند تا گروه شیکاگو را که پیشتر با کلینتون و جورج بوش همکاری کردهاند و حامیان به راهانداختن دو جنگ در منطقه خلیج (فارس) بودند به مقامات مهم منصوب کند. روزنامه الحیات نوشت: اوباما گروه همکاران خود را از میان افرادی انتخاب میکند که اسرائیل را خشنود خواهد کرد. زمان، چاپ ترکیه نوشت: اوباما در نخستین اقدام خود پس از انتخاب به ریاست جمهوری آمریکا رام امانوئل، سناتور ایلینویز را در مجلس نمایندگان به ریاست کارکنان کاخ سفید منصوب کرد. مادر رام امانوئل نیز یک یهودی آمریکایی است. رام امانوئل از دوستان نزدیک باراک اوباماست و در جریان جنگ اول خلیج فارس نیز در ارتش اسرائیل به صف نیروهای داوطلب پیوست. پدر وی چندی پیش در مصاحبه با روزنامه صهیونیستی معاریو درباره انتصاب فرزندش به ریاست کارکنان کاخ سفید گفت: این موضوع به نفع اسرائیل خواهد بود و رام امانوئل بر موضع رئیسجمهور جدید آمریکا برای جانبداری از اسرائیل تاثیر خواهد گذاشت. زمان نوشت: جوزف بایدن، معاون باراک اوباما نیز دارای روابط نزدیک با اسرائیل است. وی در سال 2007 میلادی در مصاحبه با تلویزیون شالوم اسرائیل خود را یک صهیونیست معرفی کرد. بایدن گفت: برای صهیونیست بودن لازم نیست حتماً یهودی باشید. بایدن گفت: فرزند وی با یک یهودی ازدواج کرده است. وی تاکید کرد: اسرائیل مهمترین متحد آمریکا در خاورمیانه است.
کلینتون، مرد سایه
روسای جمهوری آمریکا پس از آنکه دوران ریاست آنها تمام میشود چه میکنند؟ برخی مانند جیمی کارتر برنده جایزه نوبل میشوند و بیش از دوران ریاستجمهوریشان مورد تحسین قرار میگیرند، برخی دیگر مانند جورج بوش یک خانه گرانقیمت در دالاس میخرند و دیگر هرگز در صحنه ظاهر نمیشوند و برخی دیگر مانند بیل کلینتون هستند. کلینتون در دور اول رقابتهای انتخاباتی خود با شعار «به من رای دهید تا آزاد شوید» وارد میدان رقابت شد. حال با انتخاب هیلاری به عنوان وزیر خارجه تاکتیک وی دوباره به کار آمد. «هیلاری را انتخاب کن و آن وقت بیل کلینتون را نیز خواهی داشت.» وقتی شبکه «CNN» از بیل کلینتون پرسید که آیا همسرش را در وزارت امور خارجه مشایعت خواهد کرد یا نه؟ وی پاسخ داد: «کمی». مسلماً وی در این باره با همسرش صحبت کرده است، اما تصمیم نهایی به هیلاری و اوباما تعلق دارد. او تنها به یک یاری رساننده تبدیل خواهد شد و تا زمانی که از او بیش از این نخواهند اقدامی نخواهد کرد. در حال حاضر احتمال اینکه تنشها افزایش پیدا کند، وجود دارد. دولتهای خارجی، سازمانها و افراد مختلف وزارت امور خارجه انتظار سیاستهای بیل کلینتون را در وزارتخانهای خواهند داشت که همسر وی مسؤولیت آن را بر عهده دارد. حتی اگر بیل کلینتون برای دیده شدن تلاش نکند، ولی تواناییهای سیاسی وی، تواناییهای همسرش را تحت تاثیر قرار خواهد داد. در این میان نمیتوان از حمایتهای سیاسی و تبلیغاتی کلینتونها در زمان انتخابات از اوباما چشم پوشید. اوباما در شرایط بحرانی از کلینتون استفاده کرد و توانست خطرها را مدیریت کند.
تیم کلینتون، پاشنه آشیل اوباما
نگاهی اجمالی به بدنه تیم اوباما نشان میدهد، تمام کسانی که در این کابینه حضور دارند به نوعی با دولت کلینتون در ارتباط بوده یا در آن سمت و مقامی داشتهاند. این امر با توجه به اینکه کلینتون در مقطع زمانی خود محبوب نبود و دولتش مشکلات زیادی را برای آمریکا به بار آورد، برای اوباما نقطه ضعف بزرگی محسوب میشود. خصوصا اینکه با این انتخابها دیگر کمتر کسی امید به تحقق شعار «تغییر» خواهد داشت.
اکنون نه در آمریکا و نه در دنیای خارج از آن بیل کلینتون در جایگاه خوبی قرار ندارد. او امروز با این واقعیت روبه رو است که بسیاری از ریشههای بحران اقتصادی امروز جهان به سیاستهای غلط او در دوران ریاست جمهوری بازمیگردد. یکی دیگر از اتهاماتی که این روزها متوجه اوست این است که وی نتوانسته در جامعه آمریکا ایجاد موج و حرکت کند.
حال تیم اوباما، همان تیمی که در زمان کلینتون با سیاستهای غلط خود، آمریکا را به خاک سیاه نشاند، می خواهد اوضاع را رو به راه کرده و تغییر ایجاد کند؟ در همین راستا بیل کلینتون از گروه کاریای که اوباما برای دولتش معرفی کرده است، تمجید کرد. کلینتون که تاکنون از هرگونه اظهارنظر درباره معرفی همسر خود به عنوان وزیر خارجه خودداری کرده، در جمع رهبران سیاسی و اقتصادی هنگکنگ گفت که اوباما تیم خوبی را برای اقتصاد و امنیت ملی آمریکا معرفی کرده است. پس از این اظهارنظر، یکی از نزدیکترین مشاوران اوباما نسبت به تاثیر بیل کلینتون بر سیاست خارجی آتی این کشور هشدار داد. «ابنر میکوا» که در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون از وکلای کاخ سفید محسوب و پس از آن نیز نقش استاد و مشاور را برای اوباما داشت، در اینباره گفت: معتقدم بیل کلینتون موجب پیچیده شدن امور برای رئیسجمهور جدید و همچنین آشفته شدن اوضاع در سیاست خارجی کشور میشود. میکوا که از قاضیان سابق فدرال محسوب میشود، چنین ادامه میدهد که انتخاب هیلاری به عنوان وزیر خارجه، به دلیل اینکه بیل کلینتون همسر وی محسوب میشود موجب نگرانی است. من نگران مشکلاتی که از سوی هیلاری به وجود میآیند نیستم، بلکه نگران مشکلاتی هستم که از سوی بیل کلینتون به وجود خواهند آمد. این سیاستمدار کهنهکار افزود: من نمیدانم شما چطور فعالیتهای هیلاری را از فعالیتهای بیل کلینتون جدا میکنید. من به توانایی اوباما اطمینان دارم، اما انتظارها از او بسیار زیاد است و بیشترین مشکلها هم از داخل حزب دموکرات برای او ایجاد میشود. این در حالی است که اوباما به اموری مشغول شده که مورد تمایل مردم نیست.
«تغییر» بیتغییر!
مردم آمریکا در چهارم نوامبر به اوبامای سیاهپوست رای دادند تا شاهد تغییر در سیاست آمریکا و پایان یافتن دوران فاجعهآمیز بوش باشند. نظرسنجیهای شبکههای خبری آمریکا نشان داد در آمریکا کسی از رفتن بوش متاسف نشده است و مردم آمریکا امید زیادی به اوباما بسته و شعار تغییر را باور کردهاند. نگاهی دقیق به روند تحولات 2 سال گذشته نشان میدهد، نه دنیا، دنیای 2 سال پیش است و نه اوباما همان اوبامایی است که 2 سال پیش خود را بهعنوان نامزد دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا معرفی کرد. اصلیترین شعار اوباما از روز نخست ورودش به مبارزات انتخاباتی «تغییر» بود. این شعار در روزهای اول با شور و حرارت بسیار مورد تاکید ستاد انتخاباتی او قرار میگرفت اما هرچه زمان میگذشت اوباما از مواضع تغییرمحورش فاصله گرفت. دنیای امروز با آن روز که اوباما نامزدی خود را اعلام کرد تفاوت زیادی دارد. در آن زمان یعنی 721 روز پیش برنامه جورج بوش برای افزایش نیرو در عراق هفتههای نخست خود را طی میکرد. فتح و حماس هم مشغول گفتوگو بر سر توافقنامه تقسیم قدرت بودند. بازارهای سهام آمریکا فعالیت عادی خود را داشتند و جنرال موتورز مشغول جمع زدن آمار فروش سال خود بود. جدیترین نگرانیای هم که درباره چین و هند وجود داشت این بود که اقتصاد این 2 کشور با سرعت زیاد در حال رشد است. فهرست چالشهای پیشروی باراک اوباما از بعدازظهر 20 ژانویه اما شباهتهای زیادی به چالشهای 721 روز پیش ندارد. برنامه کاری او اکنون با 2 سال پیش فرق دارد و این نه به اراده او بلکه به جبر شرایط است. در 2 ماه گذشته او به جای سخن گفتن درباره عراق بیشتر از ثبات بخشیدن به اقتصاد جهان حرف زده است. البته تیم های کاری او در پشت پرده مشغول تهیه برنامهها و استراتژیهایی درباره افغانستان، غزه، ایران و پاکستان هستند. مادلین آلبرایت، وزیر خارجه پیشین آمریکا اخیرا این وضعیت و وظیفه اوباما را این طور توضیح داده است: او باید هواپیمایی را که در آن نشسته و مشغول پرواز است دوباره طراحی کند. جهان در این 2 سال تغییر کرده و اوباما هم با این تغییرات همراه شده است. با این حال او در سخنانش این پیام را داده که اختلافنظر و فاصله گرفتنش از دولت بوش به اندازهای که لیبرالها انتظار دارند، نخواهد بود. دیک چنی، معاون جورج بوش چندی پیش خطاب به اوباما گفته بود تا وقتی مشغول کار نشده و دقیقا درنیافته که ما چه کردیم و چرا کردیم، لحن و کلام تبلیغات انتخاباتیاش را به سیاست تبدیل نکند. اوباما در پاسخ به این سخن چنی در گفتوگو با شبکه خبری A.B.C گفت: توصیه خوبی است. بنابراین اوباما از نظر مخالفت و تغییر سیاستهای دوران دولت بوش هم با 2 سال پیش فرق کرده است. 2 سال پیش او هنگام سخن گفتن درباره عراق، به اختلافنظر و سیاستهایش با هیلاری کلینتون اشاره و بر آن تاکید میکرد و میگفت که جان نظامیان آمریکایی دیگر نباید به خطر بیفتد، اما امروز رابرت گیتس (وزیر دفاع دولت بوش)، وزیر دفاع منتخب اوست. البته بعضی با این نظر که اوباما در 2 سال گذشته تغییر کرده موافق نیستند.
اوباما 17 ژانویه هنگام سوار شدن به قطار برای رفتن به واشنگتن به خبرنگاران گفت که آمریکا 2 جنگ پیشرو دارد. اولی در عراق است که باید با مسؤولیتپذیری به پایان برسد و دومی در افغانستان است که باید خردمندانه اداره شود. نظرات او درباره افغانستان بشدت تحت نفوذ و تاثیر ژنرال جیمز جونز، مشاور امنیت ملی دولت منتخب است. جونز سال گذشته در گزارشی نوشت که نیروهای آمریکا و ناتو در جنگ افغانستان موفق نیستند و جنگ باید طور دیگری اداره شود. از سوی دیگر ژنرال «داگلاس لوت» فرمانده و مغز متفکر آمریکا در عراق و افغانستان در دولت جورج بوش، قرار است در سمت خود ابقا شود. اوباما خیلی زود همه اعضای تیم خود را معرفی کرده است. تقریبا همه افراد ارشد مانند وزرای کابینه و دستیاران ارشد کاخ سفید پیش از مراسم تحلیف انتخاب شده بودند و جلسات تایید آنها در سنا تاکنون برگزار شده است. او دشواریهای دولت گذشته را در انتخاب معاونان و وزرا نداشت چراکه علاوه بر آرای بالای مردمی از حمایت زیادی در میان محافل داخلی واشنگتن هم برخوردار است. نکته جالب توجه در تیم اوباما این است که این تیم از گروهی از سناتورهای سابق تشکیل شده است. سایت رسمی «موسسه امریکن اینتر پرایز» در مقالهای به بررسی سیاستهای اوباما پرداخت. «فردریک کیگان» آنالیزور این موسسه با بررسی طرحها و نقشههای اوباما همه را درست مثل برنامه ها و خط مشی بیل کلینتون میداند و در زمینه دیپلماسی، اقتصاد، محیطزیست و مقوله نظامی در عراق و افغانستان، همه را کپیبرداری شده از وی میشمارد و مینویسد: «انتخاب اوباما بازگشت به گذشته است.» از سوی دیگر «CNN» در گزارشی درباره تیم امنیتی رئیسجمهور جدید آمریکا، با تکنوکرات خواندن این تیم، تحقق شعار تغییر را با وجود چنین تیمی قابل تامل برشمرد. باراک اوباما در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره احتمال تحقق نیافتن شعار تغییر با انتخاب افرادی مانند کلینتون و گیتس یا فراموش شدن شعار تغییر گفت: آنچه مردم آمریکا میخواهند یک دولت هوشمند است. دولت من یک دولت ایدئولوژیک نخواهد بود. دولت من دولت تکنوکراتهاست. اوباما همچنین از موافقت مخالفان سابق خود با خواستههای وی قبل از انتخاب آنها برای پستهای مزبور خبر داد. کارشناسان مسائل سیاسی در ادامه و در گفتوگو با « CNN» احتمال تداوم سیاستهای گذشته کاخ سفید یا به وجود آمدن تنش در دولت جدید را بعید ندانستند.
در همین راستا روزنامهنگار گاردین نیز طی مقالهای در 14 مه 2008 به طرح این سؤال میپردازد: این که یک رئیسجمهور سیاهپوست آشنا به امپریالیسم آمریکا به اتاق بیضی شکل کاخ سفید برود، تغییری در سیاست خارجی این کشور ایجاد میکند یا فقط باعث ناامیدی میشود؟ در ادامه نویسنده مطلب را اینگونه میآورد که بسیاری انتظار دارند با پیروزی اوباما در انتخابات ریاستجمهوری سیاست خارجی آمریکا دچار تغییر شود اما این عده را باید به سوابقی از اوباما پیش از تبلیغات انتخاباتی ارجاع داد. اوباما در اوایل دهه سوم زندگیاش کتابی نوشته است به نام «رویاهایی از پدرم». در این کتاب باراک در 4 صفحه و پیش از بخش اصلی کتاب درباره مشکلات یک رنگینپوست دو نژادی در آمریکا، خاطراتی از کودکیاش مینویسد. خاطراتی از جاکارتا در دهه 1960 که با یک ناپدری اندونزیایی و یک مادر سفیدپوست زندگی میکرده است. مادر اوباما در سفارت آمریکا در اندونزی و در کنار همکارانی کار میکرد که اندونزیاییها را تحقیر و تمسخر میکردند. اوباما مینویسد مادرش اطلاعاتی داشت که در رسانهها منتشر نمیشد؛ اطلاعاتی چون نقشی که سیا در سرنگونی سوکارنو، رهبر محبوب اندونزی ایفا کرده و قتل عام نیم میلیون نفر از طرفداران کمونیستها و... حال نکته اینجاست که کسی فکر نمیکرد اوباما اینچنین از نزدیک با کشوری در حال سرکوب و تحت سلطه آمریکا در ارتباط بوده است.
اوباما دست کم از نزدیک امپراتوری جهانی آمریکا را در نیم قرن گذشته تجربه کرده است. با این وجود او متاسفانه درباره اسرائیل امتیازات زیادی میدهد. اوباما شاهد بود که وقتی هیلاری، همسر یاسر عرفات را به دیدار پذیرفت، لابی صهیونیستی چه بلایی برسر او آورد. با این حال چندی پیش در آیوا گفت: «هیچکس به اندازه فلسطینیها رنج نمیبرد.» با این جمله سیل اتهامات و فشارها علیه او روانه شد. اکنون او محتاطانهتر در اینباره سخن میگوید. بعدها اوباما جمله قبلیاش را اینگونه تصحیح کرد: «هیچکس به اندازه فلسطینیها از کوتاهی رهبریشان در به رسمیت شناختن اسرائیل رنج نمیبرد!» شاید در خاورمیانه گروههایی از پیروزی اوباما خشنود شوند اما سیاست او در قبال خاورمیانه چندان با سیاست دولت جورجبوش متفاوت نیست. در بحران غزه او مانندصهیونیستها سخن میگفت و پیش از کلینتون، گیتس و مککین با بیانیه پیشنهادی شورای امنیت مبنی بر ابراز نگرانی از محاصره این شهر توسط اسرائیل مخالفت کرد. با جمعبندی کوتاهی میتوان به این نتیجه رسید که اوباما نیز دنبالهرو دیگران خواهد بود و شعار تغییر تنها در همین سطح باقی خواهد ماند. او به خوبی میداند که اگر راه بقیه رؤسای جهموری آمریکا را ادامه ندهد، نمیتواند در این سمت باقی بماند پس از اوباما نمیتوان انتظار تغییر چندانی در دیپلماسی داخلی و خارجی آمریکا داشت به همان دلایلی که مادرش برای باراک 6 ساله تعریف میکرد که چگونه تاریخ بلعیده میشود، همانطور که زمین رودها را میبلعد. ارسال نظر
پربیننده