آزاده صالحی
تابوشکنی به مدد موسیقی
«کنسرت خط» را می‌توان در نوع خود یک جور بدعت‌گذاری نیز تلقی کرد و آن را نخستین تجربه یک هنرمند نقاشیخط و خط دانست که برای شکستن تابوهای موجود از قطعات موسیقی کمک گرفته است. آریامنش در این باره می‌گوید: به‌زعم من این پرفورمنس تجربه‌ای شخصی در دنیای هنری من به شمار می‌رود، تجربه‌ای در کنار فعالیت‌های جدی که طی سال‌های گذشته تا امروز در حوزه نقاشیخط انجام داده‌ام. من با اجرای این پرفورمنس در واقع قصد داشتم ضرباهنگی که روی خط‌هایم به چشم می‌خورد را در کنار قطعات موسیقایی به نمایش بگذارم زیرا همواره بر این باور بوده‌ام که 2 وادی موسیقی و خط از منظر ضرباهنگ شباهت‌های زیادی به یکدیگر دارند. به طور کلی اصلی‌ترین رویکرد من در «کنسرت خط» به تصویر کشیدن همجواری این 2 حیطه نیز بوده است.
تکمیل اثر با مشارکت مخاطبان
اما این همه چیز درباره پرفورمنس احمد آریامنش نیست. او در بدو ورود به خانه هنرمندان شروع به خلق اثر روی بوم سفیدی می‌کند و در ادامه از 25 مخاطب که به تماشای پرفورمنس او آمده‌اند درخواست می‌کند او را در تکمیل کردن این اثر همراهی کنند. این مساله یکی از وجوه افتراق پرفورمنس آریامنش با دیگر کارهایش به شمار می‌رود و از منظری تجربه موفقی نیز تلقی می‌شود و جمعیت زیادی که برای تماشا و تعامل در کامل کردن اثر او به خانه هنرمندان آمده‌اند به خوبی گواه این ادعاست که او توانسته در ارائه تجربه‌ای نو عملکرد موفقی داشته باشد. اگرچه سابقه دوستی
30 ساله آریامنش و نصرتی را در موفقیت این طرح نمی‌توان نادیده گرفت.
تجربه فضاهای تازه در نقاشیخط
«کنسرت خط» دارای جاذبه‌های دیگری نزد مخاطب نیز بوده است. همکاری نصرتی در مقام آهنگساز برای تکمیل بوم نقاشی و همین‌طور تعامل آریامنش در جایگاه هنرمند نقاشیخط به عنوان نوازنده این نکته را به خوبی ثابت می‌کند که هنر نه‌تنها مرز جغرافیایی نمی‌شناسد که هنرمندان از حیطه‌های مختلف می‌توانند حساب شده و با تسلط کافی بر هنر یکدیگر تاثیر بگذارند. مبدع 2 خط کرشمه و سفیر توضیح می‌دهد: من، موسیقی و مردم اضلاع این نمایشگاه را تشکیل داده‌ایم و توازنی که پیش از اجرا درباره موسیقی و نقاشیخط فکر می‌کردم به مدد شکل‌گیری این اضلاع بالاخره میسر شد. استقبال مخاطبانی که درصد بیشتر آنها جوانان یا غالبا دانشجویان دانشگاه‌های هنر بوده‌اند در جریان اجرای این پرفورمنس فوق‌العاده بود و همان‌طور که توضیح دادم به عنوان کسی که 30 سال است در حیطه نقاشیخط قلم می‌زنم می‌خواستم به مدد این تعامل فضای تازه‌ای را تجربه کنم.
هراسی از ریسک کردن ندارم
اگر چنین تجربه‌ای با شکست مواجه می‌شد واکنش او نسبت به این قضیه چگونه بود؟ این هنرمند و استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال من نیز می‌گوید: من ذاتا آدم ریسک‌پذیری هستم و از تجربه کردن هراسی ندارم. حتی نخستین کتاب خود را زمانی که بسیار جوان بودم با عنوان «حسن همجواری در نستعلیق» منتشر کردم. خاطرم هست زمانی که خطوط کرشمه و سفیر را ابداع کردم با انتقادات و هجمه نظرات مختلفی مواجه شدم. برخی در این باره می‌گفتند خط کرشمه را ساخته‌ای که آن را جایگزین خط نستعلیق کنی! در حالی که این‌طور نبود و ابداع کرشمه یا سفیر به معنی جایگزین کردن آنها نبود، بنابراین آدمی هستم که خیلی نگران نشدن‌ها نیستم، ضمن اینکه برپایی این پرفورمنس را با توکل به خداوند انجام دادم که برآیند خوبی از برپایی آن حاصل شد. وقت آن رسیده که هنرهایی چون تذهیب، نگارگری، قلمکاری، خوشنویسی و... که همواره از آنها به عنوان هنرهای ویترینی یاد می‌شده حالت کاربردی بیشتری به خود بگیرند و با تلفیق هنرهای دیگر بتوانند نزد مخاطبان جامعه پررنگ‌تر شوند و شکل و شمایل نوتری به خود بگیرند، خاصه امروز که با ورود رسانه‌های مدرن می‌توان به تثبیت جایگاه این هنرها به مدد ابزارهای جدید بیشتر امیدوار بود، چندانکه من نیز در این برنامه از پرفورمنس به عنوان شیوه و ابزاری جدید استفاده کرده‌ام اما اگر دقت کنید می‌بینید خاستگاه اصلی در این بین خط بوده است.
استقبال مخاطبان از موسیقی فولکلور
محمد نصرتی در این پرفورمنس به اجرای موسیقی زنده پرداخته است که مشتمل بر 3 بخش موسیقی کلاسیک، فولکلور و معاصر بوده است. از آریامنش این سوال را می‌پرسم که مخاطبان کدام بخش از این
3 نوع موسیقی را حین اجرای کار پسندیدند، او می‌گوید: مشاهدات من حاکی از این بود که مخاطبان نمایشگاه بیشتر به سمت و سوی موسیقی فولکلور علاقه‌مندی نشان می‌دادند یا شاید هم این برداشت و استنباط شخصی من بوده است. در عین حال طیف‌هایی از مخاطبان از موسیقی کلاسیک و مدرن نیز
استقبال کردند.
ضرورت خروج هنرهای سنتی از قالب‌های کهن
سوال دیگری که با این هنرمند مطرح می‌کنم درباره واکنش اعضای انجمن خوشنویسان است. آریامنش با بیان اینکه از بدو ورود به عالم هنر تا امروز همواره به کار خود ایمان داشته‌ام، اضافه می‌کند: به دوستانی که در انجمن خوشنویسان هستند احترام می‌گذارم زیرا تصورم بر این است که آنها بدنه اصلی این هنر را تشکیل می‌دهند و حیات هنری ما مدیون این هنرمندان است، ضمن اینکه بر این باورم پیشکسوتان این انجمن باید اجازه حرکت‌های نو در عرصه خط را به نسل‌های جوان‌تر از خود بدهند تا همان‌طور که گفتم خط به عنوان یکی از هنرهای سنتی قالب‌های کهنه را بشکند و ظهور و بروز تازه‌تری یابد. چه در جریان اجرای این پرفورمنس و چه زمانی که 2 خط کرشمه و سفیر را ابداع کردم به این مساله اعتقاد داشتم خط‌های من همنشین و دوست خطوط دیگر هستند و به هیچ‌وجه قصد جایگزینی دیگر خطوط را ندارند. معتقدم که خطاطان سنتی تا امروز عملکردهای درخشانی ارائه داده‌اند اما ضرورت دارد به هنرمندان معاصر نیز این اجازه داده شود تا تلنگری به هنرهای دیگر نیز بزنند، مثل من که در این پرفورمنس این کار را انجام داده‌ام.
نبود نقد هنری در نشریات
تاثیر تلفیق خط با هنرهایی چون تئاتر، سینما و... سوال بعدی من از این هنرمند است. آریامنش در این باره نیز می‌گوید: به طور کلی هنر موجب تلطیف روحیه مردم یک جامعه می‌شود و قطعا تلفیق هنرها با یکدیگر می‌تواند در گام‌های بعدی به نتایج ارزنده‌ای منجر شود، بنابراین شاید در آینده چنین پرفورمنس‌هایی را با تعامل تئاتر، سینما و... نیز تجربه کنم اما متاسفانه در کشور ما نقد هنری به آن شکلی که باید وجود ندارد، در حالی که منتقدان هنرهای تجسمی می‌توانند با نوشتن نقدهای اصولی و بدون غرض‌ورزی، سره از ناسره را در آثار هنرمندان تشخیص دهند و فارغ از همه این موارد سبک‌ها، شیوه‌ها و حرکت‌های نویی که امروز به وسیله موجی از هنرمندان در آثار هنری اجرا می‌شود به مخاطب نیز اطلاع‌رسانی کنند. نکته بعدی درباره عدم‌اسپانسر و حامیان مالی در جریان خلق آثار هنری است، چندانکه پرفورمنس «کنسرت خط» نیز از حامی مالی برخوردار نبود اما خانه هنرمندان ایران در حد امکانات و توان خود به خوبی میزبان ما شد و طیف گسترده‌ای از علاقه‌مندان این پرفورمنس را در خود جای داد. البته می‌توانست بهتر از این هم باشد اما در هر حال ممنون آنها هستیم.
همنشینی دیرینه ادبیات و خوشنویسی
آریامنش طی ماه‌های گذشته مجموعه‌ای از نقاشیخط‌های خود را در گالری ساربان به معرض نمایش گذاشته بود. او که در آن نمایشگاه نیز عمده توجه خود را روی مفاهیم واژگان متمرکز کرده بود درباره گرایش به این موضوع نیز توضیح می‌دهد: همان‌طور كه مي‌دانيد ادبيات، مادر تمام هنرها به شمار مي‌رود. حتي ارتباط هنرهاي ديگر مانند سينما، تئاتر و... نيز با ادبيات شروع مي‌شود. اين اتفاق يعني همنشيني خوشنويسي و ادبيات پيش‌تر به وقوع پيوسته بود اما من در آن نمایشگاه به شكل ديگري اين كار را انجام دادم يعني مانند يك نقاش كه براي خلق اثر خود از نشانه‌ها و تركيب‌بندي‌ها كمك مي‌گيرد، وارد حيطه ايهام شدم و به شكل غيرمستقيم حرف زدم. در واقع در تمام اين آثار به گونه‌اي كار كردم كه مخاطب برداشت‌هاي چندگانه از كار داشته باشد. مي‌توانم بگويم مجموعه آثاري که در برهه‌های مختلف زمانی از من به نمایش درآمده حاصل سلسله اتفاقات دروني بوده كه موجب ایجاد غلیان انرژی در من شده است.
اول محتوا بعد فرم
دلایل نگرش فرم‌گرایانه برخی هنرمندان در حوزه نقاشیخط سوال بعدی من از این هنرمند است. با او این سوال را مطرح می‌کنم که طی سال‌های اخیر دیده می‌شود نوشتار در خوشنویسی بیشتر در خدمت حرکت‌های فرمی قرار گرفته است. آریامنش در این باره می‌گوید: اگر منظورتان كارهاي فرمال است كه اين روزها اغلب هنرمندان كار مي‌كنند بايد بگويم خود من هم در برهه‌اي از زمان به اين شيوه كار مي‌كرده‌ام. حتي هنرمندان بزرگي چون فرامرز پيلارام، رضا مافي يا حسين زنده‌رودي هم در كار خود به سمت فرم حركت كرده‌اند، بنابراين سعي كرده‌ام در كارهاي خود بيشتر به محتوا توجه كنم چرا كه فكر مي‌كنم محتوا در اين ميان مظلوم واقع شده است. شايد هم اگر يك روز ببينم هنرمندان ديگر به سمت محتوا رفته‌اند دوباره در قالب فرم‌گرايانه كار كنم. البته منظورم اين نيست كه هميشه خلاف جهت حركت كنم بلكه منظور همان دور شدن از قالب‌هاي هميشگي و كليشه‌اي است. در عين حال تصور مي‌كنم تمام كارهايي كه امروز در حوزه خط و نقاشيخط (هم از منظر محتوا و هم فرم) وجود دارند ارزشمند است و حاصل سليقه و ديدگاه شخصي آن هنرمند.