گروه اجتماعی:
رئیس مرکز تحقیقات سرطان خواستار تدوین گایدلاینهای مبتنی بر موازین علمی از سوی وزارت بهداشت شد و از تجویز بی‌اندازه و بی‌در و دروازه داروهای ضد سرطانی در کشور انتقاد کرد. محمداسماعیل اکبری در نشست خبری به مناسب هفته ملی مبارزه با سرطان اظهار داشت :در هیچ جایی از دنیا به اندازه ایران دارو را بی‌حد و اندازه مصرف نمی‌کنند و متخصصان این آزادی بی‌بند و بارانه را ندارند که هر طور دلشان خواست دارو تجویز کنند. وی نوشتن گایدلاینهای مبتنی بر موازین علمی را برای مردم و بیماران از وزارت بهداشت خواستار شد و گفت: اینکه طی یک تا 3 سال میزان مصرف یک داروی خاص در کشور به بیش از 50 برابر برسد، علمی نیست؛ این افزایش غیرمنطقی مصرف یک دارو پشت‌پرده‌ای دارد که البته هیچ نفعی برای بیمار ندارد. اکبری افزود: نبود راهنمای خدمات سلامت برای مدیریت بیماری‌های سخت و مزمن مانند سرطان یکی از چالش‌هاست. براساس قانون اساسی، قانون تشکیل وزارت بهداشت و قوانین برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه، وزارت بهداشت مکلف است سیاست‌های کلی خدمات درمانی را مشخص و ابلاغ کند. خلأ وجود این راهنماهای خدمات سلامت منجر به ایجاد بازار مکاره‌ای در کشور شده است که هر کسی بر اساس سلیقه علمی، شخصی و گاهی تجاری نسبت به درمان بیماران اقدام کند. وی ادامه داد: بسیاری از آزمایش‌ها و عکسبرداری‌ها در کشور ما اضافه است و ضرورتی ندارد. در قالب پروتکل‌های علمی از این هزینه‌های اضافی جلوگیری می‌شود. برخی داروها به عنوان ضد سرطان آنچنان در کشور سر و صدا می‌کند که ممکن است تنها 1000 نفر به آن احتیاج داشته باشند و از این 1000 نفر نیز بین یک تا 96 درصد از آن سود ببرند. این هزینه‌های زیاد از جیب مردم و پول بیت‌المال صرف می‌شود. عدم اطلاع مردم از اثربخشی داروها نیز یکی دیگر از چالش‌هاست و لازم است اطلاعات لازم نیز به بیماران داده شود. اکبری افزود: 8 سال معاون سلامت وزارت بهداشت بودم و در این مدت تنها 4 قلم دارو در فارماکوپه بیمه‌ای قرار گرفت اما در 3 سال اخیر 260 قلم دارو در فارماکوپه قرار گرفته است. وی وضعیت سرطان در دنیا را بسیار پیچیده ارزیابی کرد و گفت: 60 درصد سرطان‌ها در کشورهای در حال توسعه بروز می‌کند این در حالی است که کشورهای پیشرفته توانسته‌اند سرطان‌ها را کنترل کرده و حتی در میزان بروز آن کاهش هم داشته‌اند.
افزایش 2 برابری سرطان‌ها در 7 سال آینده
به گفته رئیس مرکز تحقیقات سرطان، درحال حاضر حدود 24 میلیون نفر در دنیا با سرطان زندگی می‌کنند و بر اساس مطالعات منتشر شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، میزان بروز سرطان در دنیا تا حدود سال 2020 ، دو برابر می‌شود یعنی 104 درصد افزایش می‌یابد. این رقم در منطقه ما، غرب آسیا و کشورهای آسیای میانه 3 برابر می‌شود یعنی 180 درصد افزایش می‌یابد که در هیچ جای دنیا رشد اینچنینی را شاهد نیستیم. اکبری میزان مرگ ناشی از سرطان را در سال 2005 سالانه حدود 5/5 میلیون نفر عنوان کرد و افزود: پیش‌بینی می‌شود میزان مرگ ناشی از سرطان در سال 2030 به 9 میلیون مرگ افزایش یابد. این در حالی است که 40 درصد این مرگ‌ها قابل پیشگیری است و 40 درصد سرطان‌ها نیز قابلیت درمان کامل دارند. تنها 20 درصد سرطان‌ها نیازمند درمان‌های محافظتی و نگهدارنده هستند. حدود دو سوم بیماری‌هایی که در سنین بالا بروز می‌کنند به دلیل عوامل خطری است که فرد در کودکی با آنها مواجه بوده است. 70 درصد عوامل خطر بروز سرطان یا هر بیماری غیرواگیر دیگر در دوران کودکی، نوجوانی و جوانی وجود داشته است.
استعمال دخانیات از عوامل بروز سرطان
وی استعمال دخانیات، رژیم غذایی نامناسب، مصرف بیش از اندازه چربی‌ها و کم‌تحرکی را از عوامل خطر بروز سرطان‌ها عنوان کرد و گفت: نمک و اسیدهای چرب ترانس از عوامل موثر در بروز سرطان‌ها هستند. نمک به عنوان یک مزه‌دهنده به غذا باید مورد استفاده قرار گیرد نه نگهدارنده مواد غذایی. متاسفانه میزان مصرف نمک در ایران 3 تا 5 برابر میزان مورد نیاز است که البته عوارض زیادی را به دنبال دارد. مصرف بیش از اندازه نمک می‌تواند فی‌البداهه فشار خون و مشکلات قلبی را ایجاد کند. در طولانی مدت نیز گرفتاری‌های بعدی را ایجاد می‌کند. محدود کردن مصرف نمک از واجبات است. کیفیت نمک نیز خود معضل دیگری است. وی افزود: اسیدهای چرب ترانس در روغن‌های خوراکی باید صفر و چربی‌های اشباع نیز باید زیر 3 باشد که تقریبا روغنی با چنین مشخصاتی در کشور نداریم. غذاهایی که با چربی حیوانی و البته از غذاهای مانده هستند نیز از عوامل ایجاد سرطان هستند. اکبری ادامه داد: استعمال دخانیات به طور مطلق 7 درصد سرطان ایجاد می‌کند. بر این اساس باید کاری کرد که دخانیات در دسترس افراد نباشد. همچنین چاقی از دیگر عوامل سرطان‌زاست. مطالعات حاکی از آن است که وضعیت بروز چاقی در کشور بدتر از گذشته شده است. در حال حاضر 25 درصد زنان کشور چاقند. چاقی نه تنها یک عامل خطر برای سرطان‌هاست بلکه در بیماری‌های قلبی – عروقی نیز موثر است که متاسفانه میزان بروز چاقی در کشور رو به رشد است. وی در ادامه با اشاره به نقش کمبود ریزمغذی «روی» و «ویتامینD» در ایجاد بسیاری از سرطان‌ها و دیگر بیماری‌های غیرواگیر، اظهار داشت: مطالعات حاکی از آن است که میزان دریافت «روی» در ایرانی‌ها 90 درصد کمتر از استانداردهاست. ویتامین D نیز یکی از ویتامین‌های آنتی‌اکسیدان موثر است. یکی از درمان‌های خوب برای سرطان پستان جبران کمبود ویتامین D است. این موضوع حرف جدیدی است. مطالعات نشان داده میزان این ویتامین در 60 درصد مبتلایان به سرطان‌پستان بسیار کم بوده است. اثربخشی این ویتامین در درمان سرطان از بسیاری از داروهای شیمی درمانی بیشتر است.
كم كردن سالانه 500 هزار سال از عمر ایرانی‌ها
اکبری در ادامه با بیان اینکه سرطان سالانه حدود 500 هزار سال از عمر ایرانی‌ها کم می‌کند، گفت: سرطان‌های پستان، روده بزرگ، معده و مری از سرطان‌های شایع زنان ایران و همچنین سرطان‌های معده، مثانه، پروستات، کلون و خون به ترتیب شایع‌ترین سرطان‌ها در مردان ایرانی است. همچنین سرطان معده کشنده‌ترین سرطان در زنان و مردان ایرانی است. وی با هشدار نسبت به روند رو به رشد سرطان در ایران، ادامه داد: رشد سرطان در منطقه خاورمیانه نسبت به 6 منطقه دیگر جهان بیشتر است و البته این میزان رشد در کشور ما نسبت به دیگر کشورهای منطقه بیشتر است. ایران از نظام ثبت سرطان خوبی برخوردار است. در مجموع میزان بروز سرطان در ایران 8 در 100هزار نفر در سال در حال افزایش است. اگر از اکنون برای مقابله با این بیماری قیام شود، پاسخ را 20 تا 30 سال آینده دریافت می‌کنیم. مهم‌ترین علت آن نیز جمعیت کشور است که در حال پیر شدن است. چندان دیر نخواهد بود که جامعه‌ای سالمند داشته باشیم بنابراین لازم است هر چه سریع‌تر برای پیشگیری از سرطان فکری شود، چرا که علت 70 درصد سرطان «سن» است. به گفته دکتر اکبری، میزان بروز سرطان در نواحی شمال غرب، شمال شرق و مرکز کشور بیشتر از سایر نقاط است که باز هم مهم‌ترین علت آن مسن بودن ساکنان این مناطق است. در جنوب شرقی نیز میزان بروز سرطان‌ها پایین‌تر است. بر این اساس چندین برنامه برای مهار سرطان در کشور لازم است، چرا که میزان بروز آن استان به استان فرق می‌کند.