آزاده صالحی
«نازنین» دانشجوی رشته پزشکی است که در یکی از دانشگاههای تهران پذیرفته شده است. او به امید دست یافتن به آرزوهایش به تهران میآید غافل از اینکه اتفاقاتی ناگوار در انتظار او هستند. پرویز شهبازی را با ساخت فیلم «دربند» میتوان در ردیف معدود فیلمسازانی چون رسول صدرعاملی قلمداد کرد که در جریان فیلمسازی دغدغه مسائل جوانان امروز را به سر دارد. آشنایی نازنین و «سحر» و در نهایت همخانه شدن آنها، تفاوتهای ظاهری، بنیادی و ذهنی 2 کاراکتر اصلی فیلم و نحوه آشنایی و ارتباط نسل جوان با یکدیگر از جمله مباحث قابل لمس است که از چشم تیزبین فیلمساز پنهان نمانده و به درستی تصویر شده است. قصه «دربند» داستانی ساده، خطی و دور از مغلقگوییها و پیچیدگیهاست. شاید در سکانسهای اولیه، «دربند» با مولفههایی چون پارتیهای شبانه، آشناییهای غیرمعمول و بیحد و مرز و روابط غیراخلاقی نزد مخاطب فیلمی جذاب و پررنگ و لعاب به چشم آید اما با پیش رفتن کاراکترهای اصلی در دل حوادث و هاشور خوردن وقايع غیرمترقبه، اضطرابی بیپایان به مخاطب راه مییابد؛ اضطرابی که تا پایان فیلم و به سرانجام رسیدن قهرمانان مخاطب را راحت نمیگذارد. قصه «دربند» حکایت آدمهایی است که سنگی بر سینه میزنند؛ سنگي كه در نهایت منجر به شکستن سر آنها میشود! فیلمساز با توجه به قشر دانشجو خاصه دانشجویانی که از شهرهای مختلف برای ادامه تحصیل به تهران مهاجرت میکنند قصهای باورپذیر و قابل لمس را به مخاطب ارائه داده است؛ قصهای که شاید مخاطب بعد از تماشای آن به این نکته پی ببرد که تهران هیولایی در پیش روی جوانانی است که ناخواسته قدم در مسیر اتفاقات میگذارند و سلامت اخلاق و جسمشان منوط به هوشیاری و استفاده بموقع از تدبیر است. اگرچه فیلمساز در خلال روایت زندگی 2 کاراکتر اصلی فیلم یعنی نازنین و سحر گریزی هم به جنبشهای دانشجویی زده و فیلم در سکانسهایی نشانگر سخنرانیهای دانشجویان در صحن دانشگاه، ستارهدار شدن آنها و... است اما عمده فیلم بر مساله مواجهه 2 مقوله خیر و شر میگذرد. شهبازی «دربند» را نمادی از سادهلوحی و زودباوری برخی دختران شهرستانی تصویر میکند و میکوشد این تصویر تمامقد را در قالب آینهای تمامقد مقابل راه جوانانی قرار دهد که قصد دارند برای ادامه تحصیل به تهران بیایند؛ تصویری که در نهایت مانند همان آینه تمامقد و با رو شدن حقیقت ميشكند. نکته قابل توجه درباره فیلم آسیبشناسی موقعیت اجتماعی جوانان خاصه دخترانی است که دور از خانواده و به تنهایی زندگی میکنند. سودای رفتن به آن سوی آبها نیز از دیگر مسائلی است که شهبازی با دستمایه قرار دادن این نکته به جذابیت اثر میافزاید و مخاطب را بیش از پیش متاثر میکند. وجود قطرات خون در راهپلهها، دیالوگگوییهای سحر و نازنین پشت در حمام و دست آخر رازگشایی سحر و اعترافات تکاندهندهاش تماما حاکی از این است که فیلمساز در تصویر کردن مسائل جوانان به خوبی موفق بوده است. قصه تلخ «دربند» خاصه پایانبندی فیلم به نوعی با مقوله رفاقت بدرود میکند؛ رفاقتی که به سادگی میان آدمهای تنهای امروز شکل میگیرد و به همان سادگی و شاید از آن هم سادهتر در محاق بهتزدگی پایان مییابد. داستان فیلم علاوه بر اینکه تلنگری به سادهلوحی برخی جوانان قلمداد میشود از ساخته شدن خانههایی روی آب سخن میگوید که تار و پودشان بر منفعتطلبی، خودفروشی، رفیقفروشی و حماقت بنا شده است. «دربند» با رویارویی 2 شخصیت متفاوت از یک نسل میکوشد نقایص، کاستیها و بیپرواییهای جوانانی را به تصویر کشد که در اوهام خود به ترسیم مدینهای فاضله پرداختهاند و برای دست یافتن به بهشت گمشده خود حاضرند از تمام ارزشها و سجایای گرانبهای انسانی دست بشویند. اگرچه پایانبندی فیلم با توجه به حوادثی که در هر سکانس اتفاق میافتد چندان هم دور از انتظار مخاطب نیست. با این حال نارو زدن سحر به نازنین و خروج قاچاقی او از کشور به امید رسیدن به مدینهای فاضله، بلاتکلیف ماندن سفتههایی که بدون در نظر گرفتن عواقب امضا شدهاند و... هریک گرههای داستان را تشکیل دادهاند تا مخاطب بیش از پیش در صندلی سینما فرورود و با دلهره مضاعف، نظارهگر شهری باشد که همچون گرگی درنده و بیرحم، گوسفندان را با تمام سادهدلیهایشان میبلعد و اثری از آنها باقی نمیگذارد. «دربند» هشدار و تلنگر است به آنها که بلد نیستند گرگ باشند اما میان گرگهایی رها شدهاند که شرافت و کرامت انسانی را با چیزهای زودگذر معامله میکنند!