حجتالاسلام و المسلمين سيد سعيد لواساني
تقوا ثمرات متعددی دارد. در اين شماره 2 ثمره مهم آن را بيان و بقيه ثمرات را به شمارههاي آينده موكول ميكنيم.
1- آزادی معنوی:
انسان و جامعه متقی از آزادی معنوی برخوردار است. فرد و جامعهای که از بند اسارت هواهای نفسانی آزاد شود و نیازهای دروغین و وهمی بر آن حکومت نکند و گرفتار جلوههای نفسانیت چون حسد، طمع، خشم و دیگر رذایل اخلاقی نباشد، به طور کلی از بردگی نفس آزاد باشد، به آزادیای میرسد که فوق همه آزادیهاست. چنین انسان و جامعهای از بندگی پول و مقام و راحتطلبی و دیگر اسارتهای اجتماعی آزاد است و مردم در چنين جامعهاي توان شکوفاکردن درون خود را به بهترین نحو دارند. بنابراين آزادي معنوي كه آزادي از بند همه شهوات است، اصليترين و مهمترين ثمره تقواست. مگر نه اينكه همه تلاش نفس تثبيت انانيت و نفسانيت در جان آدميان است، تقوا با مهار نفس، جان آدمي و درون جامعه را از بند بزرگترين اسارت نجات ميدهد و آزاد ميكند. امیرالمومنین عليهالسلام درباره این ویژگی میفرمایند: «فَانَّ تَقْوَى اللهِ مِفْتاحُ سَدادٍ وَ ذَخيرَه.. مَعادٍ وَ عِتْقٌ مِنْ كُلِّ مَلَكَه.. وَ نَجاه.. مِنْ كُلِّ هَلَكَه..» «تقوا کلید درستی و توشه قیامت و آزادی از هر بندگی و نجات از هر تباهی است.» [نهجالبلاغه/خطبه 21] در كلام امام عليهالسلام دقت كنيم: تقوا آزادي از هر بندگي است كه بدترين بردگي، بندگي نفس است.
2- روشنبینی:
«إِنْ تَتَّقُوا اللهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً» [انفال: 29] فرقان قوه تشخیص حق از باطل است که هم در مقام نظر و اندیشه و هم در مقام اعتقاد و باور قلبی و هم در مقام عمل به انسان بصیرتی عنایت میشود که میتواند حق و درست را از باطل و نادرست تشخیص دهد و تقوا به انسان بصيرتي ميدهد كه در سنگلاخهاي زندگي توان تشخيص صحيح از سقيم را ميدهد. تعبيري كه از اميرالمومنين عليهالسلام وارد شده است كه در فتنهها «لَا يَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ وَ الْعِلْمِ [بِمَوَاقِعِ] بِمَوَاضِعِ الْحَق» [نهجالبلاغه؛ خطبه 173؛ ص: 248] «پرچم حق را تنها كساني كه داراي بصيرت و استقامت و علم به مواضع حق هستند، ميتوانند بر دوش كشند» حكايت از اين نكته دارد كه تنها متقين توان تشخيص حق و عمل بر مقتضاي آن را دارند، زيرا تنها آنها بصیرت و استقامت و علم دارند.