۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۹:۲۹
سکوت علامت رضا نیست

درباره فیلم «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» ساخته پوران درخشنده

در میان فیلمسازان زن پوران درخشنده را باید از جمله کارگردانانی دانست که از ابتدای ورود به عرصه فیلمسازی تا امروز توجه به مسائل جوانان و نوجوانان را سرلوحه کار خود قرار داده است. نخستین فیلم او «رابطه» با چشمداشت به موضوع نوجوانان ناشنوا که در برقراری ارتباط ساده و معمول با جامعه دچار مشکل شده‌اند، ساخته شد و توانست نه‌تنها در داخل ایران که در مجامع بین‌المللی جوایز بسیاری کسب کند. «رابطه» اگرچه شروع کار او در سینما به شمار می‌رود اما قدم‌های بعدی فیلمساز یعنی «پرنده کوچک خوشبختی»، «رویای خیس»، «شمعی در باد» و... حکایت از آن دارد که درخشنده هرچه در سینما پیش رفت نه‌تنها از دغدغه‌های شخصی‌اش دست برنداشت که با مطالعه بالینی و تجربی در میان جوانان جامعه توانست عملکردهای موفقی در ‌ترسیم دنیا، آرزوها، ترس‌ها و ناامیدی‌ها و خواسته‌های این قشر داشته باشد. از این جهت است که او را باید بیش از آنکه یک فیلمساز دانست همانند روانکاوی قلمداد کرد که سایه به سایه مسائل نوجوانان را دنبال کرده و در هر فیلم خود جنس تازه‌ای از بحران‌های نسل جوان را به نمایش می‌گذارد. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» نیز شکل نویی از بحران‌های نوجوانانه را به چالش می‌کشد. درخشنده با دستمایه قرار دادن مساله تجاوز به عنف، پیرنگ داستانی خوبی طراحی کرده و با چینش پرسوناژهای فیلم و در قالب داستانی تلخ و گزنده اما واقعی می‌کوشد به والدین تلنگر بزند که اگر خوابند بیدار شوند و اگر مست هستند هوشیار! او «شیرین» را در فیلم نماینده نسلی خاموش نشان می‌دهد که به دلیل ‌ترس از آبرو و تابوهایی که در خانواده‌های ایرانی به طور معمول وجود دارد از اتفاق ناگواری که در 8 سالگی برایش به وجود آمده لب فروبندد اما از آنجایی که گذشته هرگز نمی‌گذرد و زیربنا و دورنمای زندگی هر فرد را می‌سازد گذشته «شیرین» در برهه‌های مختلف زندگی یک دم رهایش نمی‌کند و اتفاقات دوران کودکی همچون فیلم سینمایی مقابل چشمانش رژه می‌روند. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» عامدانه عریان و بی‌پرده تصویر شده تا خانواده‌هایی که خود را درگیر مسائل روزمره و دغدغه‌های امرار معاش کرده‌اند و فرزندانشان را به گماشته‌هایی که از چشم و گوش‌شان بیشتر به آنها اعتماد دارند می‌سپارند، بدانند که خطر همیشه در کمین است و آدمی همواره از ناحیه‌ای زخم می‌خورد که انتظارش را نداشته است! درخشنده در فیلم تازه خود با طرح درونمایه‌ای بکر مخاطب را می‌آزارد و اشک‌های او را جاری می‌کند و این مساله نشانگر آن است که توانسته به خوبی در روح و ذهن مخاطب رسوخ کرده و پیام‌هایی که می‌خواسته را به او القا کند. این‌طور به نظر می‌رسد درخشنده در مقام فیلمسازی آگاه، رسالت اجتماعی خود را در برابر آنچه دیده به شکل کامل ‌ترسیم کرده است. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» اگرچه به روایت زندگی دختری به نام «شیرین نعیمی» می‌پردازد اما هرچه فیلم جلوتر می‌رود و مخاطب را با موضوع بیشتر درگیر می‌کند، می‌توان به این مساله پی برد که هدف فیلمساز تنها این نبوده بلکه به چالش کشیدن خانواده‌ها و ‌ترس آنها از آبرو محور غایی فیلمساز به شمار می‌رود. درخشنده با ساخت چنین فیلمی به اعتماد بی‌چون و چرای خانواده تلنگر می‌زند. مساله تجاوز به عنف و شکایت نکردن در فیلم تا جایی دامنه‌دار می‌شود که کاراکتر اصلی فیلم سرانجام در عین بی‌گناهی دستش به خون آلوده می‌شود و سرش بالای چوبه دار می‌رود، بی‌آنکه بتواند بی‌گناهی خود را اثبات کند یا ادله محکمی بر آن بیاورد. البته این نخستین‌بار نیست که فیلم‌های فیلمسازی چون او با پایان‌بندی تلخ، مخاطب را متاثر می‌کند. او در «شمعی در باد» نیز با مطرح کردن پارتی‌های شبانه، شکل تازه اعتیاد، روابط پرخطر و... ایدز را شاهراه عبور از این مسائل قلمداد می‌کند و مخاطب را از راهی که شخصیت‌های اصلی فیلم در پیش گرفته‌اند برحذر می‌دارد. در «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» نیز اوضاع به این شکل است. درخشنده با ساخت چنین فیلمی فارغ از اینکه جسارت خود را به عنوان فیلمسازی اجتماعی و دغدغه‌مند به نمایش می‌گذارد، پیشگیری را راه‌حلی برای جلوگیری از بحران‌هایی از این دست پیشنهاد می‌کند. پیشگیری که در سایه چارچوب نظارت خانواده می‌توان نسبت به بروز معضلاتی از این دست امیدوار بود. کمااینکه درخشنده بعد از نشستی که درباره فیلم او در جمع رسانه‌ها برگزار شد به این مساله اشاره کرد که ایده اولیه فیلم از نامه‌ای شروع شد که از طرف مردی به دست او رسید. مرد در آن نامه به آنچه در کودکی بر سرش آمده بود اشاره کرد. فیلم درخشنده یک جور تابوشکنی و عبور از مرز موضوعات دستمالی شده و نخ‌نماست. اگر مخاطب پس از دیدن فیلم به نقطه‌ای از آگاهی که مدنظر فیلمساز بوده دست یابد و سرگذشت شیرین را الگوی مناسبی برای کودکان قلمداد کند به آنها می‌آموزد که فریاد زدن آن هم از نوع دخترانه‌اش در مواجهه با چنین چالش‌هایی مطلقا بد نیست و گاه برای شنیده شدن باید فریاد زد!

ارسال نظر
captcha
پربیننده