حجت‌الاسلام و المسلمين سيد سعيد لواساني
اگر انسانی قدرت ضبط نفس را پیدا کرد، یعنی حقیقت تقوا در مرتبه نخست آن در درون او نهادینه شود، از محرمات الهی به معنای حقیقی کلمه اجتناب میکند و در دلش از خداوند میترسد و در عبادت هم نهایت کوشش را دارد و به اصلاح دائمی درون مشغول است اما همه این امور در درون زندگی اجتماعی و در فرآیند اطاعت جمعی جاری است. زیرا دیدیم که حقیقت تقوا کشش و گریز است؛ کشش به خوبی‌ها و دستورات الهی و گریز از بدی‌ها و گناهان. نکته حائز اهمیت آن است که این کشش و گریز صرفا درونی و فردی نیست، بلکه نمود بیرونی دارد. انسان با‌تقوا تمام تلاشش آن است که هم خودش را به این 2 بال مجهز کند و هم جامعه را به سمت ارزشهای معنوی سوق دهد و از آلودگیها پاک کند. به این دلیل است که در کنار آن جنبه دورنی، نمود بیرونی هم دارد، چرا که انسان متقی میداند آلودگیها به منزله سمومی هستند که اگر در جامعه رواج یابند، جامعه را از درون مسموم می‌کنند و در چنین جامعه‌ای تنفس برای همگان - از جمله خود او- مشکل است و ارزشهای معنوی به منزله هوای پاک و سالم و آب گوارا برای جامعه است که سلامتی جامعه را محفوظ میدارد، زیرا تقوا لازمه زیست انسانی برای هر فرد و جامعه است. فرد و جامعه‌ای که بنا دارد در دام حیوانیت گرفتار نشود و انسان بماند و انسان زندگی کند و به تعبیر قرآن دارای حیات طیبه باشد:
«أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللهِ وَ رِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنمَ وَ اللهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ» [توبه ـ 109] «آيا كسى كه بنياد خود را بر پايه تقوا و خشنودى خدا نهاده بهتر است يا كسى كه بناى خود را بر لب پرتگاهى مشرف به سقوط پىريزى كرده و با آن در آتش دوزخ فرو مىافتد؟ و خدا گروه بيدادگران را هدايت نمىكند».
به این دلیل نباید صرفا نگاه فردی به مقوله تقوا داشت، بلکه باید در تلاش و کشش و گریز، جامعه را هم با خود همراه کنیم. البته روشن است که وجه نخست این تلاش درونی و فردی است، تا «من» به این ملکه نرسم و تقوا در وجودم نهادینه نشود، نمی‌توانم جامعه را به تقوا و خودنگهداری دعوت کنم. این امر بویژه برای کارگزاران نظام اسلامی و نخبگان علمی و سیاسی و روحانیان بزرگوار از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا در حقیقت کشش و گریز فردی و درونی آنها نمود بیرونی و اجتماعی خواهد داشت. یعنی اگر آنها به ملکه تقوا آراسته شوند، بدون اینکه به زبان اظهار کنند، با عمل صالح خود، تقوا را در درون اجتماع نهادینه می‌کنند.