علیرضا پورصباغ
اگر بگوییم فیلم‌های جشنواره امسال از سال قبل دارای کیفیت مطلوب‌تری است سخنی به گزاف نگفته‌ایم. امسال فیلم اولی‌ها همراه برخی فیلمسازان شاخص مثل پرویز شهبازی تنور جشنواره را گرم کرده‌اند و جشنوراه تقریبا متوسط رو به مطلوبی را پشت سر گذاشته‌ایم.
چه خوبه که برگشتی (داریوش مهرجویی)
مهرجویی در 4 سال اخیر بویژه پس از «سنتوری» کاملا تغییر مسیر داده و دیگر مهرجویی گذشته نیست. البته بسیاری بر او خرده می‌گیرند که عمق و معنایی قابل اعتنا از آثار مهرجویی برون نخواهد تراوید. آخرین فیلم مهرجویی در گونه کمدی علفی (commedy grass) به شیوه جاد اپتو (تهیه‌کننده و کارگردان) ساخته شده و البته مخالفان فعلی این اثر با کمدی علفی آنچنان آشنایی ندارند وگرنه ساختن فیلم‌های کمدی علفی که شاد و مفرح است و نجابت معنایی هم داشته باشد بسیار سخت و دشوار است و البته مهرجویی دست به تجربه چنین گونه‌ای زده و تجربه نخست حتما نباید موفق باشد.
استرداد (علی غفاری)
دقیقا استراتژی غلطی که دوستان در ساخت فیلم‌های ظاهرا تاریخی دارند لزوما دقت به فیلمنامه اثر است. فیلمنامه استرداد دارای انسجام فیلمنامه‌ای با استاندارد فیلمی بیگ‌پروداکشن نیست. فیلم «استرداد» یکی از همان فیلم‌هایی است که با توجه به چند تعلیق و طرح و توطئه نه‌چندان پیچیده در پایان فیلم چیز دیگری ندارد؛ نه آینه‌ای از بازتاب تاریخ است و کاملا بر اساس حدسیات و توهمات ذهنی سازندگان ساخته شده و تاریخ به روایت تاریخ نیست، ضمن اینکه لزوما همه فیلم به همان چند گره‌گشایی انتهایی متناقض بازمی‌گردد و با توجه به آنچه اشاره شد فیلم کاملا متوسطی است.
بزرگ‌مرد کوچک
این فیلم هم از آثاری است که در حوزه سینمای بیوگرافیک درباره شهید بهنام محمدی ساخته شده که متاسفانه بازهم همان اشکالات ساختاری در محتوای سینمای بیوگرافیک دیده می‌شود، با این تفاوت که جنبه‌های قهرمانی پروانه در این شخصیت‌محوری فیلم دیده می‌شود و به ارزش‌های اثر می‌افزاید. البته این اثر در مقایسه با آثاری که درباره شهدا ساخته شده چند سر و گردن بالاتر است و کیفیت محتوایی فیلم کاملا پرداخت شده به نظر می‌رسد.
دهلیز (بهروز شعیبی)
اگر پربیراه نگفته باشیم امسال جشنواره به فیلمسازان اولی تعلق دارد که هر کدام با ویژگی‌ها و مهارت‌های خاصی قدم به عرصه کارگردانی نهاده‌اند. فیلم «دهلیز» بهروز شعیبی یکی از شاهکار‌های جشنواره محسوب می‌شود؛ فیلمی که با ظرافت‌های خاصی کارگردانی شده است، داستانی انسانی که با تمرکز بر لایه‌های مختلف شخصیت کودک فلیم روایت می‌شود. اتفاقا بنا شدن فیلمنامه به صورت کارشناسانه بر جنبه‌های شخصیتی قهرمان کودک فیلم یکی از ویژگی‌های شاخص اثر به شمار می‌رود، به صورتی که با پیشرفت داستان این جبنه‌های ریزش و رویش شخصیت به خوبی در شخصیت اصلی دیده می‌شود و تاکید کارگردان بر جنبه‌های مقدس زندگی خانوادگی و اهمیت جایگاه پدر و مادر در روند تربیت کودک از ویژگی‌های شاخص فیلم به شمار می‌رود که در لایه‌های عمیق فیلمنامه اثر وجود دارد. نکته دیگر این است وقتی داستان دهلیز برای مخاطب عیان می‌شود و مخاطب به این نکته پی می‌برد که شخصیت اصلی فیلم به خاطر دعوا اقدام به قتل کرده است نوعی آسیب‌شناسی اجتماعی را به ذهن متبادر می‌کند. چندی پیش نیروی انتظامی آماری را منتشر کرده بود که 75 درصد قتل‌هایی که در تهران اتفاق می‌افتد عمدتا قتل‌های خیابانی است که قاتل مقتول را نمی‌شناسد. این نکته و توجه به شیوه آموزشی تربیتی در فیلم دهلیز نکته حائز اهمیتی است.
دربند (پرویز شهبازی)
پرویز شهبازی عادت کرده با نگره‌های مختلف اجتماعی فیلم‌هایی آسیب‌شناسانه و متناسب با زمانه خویش و در حد یک شاهکار بسازد. فیلم «دربند» پرویز شهبازی یک شاهکار تمام‌عیار است؛ شاهکاری که مخاطب با کلی آموزه‌های اخلاقی و نشان دادن خطوط قرمز اجتماعی و هدایت برای حفظ مرزبندی‌ها بدون شعار دادن، مخاطب با دستی پر می‌تواند از سالن سینما خارج شود. این ویژگی‌های شاخص در 2 فیلم قبلی کارگردان بسیار مشهود است و نکته جالب‌تر این است که از پرویز شهبازی هیچگاه توقع نداشتیم و نداریم فیلم خنثی بسازد. تقریبا در نوع روایتگری شهبازی باز هم یک گام پیش آمده اما یک توصیه هم می‌توان به سازنده کرد که اگر پایان فیلم با مرگ «فرید» و پس از صحنه تصادف تیتراژ پدیدار می‌شد بسیار بهتر بود. جمع‌بندی انتهایی فیلم یعنی مراجعه دختر به زارعی برای مخاطب آنچنان جذاب نیست.
قصه عشق پدرم (محمدرضا ورزی)
ورزی در اقدام به ساخت فیلم، ساختن سریال را با ساختن فیلم سینمایی اشتباه گرفته و با برگزیدن روایت متقاطع و غیر خطی و روایتگری با فلاش‌بک‌های بی‌موقع یکی از فیلم‌های ضعیف امسال را ساخته است. جالب اینجاست ایشان به دلیل کارنامه تلویزیونی مدعی فیلمسازی مستقل و متفاوت است و بسیار گله‌مند است که چرا فیلم‌اش در بخش مسابقه نیست. کسی هم نیست بپرسد که آقایان گرفتار چه توهمی هستند که فیلم ضعیف می‌سازند و همچنان مدعی بخش مسابقه هستند.
بشارت به یک شهروند هزاره سوم
(محمد‌هادی کریمی)
این فیلم از همان جنس آثاری است که در کارنامه کریمی نخواهد ماند و زود به دست فراموشی سپرده خواهد شد و از همان جنس فیلم‌های عرفان‌زده‌ای است که نمایش آن در سینما با اقبال عمومی مخاطب همراه نخواهد بود. کریمی فیلمساز متوسطی است که از یک سطح حد وسطی فراتر نخواهد رفت.
نگاهی به فیلم «دربند» ساخته پرویز شهبازی
«خداحافظ رفيق»!
آزاده صالحی
«نازنین» دانشجوی رشته پزشکی است که در یکی از دانشگاه‌های تهران پذیرفته شده است. او به امید دست یافتن به آرزوهایش به تهران می‌آید غافل از اینکه اتفاقاتی ناگوار در انتظار او هستند. پرویز شهبازی را با ساخت فیلم «دربند» می‌توان در ردیف معدود فیلمسازانی چون رسول صدرعاملی قلمداد کرد که در جریان فیلمسازی دغدغه مسائل جوانان امروز را به سر دارد. آشنایی نازنین و «سحر» و در نهایت هم‌خانه شدن آنها، تفاوت‌های ظاهری، بنیادی و ذهنی 2 کاراکتر اصلی فیلم و نحوه آشنایی و ارتباط نسل جوان با یکدیگر از جمله مباحث قابل لمس است که از چشم تیزبین فیلمساز پنهان نمانده و به درستی تصویر شده است. قصه «دربند» داستانی ساده، خطی و دور از مغلق‌گویی‌ها و پیچیدگی‌هاست. شاید در سکانس‌های اولیه، «دربند» با مولفه‌هایی چون پارتی‌های شبانه، آشنایی‌های غیرمعمول و بی‌حد و مرز و روابط غیراخلاقی نزد مخاطب فیلمی جذاب و پررنگ و لعاب به چشم آید اما با پیش رفتن کاراکترهای اصلی در دل حوادث و هاشور خوردن وقايع غیرمترقبه، اضطرابی بی‌پایان به مخاطب راه می‌یابد؛ اضطرابی که تا پایان فیلم و به سرانجام رسیدن قهرمانان مخاطب را راحت نمی‌گذارد. قصه «دربند» حکایت آدم‌هایی است که سنگی بر سینه می‌زنند؛ سنگي كه در نهایت منجر به شکستن سر آنها می‌شود! فیلمساز با توجه به قشر دانشجو خاصه دانشجویانی که از شهرهای مختلف برای ادامه تحصیل به تهران مهاجرت می‌کنند قصه‌ای باورپذیر و قابل لمس را به مخاطب ارائه داده است؛ قصه‌ای که شاید مخاطب بعد از تماشای آن به این نکته پی ببرد که تهران هیولایی در پیش روی جوانانی است که ناخواسته قدم در مسیر اتفاقات می‌گذارند و سلامت اخلاق و جسمشان منوط به هوشیاری و استفاده بموقع از تدبیر است. اگرچه فیلمساز در خلال روایت زندگی 2 کاراکتر اصلی فیلم یعنی نازنین و سحر گریزی هم به جنبش‌های دانشجویی زده و فیلم در سکانس‌هایی نشانگر سخنرانی‌های دانشجویان در صحن دانشگاه، ستاره‌دار شدن آنها و... است اما عمده فیلم بر مساله مواجهه 2 مقوله خیر و شر می‌گذرد. شهبازی «دربند» را نمادی از ساده‌لوحی و زودباوری برخی دختران شهرستانی تصویر می‌کند و می‌کوشد این تصویر تمام‌قد را در قالب آینه‌ای تمام‌قد مقابل راه جوانانی قرار دهد که قصد دارند برای ادامه تحصیل به تهران بیایند؛ تصویری که در نهایت مانند همان آینه تمام‌قد و با رو شدن حقیقت مي‌شكند. نکته قابل توجه درباره فیلم آسیب‌شناسی موقعیت اجتماعی جوانان خاصه دخترانی است که دور از خانواده و به تنهایی زندگی می‌کنند. سودای رفتن به آن سوی آب‌ها نیز از دیگر مسائلی است که شهبازی با دستمایه قرار دادن این نکته به جذابیت اثر می‌افزاید و مخاطب را بیش از پیش متاثر می‌کند. وجود قطرات خون در راه‌پله‌ها، دیالوگ‌گویی‌های سحر و نازنین پشت در حمام و دست آخر رازگشایی سحر و اعترافات تکان‌دهنده‌اش تماما حاکی از این است که فیلمساز در تصویر کردن مسائل جوانان به خوبی موفق بوده است. قصه تلخ «دربند» خاصه پایان‌بندی فیلم به نوعی با مقوله رفاقت بدرود می‌کند؛ رفاقتی که به سادگی میان آدم‌های تنهای امروز شکل می‌گیرد و به همان سادگی و شاید از آن هم ساده‌تر در محاق بهت‌زدگی پایان می‌یابد. داستان فیلم علاوه بر اینکه تلنگری به ساده‌لوحی برخی جوانان قلمداد می‌شود از ساخته شدن خانه‌هایی روی آب سخن می‌گوید که تار و پودشان بر منفعت‌طلبی، خودفروشی، رفیق‌فروشی و حماقت بنا شده است. «دربند» با رویارویی 2 شخصیت متفاوت از یک نسل می‌کوشد نقایص، کاستی‌ها و بی‌پروایی‌های جوانانی را به تصویر کشد که در اوهام خود به ترسیم مدینه‌ای فاضله پرداخته‌اند و برای دست یافتن به بهشت گمشده خود حاضرند از تمام ارزش‌ها و سجایای گرانبهای انسانی دست بشویند. اگرچه پایان‌بندی فیلم با توجه به حوادثی که در هر سکانس اتفاق می‌افتد چندان هم دور از انتظار مخاطب نیست. با این حال نارو زدن سحر به نازنین و خروج قاچاقی او از کشور به امید رسیدن به مدینه‌ای فاضله، بلاتکلیف ماندن سفته‌هایی که بدون در نظر گرفتن عواقب امضا شده‌اند و... هریک گره‌های داستان را تشکیل داده‌اند تا مخاطب بیش از پیش در صندلی سینما فرورود و با دلهره مضاعف، نظاره‌گر شهری باشد که همچون گرگی درنده و بی‌رحم، گوسفندان را با تمام ساده‌دلی‌هایشان می‌بلعد و اثری از آنها باقی نمی‌گذارد. «دربند» هشدار و تلنگر است به آنها که بلد نیستند گرگ باشند اما میان گرگ‌هایی رها شده‌اند که شرافت و کرامت انسانی را با چیزهای زودگذر معامله می‌کنند!