علیرضا پورصباغ
روز سوم جشنواره صندلی‌هایی برای نشستن برای اهالی رسانه فراهم شد و در این فرصت فراهم شده توانستیم روی صندلی‌ها آرام بگیریم و چند کلمه بنویسیم تا ارزیابی‌های ذهنی از حافظه پاک نشود. فیلم «روز روشن» در واقع بهترین فیلم روز سوم و انیمیشن «سرزمین گوهران» اتفاق مهم این روز به شمار می‌رود.
گهواره‌ای برای مادر
فیلم خنثی تنها واژه‌ای است که می‌توان درباره فیلم گهواره‌ای برای مادر به کار برد. زمانی که این واژه را به فیلم الصاق کنیم تماما می‌توانیم نتیجه بگیریم فیلم بازدهی خوبی ندارد و صرفا تنها حول ایده ستایش مادر و نشان دادن تصویر زن طلبه و مبلغ دینی ساخته شده است. پرسش این است هدف تولید فیلم صرفا برای نشان دادن یک عکس از تصویر زن طلبه جوان و نوع روابط‌اش با مادر ساخته شده است؟ نکته دیگر درباره حسین مهکام، نویسنده فیلمنامه است؛ وی پیش از این چند اثر مشترک با رضا کاهانی مثل «بیست» و «هیچ» در کارنامه دارد. با دیدن فیلم «گهواره‌ای برای مادر» خواهیم فهمید حسین مهکام بدون عبدالرضا کاهانی یعنی هیچ و کاهانی بدون مهکام یعنی بی‌خود و بی‌جهت. نکته در این است که ایرانی‌ها در خلق آثار هنری و انجام کار گروهی به دلیل فردیت وجودی موفق نیستند و فیلم‌نوشت مهکام در نخستین فعالیت سینمایی مستقل بسیار ضعیف است. نکته مهم و قابل بحث دیگر این است که فیلمنامه بی‌بو و بی‌خاصیتی مثل «گهواره‌ای برای مادر» توسط چه کسانی برای ساخت تایید شده است؟ فیلمی که قواره محتوایی‌اش در حد و اندازه اثری تلویزیونی است چرا امکان ساخت پیدا کرده و نهاد دولتی زیرمجموعه سازمان سینمایی با چه انگیزه‌ای حاضر به حمایت مالی از ساخت فیلم شده‌اند؟ متاسفانه ساختار فیلم فوق‌العاده ضعیف است و در مواجهه با تماشاگر چه از نوع عام و خاصش قطعا با عدم توجه مواجهه می‌شود. به سادگی می‌توان گفت حمایت‌کنندگان از چنین فیلمی پول خود را دور ریخته‌اند. فیلم درباره شخصتی به نام «نرگس» است که فارغ‌التحصیل رشته زبان روسی است. او با تغییر مسیر در سلوک زندگی خویش درس دین می‌خواند و در آستانه فارغ‌التحصیلی قرار است به عنوان مبلغ دینی به روسیه فرستاده شود. پرستار مادرش بعد از چند سال از نگهداری مادر استعفا کرده و حالا نرگس با چالش نگهداری مادر مواجه است. برادرش «مصطفی» (امیر آقایی) اصرار دارد مادر را به خانه سالمندان بسپارد اما نرگس زیر بار نمی‌رود. نرگسی که سال‌ها روسیه درس خوانده و از مادرش دور بوده و در آموختن دروس دینی دور از او زندگی کرده است، ناگهان با استعفای پرستار و عدم جایگزینی یک پرستار مناسب به شخصیت مادردوست بدل شده است. فیلمنامه فاقد منطق داستانی قابل درک و فهم است. از این جهت باید به کسانی که سرمایه ملی را جهت بیکار نبودن 2 فیلمساز و فیلمنامه‌نویس نه‌چندان مهم صرف کرده‌اند دست مریزاد گفت.
افسانه سرزمین گوهران
انیمیشنی درخور اعتنا و جذاب است و سبب ناموفق بودن خاطره تلخ «تهران 1500» می‌شود؛ انیمیشنی که می‌تواند مخاطب انبوه کودک و نوجوان را با سالن‌های سینما آشتی دهد اما سوال این است که در شرایطی که اتحادیه تهیه‌کنندگان فیلم‌های کودک را در شرایط فیلمسوزی اکران می‌کند و سینمای ما در این چند ساله چند اثر انگشت‌شمار انیمیشنی تولید کرده است و با این اوصاف که همان پویانمایی «تهران 1500» همچنان اکران نشده و رغبتی هم از جانب مسؤولان برای اکرانش نیست، چقدر می‌توان می‌توان امید داشت این اثر زیبا، جذاب و دوست‌داشتنی اکران شود. جنس قصه «افسانه سرزمین گوهران» از جنس روایت‌های شاه‌پریانی فانتزی است که فیلمنامه پیچیده و ظریفی دارد و با اقشار سنی زیر 15 سال حتی بزرگسال ارتباط خوبی برقرار می‌کند. نکته مهم این است که «افسانه سرزمین گوهران» حکم آزمون و خطا برای سازندگانش نداشته و همه چیز در نهایت دقت پیش رفته است و محتوای غنی اثر و لایه‌های معنایی و استفاده از کلیشه‌های داستان با قالبی متفاوت از محاسن «افسانه سرزمین گوهران» محسوب می‌شود. دیوها درون چاهی در اثر طلسم سنگ گوهران حبس شده‌اند اما دیوهای رانده شده برای تسخیر دنیای زمینی بیکار ننشسته‌اند و تلاش می‌کنند با به دست آوردن سنگ گوهران به دنیای زمین بازگردند و آن را تسخیر کنند. نوجوانی به نام «آریو» با شجاعت مقابل توطئه‌های دیوها می‌ایستد و تلاش آنها را با دلاوری‌هایش ناکام می‌کند.
برلین 7-
اگر فیلم را فارغ از نقطه ضعف‌ها و قوت‌ها بررسی کنیم نگاه جهانی و غیربومی فیلم به مخاطب غیرایرانی را مشاهده مي‌كنيم. سازندگان فیلم همه تلاش خود را به کار برده‌اند تا اثری در اندازه فیلم‌های استاندارد جهانی با دیدگاهی کاملا شرقی تولید کنند. همین تلاش باید فرصت اکران در سرزمین‌های اروپایی و آمریکایی برایش فراهم شود وگرنه تلاش برای اکران کردن این همه زحمت بین‌المللی یعنی دیده نشدن؛ اگر این اتفاق بیفتد در واقع سازندگان به منزل مقصود رسیده‌اند در غیر این صورت اکران داخلی فیلم به دلیل تولید به زبان اصلی با شکست مواجه خواهد شد.
روز روشن
اگر فیلم‌های منتخب جشنواره را تا روز سوم بخواهیم انتخاب کنیم 2 فیلم «روز روشن» و «گناهکاران» 2 اثر شاخص میان 13 فیلم اکران شده در برج میلاد هستند. فیلم برای روایت‌پردازی شیوه غیرمتعارفی را در نظر گرفته و گسترش پیرنگ داستانی از طریق دیالوگ‌ها و برخورد با شخصیت‌ها اتفاق می‌افتد. از این حیث فیلم بسیار اثر بدیعی در ارائه طرح داستانی به شمار می‌رود. روایت فیلم نیز به قدری جذاب است که باید از تماشاگر پوشیده بماند و برای مخاطب نیروی انگیزشی ایجاد کرد تا مشتاقانه به تماشای اثر بنشیند اما سادگی داستان و ارائه جزئیات تدریجی شاخصه فیلم‌های کلاسیک به شمار می‌رود، با وجود بدعت‌ها این مولفه به خوبی در فیلم مشهود است و رعایت نکات کلاسیک با جزئی‌نگری خاصی محقق شده و به سادگی می‌توان پیش‌بینی کرد فیلمنامه «روز روشن» استحقاق نامزد شدن در جشنواره سی و یکم را دارد. غیر از مورد فیلمنامه اتفاق دیگر در این فیلم بازی خیره‌کننده مهران احمدی است که برای همین بازی جذاب در نقش یک راننده آژانس می‌تواند به جای یک سیمرغ صد سیمرغ دریافت کند.
فرشتگان قصاب
این فیلم هم از آن پروژه‌هایی است که سرمایه ملی مملکت از طریق موسسه آوینی در جوی آب ریخته شده است. فیلم در تیتراژ نام حسن عباسی را به عنوان مشاور فیلمنامه یدک می‌کشد و مشخص است حمایت و هزینه تحمیلی فیلم چگونه محقق شده است. به‌رغم هزینه‌های گزافی که صرف شده کلیت اثر شعاری، فاقد اصالت و نتیجه و حاصل کار مبتذل است. متاسفانه استراتژی سازندگان بسیار واپسگرایانه و دست‌چندم است و فیلم موفق نمی‌شود به اثری استاندارد بدل شود، ضمن اینکه «فرشتگان قصاب» از جنس برخی آثار سینمای شعاری دهه 60 است که برای ارائه یک شعار دست‌چندم ساخته شده و هیچ خاصیت استراتژیکی برای سازندگان به ارمغان نیاورده است و به نوعی گرته‌برداری از آثار ضدجنگی است که در هالیوود ساخته شده است. با اینکه در قواره آثار هالیوودی نیست، هالیوودنمایی می‌کند و بیچاره بیت‌المال مسلمین که به دست عده‌ای شبه‌هنرمند در جوق آب ریخته می‌شود.