رابطه انسان و تقوا
رابطه‌ای متقابل بین انسان و تقوا برقرار است. به این معنی که تقوا انسان را حفظ می‌کند و انسان هم باید همواره تقوا را در درون خود محافظت كند. «اين نگهبانى متقابل از نوع نگهبانى انسان و جامه است كه انسان نگهبان جامه از دزديدن و پاره‌شدن است و جامه نگهبان انسان از سرما و گرماست و چنانكه مىدانيم قرآن كريم از تقوا به «جامه» تعبير كرده است:
«وَ لِباسُ التَّقْوى ذلِكَ خَيْرٌ» [اعراف: 26]. على عليه‌السلام درباره نگهبانى متقابل انسان و تقوا مىفرمايد: «ايْقِظوا بِها نَوْمَكُمْ وَاقْطَعوا بِها يَوْمَكُمْ وَ اشْعِروها قُلوبَكُمْ وَ ارْحَضوا بِها ذُنوبَكُمْ... الا فَصونوها وَ تَصَوَّنوا بِها [خطبه 223]. «خواب خويش را به وسيله تقوا تبديل به بيدارى كنيد و وقت خود را با آن به پايان رسانيد و احساس آن را در دل خود زنده نماييد و گناهان خود را با آن بشوييد... همانا تقوا را صيانت كنيد و خود را در صيانت تقوا قرار دهيد. و هم مىفرمايد: «اوصيكُمْ عِبادَ اللهِ بِتَقْوَى اللهِ فَانَّها حَقُّ اللهِ عَلَيْكُمْ وَالْموجِبَه.. عَلَى اللهِ حَقَّكُمْ وَ انْ تَسْتَعينوا عَلَيْها بِاللهِ وَ تَسْتَعينوا بِها عَلَى اللهِ» [همان]. «بندگان خدا! شما را سفارش مىكنم به تقوا. همانا تقوا حق الهى است بر عهده شما و پديدآورنده حقى است از شما بر خداوند. سفارش مىكنم كه با مدد از خدا به تقوا نائل گرديد و با مدد تقوا به خدا برسيد.» [استاد شهيد علامه مطهري؛ مجموعه آثار؛ 16/ 509 ـ 510]
توضیح بیشتر اینکه تقوا دشمنِ دشمن انسانیت است. دشمن اصلی انسان چیست؟ نفسانیت و هواهای نفسانی و جلوه‌های متعدد و رنگارنگ آن. و تقوا ملکه‌ای است که با آن انسان خود را حفظ می‌کند و نفس را صیانت می‌نماید و اجازه انانیت به آن نمی‌دهد. بنابراین دشمن اصلی انسان را در مهار خود گرفتار می‌کند و اجازه جولان به او نمی‌دهد. به این دلیل است که باید تقوا را محافظت کرد، زیرا نفس بنا دارد که افسار پاره کند و این افسار تقواست که ما باید این ریسمان را مراقبت کنیم که از هم گسسته نشود، زیرا تقوا که آمد، نفس در بند شده و آدمی آزاد و عقل او شکوفا می‌شود که این خود نتایجی دارد که در شماره‌های آینده از آنها سخن می‌گوییم.