علیرضا بخشی استوار:
در حالی که پیشروی ارتش سوریه به مناطق تحت کنترل تروریست‌ها با موفقیت انجام گرفته و مناطق بسیاری از دست معارضان مسلح آزاد شد جنگنده‌های اسرائیل به سوریه حمله کرده و به طور علنی وارد صحنه بحران سوریه شدند. از سویی معاذالخطیب رهبر مخالفان سوریه در دیدار با وزیر امور خارجه کشورمان در حاشیه اجلاس امنیتی مونیخ از راه‌حل بحران سوریه از طریق گفت‌وگو استقبال کرد. «وطن امروز»تحولات اخیر سوریه که می‌تواند آغازی برای پایان بحران در این کشور باشد را با صادق الحسینی، کارشناس مسائل خاورمیانه مورد بررسی قرار داده‌است.
***
در وضعی که پیشروی‌های
موفقیت آمیز ارتش سوریه رخ داده است، پیشنهاد معاذ الخطیب برای مذاکره با ایران و نماینده‌های بشار اسد عادی به نظر نمی‌رسد.عنوان کردن این پیشنهاد از سوی رهبر مخالفان سوریه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
معاذ الخطیب در راس تشکیلاتی است که ساخته و پرداخته خود غربی‌ها، فرانسوی‌ها، آمریکایی‌ها و مثلث ارتجاع منطقه یعنی ترکیه، عربستان و قطر است لذا دستوراتش را هم از خارج می‌گیرد. از خودش نه فرمانی و نه به اصطلاح دستوری دارد و تشکیلاتش هم دست خودش نیست. شکست استراتژیک و تاکتیکی در حومه شهرهای اصلی سوریه از جمله حلب، ادله و دمشق، غربی‌ها را به ضرورت بازنگری در طرح سرنگونی اسد یا شرط برکناری او برای ورود به مرحله راه‌حل سیاسی وادار کرده است، راه‌حلی که از همان ابتدا هم بشار اسد به عنوان رئیس‌جمهور منتخب مردم، هم ایران به عنوان حامی مقاومت و هم روسیه به عنوان یک کشور قدرتمند جهانی که نگران پیشروی ناتو به سوی شرق و دروازه‌های مسکو است، آن را قبول کرده بودند.
یعنی شما می‌گویید معاذالخطیب چون نماینده غرب است در دیدار با صالحی «حسن نیت» ندارد؟
باید گفت، امروز آمریکایی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند ابزاری که در دست داشتند از جمله معاذ الخطیب و دیگران، برای اینکه بین پاهای فیل‌ها له نشوند مجبورند به دنبال وساطت و نجات خود بروند، به طرف یک راهی که برای تعامل با سوریه پیش‌بینی شده است، این اتفاق بویژه بعد از تشکیل دولت جدید آمریکا در حال رخ دادن است. بویژه در آستانه دیدار باراک اوباما و ولادیمیر پوتین در هفته‌های آینده به نظر می‌رسد یک تعامل بسیار بزرگی بر سر برخی مسائل و در راس آنها مساله سوریه به وجود می‌آید.از سوی دیگر در این فاصله بسیاری با ایران تماس گرفتند و خواهان گفت‌وگو درباره موضوع سوریه هستند.
پس شما معتقدید در نتیجه تحولاتی که پیش آمده یا در آستانه انجام آن هستیم یک توافق سوری- سوری در نهایت شکل خواهد گرفت.در این توافق ایران چه تاثیری می‌تواند داشته باشد؟
در چنین فضایی معاذ الخطیب وادار شده با آقای صالحی وزیر امور خارجه ایران هم ملاقات داشته باشد و از وي بخواهد که این وساطت را انجام بدهد. در واقع ایران می‌تواند نقش میانجی داشته باشد در معادله مشترکی که جامعه بین‌الملل دنبال آن است.
یعنی در حال حاضر وقت بهره‌برداری از طرح 6 ماده‌ای ایران فرا رسیده است؟
ما طرح 6 ماده‌ای را جامع و مانع می‌دانیم اما اخضر ابراهیمی دنبال آن است که بین طرح بشار اسد، طرح ایران و طرح ژنو یک نقطه یا معادله مشترکی پیدا کند و محاسباتش جوری است که بتواند از همه این طرح‌ها استفاده بکند.
ولی غربی‌ها مدت‌هاست با کمک مالی و تسلیحاتی خواستار به تعویق انداختن و عدم اجرای طرح 6 ماده‌ای ایران هستند.
ما احساس می‌کنیم طرحمان جامع است و می‌تواند هم شرایط خوبی برای حکومت مقاومت سوریه داشته باشد و هم مطالبات مشروع مردم مسلمان سوریه را تامین کند.
معاذالخطیب به دلیل اتکا به فرانسه شباهت زیادی به برهان غلیون دارد و خب این یعنی در داخل سوریه مقبولیتی ندارد. به نظر شما مردم سوریه می‌توانند قبول کنند که آمریکا و فرانسه معاذالخطیب را به آنها تحمیل کند؟
درست است، فرانسه و آمریکا بازی را باختند، نقطه مشترک برهان غلیون و معاذالخطیب این است که هردوی آنها را سازمان‌های جاسوسی دنیا رئیسشان کرده‌اند و آخرین جلسه آنها هم در دوحه بوده که در‌ها را به روی آنها بستند و گفتند باید به توافق برسید و اگر به نتیجه نرسید اجازه خروج به شما نمی‌دهیم.
ولی شرایط الان عوض شده است. چون احساس می‌کردند که بعدها بايد وارد تعامل و مذاکره بشوند روی معاذالخطیب سرمایه‌گذاری کردند و وقتی شرایط و محیط بین‌المللی هم عوض شد معاذالخطیب چهره مناسبی برای غرب بود ولی مهم آن است که چون الان شرایط عوض شده است، آمریکا و فرانسه در چارچوب جامعه بین‌الملل باید در برابر قدرت برتری که بشار اسد در میدان نبرد پیدا کرده است، تسلیم بشوند. تسلط در حومه شهرهای بزرگ و پیشروی به سمت مرزها و مسلط شدن بر معادلات داخلی و انعکاس این تسلط بر میدان در سیاست، عقب‌نشینی جنگ افروزان و تروریست‌ها و پیشروی معادلات گفت‌وگو و راه‌حل‌های سیاسی، غرب را مجبور كرد کرنش نشان بدهد و بعد از اینکه بارها و بارها هم خود معاذالخطیب و ائتلافش اعلام کرده بود هیچ‌‌گونه مذاکره با حکومت دمشق و بشار اسد نخواهیم داشت ومعتقد بود، باید اول بشار ساقط بشود بعد بنشینیم راه حلی برای سوریه پیدا کنیم، چرخشی به سوی مذاکره داشت. وي چند روز پیش مجبور شد در جمع خبرنگاران دنیا بگوید که ما با آقای صالحی یعنی همپیمان استراتژیک سوریه به یک نقطه مشترک برای برون رفت از بحران رسیده‌ایم و حاضریم مذاکرات را با نمایندگان بشار اسد انجام بدهیم.
خب چرا معاذ الخطیب را انتخاب کردند؟ یعنی معاذالخطیب در بین مردم مقبولیت دارد؟
خب دلیل اینکه معاذ الخطیب را آوردند این بود که معاذ الخطیب چهره‌اي به ظاهر اسلامگرا‌ست. وی قبلا خطیب نماز در مسجد اموی بوده و به اصطلاح یک منبری و قبل از خروج از سوریه کار اصلی او سخنوری بوده است.
اخیرا جنگنده‌های رژیم صهیونیستی یک مرکز تحقیقاتی ارتش سوریه را بمباران کردند، در چنین شرایطی هدف اسرائیل از بمباران سوریه چه بود؟ چون برخی معتقدند این حمله یک آزمایش تسلیحاتی بود و عده‌ای دیگر عقیده دارند این حمله آغاز یک جنگ تمام عیار و بحران بین‌المللی است. نظر شما چیست؟
خب من نظر سومی دارم، نتانیاهو در یک وضع بسیار شکننده‌ای قرار گرفته است و خواست تا مدیریت جنگی در خفا علیه سوریه را کنار بگذارد و از مخفیگاه خارج شده و به طور علنی وارد جنگ با سوریه بشود. نتانیاهو باید به گونه‌ای نشان می‌داد که صبر و حوصله‌اش تمام شده است و ناراحتی و عصبانیتش در این عملیات ظاهر شد، اما در يك ناهماهنگی کامل با آمریکا در تله افتاد.
آمریکا که در این حمله دخالتی نکرد؟
اوباما به سوی عقب نشینی در سوریه چرخشی را انجام داده و به سوی ایجاد فتنه در مصر علیه اسلامگرایان در حال پیشروی است. او مجبور شد سوریه را ترک کند و نمایندگان خود را که تا به حال جنگ نیابتی انجام می‌دادند رها کرده و تنها گذاشته است.نتانیاهو هم در داخل، هم در منطقه و هم در جامعه بین‌الملل در وضع شکننده‌ای قرار گرفته و منفور‌ترین چهره دنیا شده است که کسی دیگر به او اعتماد نمی‌کند، اوباما با این حمله موافقت کرد و چراغ سبز نشان داد به این مساله اما تنها برای راضی کردن نتانیاهو بود كه درخواست نخست‌وزیر اسرائیل برای انجام یک تهاجم نظامی علیه سوریه را استجابت کرد.
اما اسرائیلی‌ها به موفقیت دست نیافتند، این برای آمریکا سنگین تمام نمی‌شود؟
بله خب این حمله عملا یک مضحکه‌ای شد هم دربرابر آرای عمومی داخل سرزمین‌های اشغالی و هم در محیط بین‌المللی و همه متوجه شدند که این حرکت جز یک فرافکنی و به اصطلاح صادر کردن بحران داخلی تشکیل کابینه به سوریه بیشتر نیست. بویژه سوریه هم تمام تجهیزات مستقر این منطقه که بمباران شد را مدت‌ها قبل خارج کرده بود و این منطقه که اصلا از لحاظ نظامی قابل دفاع نبوده را تخلیه کرده بودند لذا منطقه‌ای را که اسرائیل زد نه ایستگاه موشکی است نه مرکز امنیتی.
یعنی برای اسرائیل هیچ فایده‌ای نداشت؟
خب این اشتهای جنگی نتانیاهو را پر می‌کند و اوباما هم از فشار رژیم صهیونیستی به عنوان یک سنگینی که روی دوشش بود خارج می‌شود. عملیات نظامی در این چارچوب بوده و جز این نیست، یعنی تخلیه کردن انرژی رادیکال و بیهوده نتانیاهو از یک طرف و از طرف دیگر آن چیزی را که همواره ما به آن اعتقاد داریم ثابت کرد یعنی آنچه که در سوریه اتفاق می‌افتد شبیه‌سازی بیداری اسلامی است و جنگ علیه یک کشور مقاوم است و جنگ علیه سوریه است، نه انتفاضه است، نه انقلاب است، نه درخواست اصلاحات و نه درخواست سیاسی. همه اینها بهانه بود برای اسرائیل و اربابانش که با خروج از مخفیگاهش برای همه ثابت و علنی شد.
احتمال وقوع یک جنگ منطقه‌ای و بین‌المللی وجود دارد؟
من بعید می‌دانم چون فضا الان فضای جنگی نيست، آمریکا در وضع وادادگی است و شروع جنگ در منطقه را تحمل نمی‌کند، اسرائیل هم که یکی از ابزارهای آمریکا در منطقه و آلت دست این کشور است، اسرائیل هیچ اراده‌ای ندارد و تنها یک پادگان برای آمریکا‌ست و هر حرکتی را با دستور آمریکا انجام می‌دهد.
واکنش سوریه به این حمله همچنان ادامه دارد. چگونه جنگ صورت نمی‌گیرد؟ حتی برخی مقام‌های نظامی هم خواستار پاسخگویی سوریه به اسرائیل شده‌اند.
سوریه جواب دندان شکنی به اسرائیل خواهد داد که عملا خیلی سنگین خواهد بود ولی به جنگ منجر نخواهد شد و همان طور که گفتم آمریکا قدرت ندارد و اسرائیلی‌ها هم وحشت دارند از اینکه یک جنگ تمام عیار منطقه‌ای و بین‌المللی راه بیندازند، ممکن است سوریه آتش سنگینی بگشاید.
این درگیری‌ها ایران را تهدید نمی‌کند؟
نه، فکر نمی‌کنم، ایران امن‌ترین جا است در این منازعات و تضمین شده است و می‌بینید آمریکا به دنبال ایجاد 6 یا 7 کانال برای كشاندن ایران به میز مذاکره است اما به حمد‌الله یک اراده آهنین با رهبری حکیمانه برای عبور از تمام این توطئه‌ها وجود دارد. الان مذاکرات بیهوده و در وقت نامناسب و قبل از شکست دادن توطئه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی است و ایران به این آسانی وارد نشده و مذاکره هم نخواهد کرد.