علیرضا پورصباغ
روز دوم جشنواره برخلاف روز نخست که فیلمهای جذاب و سرپایی اکران شدند، روز بسیار بدی بود؛ روزی که تقریبا فیلمهای کممایهای در سالن برج میلاد اکران شدند. از طرفی مسؤولان برج میلاد در پایان شب فهمیدند مطبوعاتیها جایی برای نشستن باید داشته باشند و یادشان افتاد تعدادی صندلی به صورت محدود بچینند تا اهالی رسانه جایی برای جلوس داشته باشند.
آفتاب، مهتاب، زمین (علی قویتن)
«آفتاب، مهتاب، زمین» ادامه همان دغدغه فیلمهای کوچک روستایی علی قویتن در ادامه مسیر تازهای است که این فیلمساز برای خودش انتخاب و تعریف کرده است. فیلمهای روستایی با تاکید بر یک شخصیت کلیدی که وارد این روستا میشود و نسبت این شخصیتها با روستاییان و مناسبات روستایی سنجیده میشود.
در فیلم «پرواز بادبادکها» شخصیتی که وارد روستا میشود، معلمی است که دغدغههایش از جنس روحانی فیلم «آفتاب، مهتاب، زمین» است اما فیلمنامه فصلهای آغازین داستان کنجکاوبرانگیزی دارد و بعد از یکسوم ابتدایی اثر نیروی انگیزشی پرسوناژمحوری تحلیل میرود و عملا به تناسب با افت نیروهای انگیزشی پرسوناژ اصلی قصه به جمعبندی درستی نمیرسد.
ضمن اینکه عاشقانه صفورا با پرسوناژ روحانی دلیل منطقی ندارد و رابطه نرگس دختر کوچک صفورا الکن و فاقد پرداخت است. از سوی دیگر آنچه سبب شده شیخ به روستا سفر کند رسیدگی به اموال مانده شیخ محمدحسن، استاد روحانی به روستا آمده است. در کل داستان فیلم پرسههای شیخ و تلاش او برای شناخت روستا بدون هیچ جمعبندی خاصی رها میشود و شیخ روستا ماموریت واگذار شده را رها میکند و بدون سر و ساماندهی اموال استادش روستا را رها میکند. نکته اصلی فیلم این است که با توجه به دادههای دراماتیکی که فیلم ارائه میکند ملاحسن صاحب 50 هزار هکتار زمین است که با توجه به اصلاح اراضی در دهه 40 رسیدن چنین ارثی به ملامحمدحسن که 30 سال پیش به نجف کوچ کرده، غیرمنطقی به نظر میرسد. اگر با این همین پیشفرض غلط وارد قصه شویم چند سوال کلیدی پیش میآید؛ چرا شیخ ملاحظات و رسیدگی را نیمهکاره رها میکند، اصلا شیخ به چه دلیل ماموریتش را نیمهتمام میگذارد، چرا شیخ به عاشقانه صفورا، مادر نرگس پاسخ قاطعی نمیدهد؟ و همین چند سوال و ابهامات عمیقی در فیلم باقی میماند که به عدم یکپارچگی داستانی دامن میزند و مخاطب با دیدن فیلم دچار سرگشتگی «آمدنم بهر چه بود رفتنم بهر چیست» دچار میشود.
تابستان طولانی (علی خزاعیفر)
شاید این اثر تنها فیلم جشنواره باشد که روایتگر قصهای نیست و فیلم بدون عدمتوجه به شیوههای مختلف درامپردازی پیش میرود و به دلیل اینکه کارگردان میخواهد مستندنمایی کند و برایش مستندنمایی بدون در نظر گرفتن ویژگیهای درام اصالت دارد ساحت درام فیلمش حتی به قوارههای تلهفیلمهای تلویزیونی نزدیک نمیشود. کارگردان با قصهاش بسان موش آزمایشگاهی رفتار میکند از همین رو هیچ رخدادی که گیرایی دراماتیک در فیلم لحاظ شده باشد، نمیتواند سبب پیش افتادن قصه شود. البته برخی دوستان میگفتند این فیلم آموزش سگبازی، ماربازی، گربهبازی و انواع و اقسام احشام چهارپا، دوپا و بدون پاست. تنها چیزی که در فیلم به عنوان ارزش دیده نمیشود فداکاری مردان روستاست که دستهجمعی به میدان نبرد رفتهاند. واقعا زیبا نیست که سکان فیلمهای ارزشی به عدهای که شناختی از مدیوم سینما ندارند، داده میشود. کلیت اثر محصول عقبماندهای است که در تخریب تاریخ مقاومت مردم این سرزمین موثر عمل میکند. نگارنده تصور میکند منزلت ایثارگریهای رزمندگان 8 سال دفاع مقدس با ساخت چنین فیلمهایی از بین میرود. مسؤولان و متولیان فرهنگی باید به گوش باشند و چنین فضایی برای آزمون و خطای فیلم اولیهایی چون خزاعیفر فراهم نکنند. فیلماولیها برای ورود به سینما رندانه با ارزشها عود مینوازند و دود این ارزشنوازی متظاهرانه تنها در چشم تاریخ
خواهد رفت.
آسمان زرد کمعمق (بهرام توکلی)
بهرام توکلی تصور میکند ادامه یک مسیر آزمون پس داده که یکی، دو بار با اقبال مخاطب مواجه شده میتواند چندین بار پاسخگوی مخاطب باشد. البته آخرین ساخته وی ویژگیهایی از حیث روایت دارد که کلیت اثر را متفاوت میکند از دیگر آثار این فیلمساز. اما ماهیت فیلم اثر و خط روایی داستانی تکرار مکررات است. فیلم «آسمان زرد کمعمق» کشمکش فردی را به نوع روابط زن و شوهری با یکی، دو اتفاق خاص تسری میدهد و باز هم با همان شیوه پایانهای پر از ایهام و ابهام فیلم تمام میشود. در مقایسه با دیگر آثار توکلی این فیلم یکی از ضعیفترین آثارش از حیث محتواست.
دل بیقرار (قربان محمدپور)
اما در سئانس پایانی در آخرین ساعات شب شرایطی فراهم شد که منتقدان و اهالی رسانه دل سیر تفریح کنند و کلی دست بزنند و فیلم عقبمانده دیگری شادمانی خاصی از جنس منتقدان را برایشان فراهم کند. فیلم که آغاز میشود این امید را به مخاطب میدهد که داستان با تاریخنگاری دوران مغفول مانده (زلزله منجیل) حتما فیلم خوبی خواهد شد. زمانی که فیلم به نیمه میرسد درام بیارزش واپسگرای اثر کار را به جایی میرساند که مخاطب از تاریخنمایی تهوعآور خالق اثر منزجر میشود.
داستان این فیلم درباره مادری به نام مریم و 2 فرزندش معصومه و علی است؛ خواهر و برادری که علاقه فراوانی به یکدیگر دارند اما رابطه خواهر و برادری آنها قربانی زلزله منجیل میشود. زمانی که زلزله اتفاق میافتد این دو خواهر و برادر در 2 بیمارستان مختلف بستری میشوند و از یکدیگر جدا میمانند. برادر پس از شفا تلاش میکند از خانوادهاش خبری دریافت کند، باورش این است که مادر و خواهرش زیر آوار فوت کردهاند. پس از مدتی علی به تهران میرود و مشغول کار میشود، خواهرش که در بیمارستان دیگری بستری است توسط پرستاری به فرزندی پذیرفته میشود و مادر که دچار فراموشی است 20 سال در بهزیستی میماند. نوشتن چند خط داستان این ذهنیت را پدید میآورد که در همین چند خط با قصه خوبی مواجه هستیم که حداقل گیرایی ملودراماتیک دارد اما واقعیت این است که از زاویهای که فیلم روایت میشود اغراقهای اگزجرهکنندهای در بطن اثر موجود است که از مرز درام شدن عبور نمیکند و روایت هندیوار فیلم با اتکا به الگوهای فیلمهای بالیوودی و هاچ زنبورعسلی پیش میرود. عاقبت چنین تفکری از جانب قربان محمدپور که صاحب دکترای سینماست این میشود که اصحاب رسانه دل سیر خندیدند و از اواسط فیلم تا انتها دائما دست میزدند و به تمسخر فیلم میپرداختند.