حسین قدیانی
یک:
ربیع‌الاول اگرچه ماه سرور اهل بیت است، لیکن خیلی هم بی‌غم نیست. از «محسنیه» که مقدمه «فاطمیه» است بگیر تا شهادت امام حسن عسکری(ع) جمله در همین «بهار اولین» واقع‌اند. ایامی که گذشت، پای منبر منیر علمای دین، نکاتی از زندگانی یازدهمین امام مسلمین آموختم. معطوف به این آموخته‌ها، در حد چند جمله، درسی مختصر پس می‌دهم.
یک/ 1:
فاصله انداختن میان شیعیان و آخرین معصومین، همواره یکی از سیاست‌های خلفای عباسی بوده. زمان امام رضا(ع) اما این سیاست به شیوه «نرم» اجرا شد. هدف این بود؛ هشتمین اختر تابناک آسمان امامت، بیش از آنکه به شیعیان وصل باشد، متصل به دستگاه خلافت تصور شود. امام علی بن موسی‌الرضا البته ولیعهدی را به ظاهر پذیرفت، لیکن از این «تهدید»، به عنوان «فرصت» استفاده کرد. جغرافیای این فرصت بی‌مانند، همه مساحت ایران آن روز بود. دوری امام رضا از مدینه، نیز اتصال ایشان به دستگاه خلافت، می‌توانست باعث قطع همیشگی رابطه شیعه و معصوم شود اما امام رئوف ما با عقلایی‌ترین شیوه‌ها، اتفاقا «ضامن ارتباط» شد. شگفتا! از امام رضا به این طرف، دیگر شیعه چند امامی نداریم و هر که تا «امام طوس» آمده، تا «طاووس اهل بهشت» آمده. این فخر برای ما ایرانیان بس که در سرزمین ما، امام رضا از دل بدترین تهدید، بهترین فرصت را به وجود آورد. اینکه حضرت چگونه و با چه سیاستی به «مأمون»، سیاست آموخت... آری! رمز و راز سیاست آموخت، بحث دیگری می‌طلبد، ایضا بحث‌های دیگری. قدر مسلم، این روزها در شهر خلافت شاه عباسی، با «ولی»، «عهد» بسته می‌شود، نه با «ولیعهد». از جناب مأمون هم خبری نیست! ما ایرانی‌ها اما به امام رضا از دیگر اقوام بدهکارتریم.
متاثر از هوش سیاسی ولایت عشق است که شیعه،به خصوص شیعه ایرانی، یا مرتبط با معصوم و معصوم‌زاده‌ها بوده یا در ارتباط با جانشین معصوم. کیست که نداند؛ این همه امامزادگان مطهر، خواه با درس و بحث‌شان در قید حیات، خواه با یک آرامگاه متعالی و فیاض، چه کمکی به نشر دین مبین اسلام کرده‌اند؟! و کیست که نداند «سلسله موی دوست»، بیش از هر امام دیگری، عطر «ضامن آهو» می‌دهد؟!
یک/ 2:
بردن معصوم به قصر، حقا که جواب نداد! درایت امام رضا اما برای حکام عباسی سنگین آمد. بهتر آن دیدند برای انزوای شیعه باز هم بازگردند به روالی که زمان امام موسای کاظم(ع) اجرا می‌کردند؛ از سویی فتنه‌آفرینی، از سویی زندانی کردن امام یا به حبس یا به حصر. به عبارتی دوران غیبت از همین ایام آغاز شد. امام محمد بن علی(ع) و امام علی بن محمد(ع) بویژه امام حسن عسکری، اغلب عمرشان در زندان خلفای عباسی گذشت، لیکن «فتنه سخت» هم جواب نداد. در این دوره عمده بار ارتباط به دوش «امنای امین» افتاد. عجبا! باز هم محوریت مکانی از آن ایران عزیز ما بود. شیعه با تبعید امام حسن عسکری به شهر سامرا، نه فقط غریب نشد، بلکه «علویان» بر شعاع حکومت خود به «طبرستان» افزودند و ناحیه به ناحیه پیش آمدند. اوج این حکمرانی زمانی بود که امام حسن عسکری در زندان، روزگار سختی سپری می‌کرد. «امنای امین» اما ریسمان ارتباط شیعه و معصوم بودند. خبر می‌آوردند و خبرگی می‌بردند. حرف می‌آوردند و حدیث می‌بردند. بعضا فتنه می‌آوردند و بصیرت می‌بردند. الطاف یازدهمین امام به ما ایرانی‌ها نبود واقعا معلوم نبود امروز چه بر سر شیعگی ما می‌آمد؟! آن امام همام خود در کنج زندان بود اما گنج فقه و گنجینه فقاهت و نشستن شیعه بر مسند حکومت ارمغان ایشان بود برای ما.
یک/ 3:
کاش عمر این دنیایی علامه شهید مرتضی مطهری آنچنان بود که ما علاوه بر «خدمات متقابل اسلام و ایرانیان»، کتاب دیگری نیز می‌خواندیم؛ «خدمات متقابل 14 معصوم و ایرانیان». حتم دارم پس از امام رضا، مطول‌ترین بخش این کتاب مربوط می‌شد به پدر بزرگوار حجت بن الحسن(عج). شیعه در دوران امام حسن عسکری بود که فهمید حتی بی‌وجود ظاهری معصوم نیز قدرت حکمرانی دارد. آن امام در کنج رنج، گنجی به ما داد که جمهوری اسلامی ناب‌ترین دسترنج آن است. دیر نیست که شاگردان مکتب فقاهت، «خدمات متقابل جمهوری اسلامی و ظهور امام زمان» را کتابت کنند. قصر باشد یا حصر، غیبت هم سر می‌رسد دوره‌اش... .
دو:
مطلع این نوشتار، از «غم ربیع‌الاول» نوشتم، لیکن بی‌آنکه این سوگ را فراموش کرده باشم، باید اذعان کنم؛ ماهی که میلاد بهانه خلقت در آن واقع شده، لابد شادترین ایام است. کیست محمد امین(ص)؟! دردانه خدا که سبب خلقت و «به غمزه، مساله‌آموز صد مدرس شد». آیا می‌فهمیم ما حضرت رسول را؟! اصلا در ادراک ما هست اسباب هستی؟! لیکن همین میلاد کافی است تا ربیع‌الاول را ماه سرور اهل بیت، عالم و آدم بدانیم اما... .
دو/ 1:
کسانی که با این قلم، انسی دارند، گواهی می‌دهند بیشتر اهل «عزا‌نویسی»ام تا «شاد‌نویسی». با این همه، رویه بعضی دوستان همراه را «افراطی» می‌شمرم. شب حلول ماه ربیع‌الاول، من هم مثل اغلب مردم، «شادباش» را به وبلاگ «قطعه 26» مزین کردم. عده‌ای اما به یادم آوردند که «محسنیه، مقدمه فاطمیه است و این پیام شادی، مخل روضه سنگین در و دیوار و... اصلا چه کسی گفته ربیع‌الاول باید شاد باشیم؟ و... برادر! اسیر این تحریفات نشو که تازه داغ شیعه شروع شده و باید شمارش معکوس رفت برای عزای اصلی و...».
دو/ 2:
در «مکتب اسلام» هم غم و عزا هست، هم شادی و سرور. «مکتب اسلام» اما از هر دوی اینها مهم‌تر است. چه اینکه حزن و مسرت، عناصری برای معرفت مضاعف نسبت به «مکتب اسلام»اند. اشکالی ندارد؛ یکی ممکن است تمام 2ماه محرم و صفر را سیاه بپوشد، حتی ربیع‌الاول را نیز بیش از شادی، به غم بنشیند، اما آیا در این باره حکم هم می‌تواند صادر کند؟! گمانم واقع شدن میلاد امام هفتم در ماه غم‌انگیز صفر و نیز شهادت ایشان در ماه فرح‌انگیز رجب، تمثیلی از این حقیقت باشد که غم و شادی، فروعی برای فهم بهتر معارف اسلام‌اند و هیچ یک اصالت بالذات ندارند.
دو/ 3:
صد رحمت به منی که مسبب شادی‌ام. ماه ربیع‌الاول است، نه مثلا شب یلدا! القصه، شب یلدا در خانه پدربزرگ جمع بودیم که پسرعمویم پیامکی نشانم داد از موبایلش. خلاصه پیامک این بود؛ «هر که الان دارد به قصه مادربزرگ گوش می‌کند، از درد صورت 3 ساله خانم خرابه‌نشین غافل است»! یعنی چه این پیامک؟! آیا جز «افراط» معنای دیگری هم دارد؟! اگر قصه مادربزرگ من حتی در شب خوش یلدا هم دست آخر به کربلا برسد، آیا نباید موجبات شرمندگی پیامک‌دهنده را فراهم کند؟! فرجام چنین دوگانه انگاری‌های بی‌خود و بی‌جهتی چیست؟! مگر ملتی که شب یلدا چند ساعتی دور هم می‌نشینند و احیانا گل می‌گویند و گل می‌شنوند، دقیقا و عینا همان مردمی نیستند که وقتی عید نوروزشان با محرم و صفر تلاقی پیدا کند، «محرم آمد و عیدم عزا شد» زمزمه می‌کنند؟! و اصلا شب یلدا آیا جز شعبه‌ای از همان توصیه اسلام به آیین «صله ارحام» است؟! گیرم کمی غلیظ‌تر!
دو/ 4:
قرار ما بر «اسلام‌سالاری» است یا «غم‌سالاری»؟! آیا پسندیده است؛ برای مردمانی که خود «فاطمه» و «فاطمیه» و «محسنیه» و «روضه در و دیوار» را- لااقل اندازه عزاسالاران- بلدند اما مسرت ربیع‌الاول را نیز از یاد نبرده‌اند، حکم به چنین احکامی، این چنین پیامک‌هایی دهیم؟! خانه آخر این رویه ناپسند، به راستی کجاست؟!
دو/ 5:
قطعا هر روزی، حتی روز میلاد ختم رسل نیز عاقبت، بی‌تقارن با غمی و عزایی نیست. قمری نشد، شمسی! شمسی نشد، میلادی! علاوه بر 14 معصوم، ما این همه پیامبر داریم، این همه اولیای دین داریم، این همه عالم ربانی داریم، این همه شهید داریم، این همه عمار داریم، این همه سمیه داریم و این همه مناسبت داریم؛ حتما هر روزی در تقویم حتی شادترین روز روزگار، شاهد شهادت انسان بزرگی یا واقعه دردآوری هست. به این بهانه، آیا می‌توان «غم‌محوری» را بر «اسلام‌محوری» برتری داد؟!
دو/ 6:
طبعا «ما هر چه داریم از محرم و صفر است»... و با اجازه از حضرت روح‌الله، من «فاطمیه» را نیز به محرم و صفر اضافه می‌کنم اما افراط حتی در عزاداری هم حدی دارد برای خود! افراط وقتی از حد گذشت، بوی کاسبی می‌دهد! قبول دارم که همه زندگی ما و همه کسب و کار ما از محل گریه برای بزرگان دین تامین می‌شود، لیکن شرط است با این کسب و کار «کاسبی» نکنیم! و احیانا خیال نکنیم کسانی که این روزها به میمنت ایام برای اولادشان عروسی می‌گیرند، غافلند از آن قصه تلخ که
در کوچه بنی‌هاشم گذشت... .
دو/ 7:
من همیشه بیم داشتم که بر این منوال قلم بچرخانم اما دوستان محترم! هیچ به فرجام چنین پیامک‌هایی اندیشه کرده‌اید؟! محض مزاح، باری به یکی از رفقا گفتم: من حسین قدیانی! وقتی می‌گویم کاری افراطی است، شک نکن افراطی است! که ما خود، آخر افراطیم و شورشی‌نویسی... فی‌المثل دانستن اینکه عاشورا در کدام ماه شمسی رخ داد، بلااشکال است اما عاشورا هر روز هم که باشد، میلادی و شمسی ندارد. یک روز است. عاشورا، عاشوراست، عاشورای دیگر ندارد. تعریف دارد، تحریف ندارد. افراط ندارد، تفریط ندارد.
سه:
صد البته تفریط هم بد است. می‌خواهم بدانم کجای استقبال از ضریح جدید امام حسین(ع) به فرهنگ حسینی و حماسه عاشورا آسیب می‌زند؟!
سه/ 1:
گاهی شور، کامل می‌کند شعور را. نه فقط مخل معرفت نیست بلکه مکمل شناخت هم هست. ضریحی به غایت زیبا و رویایی، ساخته دست هنر ایرانی، قرار است مستقر کربلا شود و جای شش‌گوشه قدیمی را بگیرد. این آیا بی‌قراری نمی‌خواهد؟!
سه/ 2:
این «قرار» نبود، مردم ما کی و کجا برای چند تکه آهن، تا این حد بی‌قراری از خود نشان داده‌اند؟! آیا چنین قرار بی‌قرارکننده‌ای از غذای نذری امام حسین، ارزش کمتری دارد؟! چطور هنگام نوش جان کردن قرمه‌سبزی نذری وقتی داریم انگشتمان را هم با غذا می‌خوریم، حماسه حسینی آسیب نمی‌بیند و مگر سیب‌زمینی قیمه نذری در کربلا کشت می‌شود؟!
سه/ 3:
مردمی که از ضریح جدید امام حسین استقبال کردند، لیاقتشان «نقل» است، نه «نقد». «آفرین» و «نفرین» را عوضی نباید گرفت! این استقبال مخل فرهنگ ممتاز عاشورا نیست. آنچه با این حماسه، متضاد است، چیزهای دیگری است، کارهای دیگری است. آنچه مخالف عزت حسینی است، صلح با آشوبگران عاشوراست. آنچه در جنگ با حماسه حسینی است، ماستمالی کردن فتنه سران فتنه‌ای است که با بیانیه‌های خود مسبب عاشورای 88 و هلهله حرامیان شدند. آنچه در تعارض با شعور عاشوراست، شور عاشورا نیست بلکه کاریکاتور کشیدن از مفهوم مقدس «جذب حداکثری» هست و البته خرافه بد است اما آنچه استاد فرشچیان آفرید، واقعیتی است که بی‌استقبال، شکرش به جا نمی‌آمد.
سه/ 4:
این هم دغدغه‌ای است؛ چرا همین که به حرارت خون حسین می‌رسد، بعضی‌ها آسیب‌شناس حوزه دین می‌شوند؟! این همه عاشق عاشورا هستند، بگویند عاشورای 88 کجا بودند؟!
سه/ 5:
البته کتمان نمی‌کنم حسین دوستی بعضی نازنین را. یکی‌شان در همین روزنامه «وطن‌امروز» بود. می‌گفت: «برای من هم سوال پیش آمده که دلیل عقلانی این استقبال چیست، لیکن سوالم را عمومی نمی‌کنم. آیا هر چه به عقل نازک‌اندیش من قد نداد، پرسیدنی است؟! بهتر نیست کمی صبر کنم، شاید گذر عمر، پاسخ سوالم را بدهد؟!..» این دوست ما اخیرا می‌گفت: «اربعین در کربلا، فهمیدم؛ دلیل عقلانی این استقبال، حتی فراتر از «عشق» است».
چهار:
پای این نوشته به «حدیث نفس» باز شد. ایامی که گذشت، تعدادی از دوستان، خرده بر من گرفتند، چرا هیچ ننوشتی از طلبه سیرجانی؟! هنوز پیامک‌هایشان هست.. .
چهار/ 1:
به حرمت مطالبه مقدس عدالت ایضا لباس معزز روحانیت چند باری مشخصا در همین «وطن‌امروز» از طلبه سیرجانی نوشته‌ام. لابه‌لای بعضی نوشته‌هایم نیز حمایت‌هایی در حد چند جمله بوده.
چهار/ 2:
من نیز مثل شمار کثیری از اهل ولا، حتی همان زمان هم دقیقا متوجه نشدم مشخصا حرف حساب طلبه سیرجانی چیست؟! اشکالشان به کدام زمین‌خوارها و کدام زمین‌هاست؟! با این همه در وسع خودم قلمی عمومی زدم و قدمی خصوصی برداشتم. باری اما هنگام تحصن ایشان در شهرری نکاتی به طلبه سیرجانی گفتم: «ادامه دادن این روند اصلا زیبنده نیست. به هر حال شیوه اعتراض ما در نظامی که راس آن ولی‌فقیه عادل است با دیگر نظام‌ها باید یک فرقی داشته باشد یا نه؟! ما که خود ادعا داریم علمدار انقلاب را به «عدالت» قبول داریم، آیا نباید ترمزی، خط قرمزی داشته باشیم؟! تحصن یک روز، دو روز، یک ماه، دو ماه، تا کی؟! اگر قرار است از ناحیه شما پیامی به جامعه انتقال داده شود، منتقل شده. فکر نمی‌کنید ادامه دادن این شیوه، دیگر بس است؟!»
چهار/ 3:
همان روز به طلبه سیرجانی پیشنهادی دادم که بعدا به واسطه دوستان نزدیک ایشان، پیشنهاد خود را مکرر تکرار کردم. به ایشان گفتم: «من شماره فکس روزنامه‌هایی را که در آنها کار می‌کنم، می‌دهم. شما اسناد، تصاویر، حتی شبه‌اسناد و شبه‌تصاویر خود را برای ما بفرست، من قول می‌دهم لااقل در یک روزنامه کار شود. با سماجت، پیگیری هم می‌کنم تا حضرات مسؤول، جواب دهند قصه را... این بساط را جمع کن!» آخرین بار همین 10 روز پیش این پیشنهاد را به یکی از دوستان ایشان دادم که گفت باشد اما هنوز که هنوز است دریغ از ارسال مدارک. جالب اینکه سردبیر روزنامه «وطن‌امروز»، همانجا قبول کرد در صورت متقن بودن مدارک و حتی مشخص و مصداقی بودن ادعا بدون مدارک، حتما در روزنامه کار خواهد شد.
چهار/ 4:
قطعا منکر بعضی زمین‌خواری‌ها نیستم اما «چون گمان دارم فلان‌جا زمین‌خواری شده»، دلیل تام و تمامی نیست که در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی تحصن کنم! به حرف احدالناسی هم گوش ندهم تا کار بیخ پیدا کند و بحث زندان پیش بیاید. در زندان هم به حرف احدالناسی گوش ندهم، تازه! دست به اعتصاب غذا هم بزنم! ببخشید؛ من گاهی خودم در خزعبلاتم می‌نویسم که «ما حزب‌اللهی‌ها تبدیل به اپوزیسیون جمهوری اسلامی شده‌ایم اما از قرار جناب طلبه بیش از حد این سخن را جدی گرفته! اعتصاب غذا علیه که؟! برای چه؟! و در چه نظامی؟! می‌خواهم ببینم حد اعتراض ما کجاست؟! نکند علاوه بر بی‌عدالتی و زمین‌خواری و 4 تا نقد به قوه قضائیه به مفاهیم دیگری نیز اعتراض داریم که هیچ حدی را نگه نمی‌داریم؟!
چهار/ 5:
عدالت، شئونی دارد و مهم‌ترین شأن آن پاسداشت «قانون» است. حتی اگر وصیتنامه شهدا را هم اساسی‌ترین قانون این مملکت بدانیم، باز به حرمت خون شهدا، حد نقد و مرز اعتراض را باید مراقب بود. آیا قرار است صدای اعتراض مدعی مطالبه عدالت از رسانه‌های بیگانه به گوش برسد؟! آیا از حسین شریعتمداری کیهان تا بذرپاش «وطن‌امروز»، تا روزنامه جوان، فارس و جهان، تا محسنی‌اژه‌ای دستگاه قضا، تا بعضی نمایندگان عدالت‌محور مجلس، آیا از خرد و کلان، بزرگ و کوچک، هیچکس در این نظام 300 هزار شهید به فکر عدل و داد نیست، الا طلبه عزیز سیرجانی؟!
چهار/ 6:
مطالبه عدالت باید دقیق و عمیق باشد. درست و صحیح. منضبط و با برنامه. اگر رفتار و گفتار ما رنگ شعار به خود بگیرد و مع‌الاسف قهرمان بازی، دیگر افکار عمومی، به هیچ مطالبه عدالتخواهانه‌ای وقعی نمی‌نهند! لااقل کسانی که داعیه دوستی با نظام دارند، آیا بهتر نیست حرف حساب خود را به جای اعتصاب غذا با «سند» بزنند؟!
چهار/ 7:
ناظر بر نامه سراسر ایراد چند روز پیش طلبه سیرجانی باید بگویم؛ بچه حزب‌اللهی، نه فقط بی‌معرفت نیست، بلکه سرشار از محبت و عشق و ایثار است اما بچه حزب‌اللهی هوشیار هم هست. بچه حزب‌اللهی اما رفیق‌باز هم که باشد، بهترین، مهم‌ترین، اساسی‌ترین و عاشقانه‌ترین رفیقش، اصل نظام یعنی علمدار جمهوری اسلامی است. اعتصاب غذا که فقط علیه قوه قضا نیست. وانگهی! مگر این قوه یکی از
3 قوه همین نظام 300 هزار شهید نیست که راس آن را رهبر انقلاب انتصاب می‌کنند؟! نه! اشتباه نشود. هرگز بنا ندارم حکم به محافظه‌کاری بدهم اما وای از آن روز که آرمانخواهی ما، بیشتر از «30: 20»، سر از «BBC» درآورد!
چهار/ 8:
جناب طلبه سیرجانی عزیز! بچه حزب‌اللهی بی‌معرفت نیست و با وجود همه نقدهایی که به نوع اعتراض شما داشت، پای مطالبه عدالتخواهانه ایستاد اما جای این سوال، شاید هم گلایه از حضرتعالی باقی است، چرا به آن کسانی که با سرکنگبین دزدگیر، وارد بعضی قوا- که دست بر قضا، قوه قضا هم نیست!- شدند، مع‌الاسف صفرای 3000 میلیاردی فزودند، بی‌معرفت خطاب نمی‌کنید؟! و نکند مطالبه عدالتخواهانه شما، توسط جریانی که دنبال دعوا میان قوای سه‌گانه می‌گردد، منحرف به حاشیه شود؟! با شعار مبارزه با زمین‌خواری، دیروز، بیش از زمین‌خواران، قوه قضائیه را نشانه رفتید و امروز چه شده که بیش از دستگاه قضا، حزب‌الله مظلوم را؟! آن هم با چاشنی سوء‌استفاده از احساسات؟! فاین تذهبون؟! با این رفتار نامتعادل، کدامین عدل و داد را می‌توان مطالبه کرد؟!
پنج:
عجب کتابی است این «کتاب آهنگران». بابت این اثر فاخر باید تشکر کرد از بچه‌های نشر «یا زهرا»، هم به خاطر اصل اثر، هم به خاطر سی‌دی همراه که مجموعه تمام نوحه‌های حاج‌صادق است. یکی، دو سال پیش در تمتع، نزدیک 2 ساعت با «بلبل خمینی» از همه چیز و همه جا و همه کس سوال پرسیدم؛ «حاج صادق! فتنه 88 جماعت لامروت دنبال شما هم بودند ها؟!» خندید و گفت: «از این حنجره زخمی، فقط و فقط عشق به 2 نفر بیرون می‌آید؛ خمینی و خامنه‌ای». در «راهپیمایی منا»، پیرمردی زد پشتم که این حاج‌صادقه؟! گفتم: بله! گفت: چقدر پیر شده! گفتم: صورتش پیر شده اما صداش هنوز جوونه! گفتم: خب چرا نمی‌ری سلام علیک کنی باهاش؟! گفت... به خدا گفت: وضو ندارم و الا می‌رفتم! گفت: تو نمی‌دونی این مرد چقدر واسه ما مقدسه!.. .. اووووه، دارم خرابش می‌کنم. برای حاج‌صادق و «کتاب آهنگران» باید متن مجزایی بنویسم. توی همین روزها. ان‌شاءالله.