میثم بشیرنژاد: پیشرفت چشمگیر علوم پزشکی در چند دهه اخیر همچنین ورود تکنولوژی‌های نوین باعث شده تا بسیاری از بیماری‌ها که در گذشته قابل کنترل نبودند، درمان شوند. آزمایش‌ها و اسکنرهای متنوع، ابزارهای تشخیصی جدیدی است که در خدمت پزشکان قرار گرفته است و اعمال جراحی جدید نیز بسیاری را به زندگي بازگردانده است. با این وجود بهره‌مندی از این خدمات نوین هزینه‌های سنگینی در بر دارد که معمولا بیمه‌های خدمات درمانی موجود در کشور قادر به جبران هزینه آنها نیستند. بنابراین امروز تنها داشتن بيمه‌هاي اجتماعي کافی نیست و بیمه‌های تکمیلی بر همین اساس شکل گرفتند. بیمه آتیه‌سازان حافظ نیز که زیرمجموعه سازمان بیمه خدمات‌درمانی به‌شمار می‌رود 10 سال است که شکل گرفته تا این نوع خدمات را ارائه دهد. از این رو با دکتر افشین مقصودی، عضو هیات‌مدیره و مدیرعامل بیمه آتیه‌سازان حافظ به گفتوگو نشستیم تا خدمات این بیمه و همچنین مشکلاتی که مردم در حوزه سلامت با آن دست به گریبان هستند را بررسی کنیم.
آقای دکتر! بیمه آتیه‌سازان حافظ چطور شکل گرفت؟
بیمه آتیه‌سازان حافظ به عنوان متولی بیمه‌تکمیلی از حدود 10 سال پیش فعالیت خود را آغاز کرد. با توجه به اینکه ما از بطن سازمان بیمه خدمات درمانی و طبعا از دل وزارت بهداشت متولد شده‌ایم، نشان‌دهنده استخوان‌بندی کارشناسی و عصاره کار کارشناسی‌مان است. از بدو فعالیت در بحث بیمه‌تکمیلی نگاه خدمت‌رسانی داشتیم، چرا که بودجه ما دولتی است و هدف بازرگانی نداریم. قراردادهای منعقد شده در طول یک دهه فعالیت ما، تاییدی بر این مساله است که می‌توان به قراردادهای ایثارگران، بازنشستگان و بهزیستی اشاره داشت که جنبه خدمات‌رسانی در آنها پررنگ‌تر است. طی این مدت بیمه‌های تکمیلی دیگری نیز در کشور ایجاد شدند که خدمات خوبی را ارائه دهند و فعالیت موثری هم داشتند اما از آنجا که در کنار دیگر فعالیت‌های تجاری به مقوله بیمه‌تکمیلی نیز توجه داشتند، سوددهی وجه غالب فعالیت آنهاست. البته ما مخالف ایجاد این بیمهها نیستیم.
در حال حاضر بسیاری از شرکت‌های بیمه‌ای، مدعی ارائه خدمات درمانی هستند. وجه تمایز خدمات شما با دیگر بیمهها چیست؟
توجه داشته باشید که بیمه‌های یادشده با مدیریت تجاری، اقدام به ارائه خدمات‌درمانی می‌کنند اما همانطور که اشاره شد، رویکرد ما سلامت محور است و در هدایت جامعه به سمت این مقوله، بیش از سوددهی بها می‌دهیم. عملا تعداد کارشناسان ما در مقایسه با دیگر بیمهها قابل توجه است؛ به نحوی که در حال حاضر حدود 80 پزشک و پرستار عملیاتی در شعب استانی ما مشغول کارند و این غیر از نیروهای ستادی است. در عین حال، گروه‌های هدفی که انتخاب می‌شوند با دیدگاه سلامت محور است.
در اخذ مجوز از حمایت سازمان بیمه خدمات درمانی بهره جستید؟
مجوز فعالیت بیمه آتیه سازان حافظ بر‌اساس قانون جامع بیمه خدمات‌درمانی همگانی صادر شده است. طبق این قانون، سازمان بیمه خدمات درمانی سابق متعهد به ارائه خدمات‌درمانی پایه و تکمیلی است که بخش دوم را به کارگزار محول کرده است. سال گذشته، اساسنامه سازمان بیمه سلامت به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که طبق آن، نظارت بر بیمه‌های تکمیلی و ارائه بسته بیمه تکمیلی بر عهده این سازمان گذارده شد. اما هنوز اين سازمان تشكيل نشده است.
رئیس کل بیمه مرکزی چندی پیش عنوان کرده بود که آتیه سازان حافظ مورد تایید ما نیست. آیا ضرورتی به اخذ مجوز از بیمه مرکزی وجود دارد؟
ما مجوزی از بیمه مرکزی برای فعالیت نداریم، چرا که بیمه آتش سوزی یا اتومبیل و شخص ثالث در بسته‌های ما تعریف نشده است. با توجه به اینکه کار درمان سودده نیست، قطعا این مجوز می‌تواند پشتوانه ما باشد. با رئیس کل بیمه مرکزی نیز مذاکراتی انجام شده است و طرفین تمایل بسیاری به عملیاتی شدن این مساله دارند. حتی ایشان عنوان کردند که راهکارهایی جهت تسهیل در فرآیند صدور مجوز ارائه شود. اما اینکه عنوان شود تفاهم سازمان بازنشستگی با آتیه‌سازان حافظ جای تعجب دارد، مورد تایید ما نیست. قرارداد مربوطه برای امروز و دیروز نیست و از 8 سال پیش به مناقصه گذاشته می‌شود که همه شرکت‌های بیمه‌ای در آن شرکت دارند. جهت عقد این قرارداد، نامه‌هایی از ما خواسته شد که از بیمه دیگری درخواست نشده بود. حتی در جلسه مناقصه که با حضور نماینده سازمان بازرسی برگزار شد، زمانی که پاکت‌ها باز و رقم‌های پیشنهادی اعلام شد، تا زمانی که نظر مساعد سازمان بازرسی توسط نماینده آن حاصل نشد، ما را به عنوان برنده اعلام نکردند. اگر سازمان بازنشستگی کشوری به ما لطف داشت، مناقصه‌ای برگزار نمی‌شد و تمدید قرارداد بدون تشریفات صورت می‌گرفت؛ همانطور که وزارت آموزش و پرورش و بیمه ایران چنین مسیری را برگزیدند. لازم به یادآوری است که در حال حاضر 2 میلیون و 400 هزار بازنشسته کشوری بر اساس مزایده مذکور از خدمات بیمه تکمیلی ما بهره‌مند می‌شوند.
در اردیبهشت 91 تعیین حق بیمه برای خدمات دندانپزشکی مطرح شد. با توجه به اینکه شعار شما ارتقای سلامت است، هنوز تعهدی را در این زمینه مشاهده نکرده‌ایم. دلیل آن چیست؟
تا زمانی که بیمه‌گذار از ما چنین درخواستی نداشته باشد، نمی‌توانیم خدمات مذکور را به صورت بیمه ارائه دهیم. متاسفانه مطلب نادرستی در جامعه رواج پیدا می‌کند مبنی بر اینکه آتیه‌سازان حافظ خدمات دندانپزشکی را در قالب بیمه ارائه نمی‌دهد. ما تمایل بسیاری به انجام این کار داریم اما باید هزینه آن را دریافت کنیم. در صورت تمایل دستگاه‌های متولی، خدمات مذکور در قالب بسته بیمه تکمیلی ارائه می‌شود. در حال حاضر بیش از 200 دستگاه که با آنها قرارداد داریم، خدمات دندانپزشکی را در قالب تعرفه‌های تعیین‌شده بیمه‌ای انجام می‌دهند.
بی‌اعتمادی که در حال حاضر نسبت به بیمهها وجود دارد، ناشی از پروسه طولانی در دریافت خسارت است. این روند به چه شکل است؟
در هر 5 ثانیه، یک مشتری از بانک هزينه درماني خود را دریافت می‌کند که اطلاعات آن به صورت آنلاین در سایت موجود است. بنابراین، طی یک روز کاری، بین 4 تا 5 هزار نفر موفق به دریافت خسارت خود از ما می‌شوند. ضمن اینکه همه مراحل از تحویل سند تا دریافت خسارت، ظرف 3 روز انجام می‌شود، مگر افرادی که به دلیل نقص مدارک مجبور به مراجعه مجدد می‌شوند. این در حالی است که پرداخت هزينه درماني در بیمه خدمات درمانی ظرف 40 روز و بعضا تا 2 ماه به طول می‌انجامد.
خدماتی که در قالب بیمه طلایی به بازنشستگان ارائه می‌شود، شامل چه مواردی است؟
طبق بیمه طلایی، بازنشسته وجهی را پرداخت نمی‌کند و این موفقیت بزرگی برای سازمان متبوع به شمار می‌آید. از سوی دیگر، طبق قرارداد منعقد شده، سقفی برای خدمات بستری تعیین نمی‌شود که البته این مهم تنها شامل بازنشسته اصلی می‌شود.
موافق تجمیع بیمه‌های درمانی هستید؟
مردم به خدمات سلامت نیاز دارند. اگر دید ما سلامت‌نگر باشد، اتفاقی چون تصویب اساسنامه سازمان بیمه سلامت را شاهد خواهیم بود اما اگر دید تجاری حاکم شود، قطعا مخالف آن هستم. در ارائه خدمات درمانی به مردم، سازمانی باید به عنوان ناظر بر بیمهها تعیین شود تا جامعه سالم باشد. از سوی دیگر، زمانی می‌توان انتظار ارائه خدمات سلامت به صورت کامل را داشت که سرانه سلامت افزایش یابد.
با توجه به شرایط فعلی، باید خیلی خوشبین باشیم تا گفته‌های شما محقق شود.
تمام کشورها در بودجه سلامت خود با مشکل مواجه هستند. اگر همین امروز بخواهیم برای سلامت هزینه کنیم، پیشنهاد من انجام تست قلب برای تمام افراد بالای 40 سال است. برای این مهم، باید هزینه‌ای در نظر گرفته شود. از یاد نبریم که اگر دولت تمام بودجه خود را برای امر سلامت اختصاص دهد، باز هم مشکل کمبود بودجه به چشم می‌آید. ریشه مشکل را باید در مجلس و دولت جست‌وجو کرد. سازمان بازنشستگی کشوری، بودجه‌ای برای بیمه طلایی در اختیار بازنشستگان تعیین کرده است که همواره آن را ستایش می‌کنم. مدیران ما باید ابتکار انجام چنین اقداماتی را داشته باشند.
آشفتگی بازار ارز تا چه اندازه در فعالیت شما تاثیر داشت؟
از کاغذ مصرفی تا سی‌تی اسکن و دیگر خدمات پزشکی، تحت تاثیر بازار ارز و نوسانات آن قرار می‌گیرد و ما نیز از شرایط به وجود آمده بی‌نصیب نیستیم.
قوای مقننه و مجریه و دستگاه‌های متولی باید چه راهکارهایی اتخاذ کنند تا رضایت مردم در امر سلامت افزایش یابد؟
بیمهها باید سلامت‌نگر باشند و به مردم بگویند هزینه درمان خود را از کجا تامین کنند. افرادی که از تمکن مالی کافی برخوردار نیستند، باید بودجه‌ای برای درمان و سلامتشان در نظر گرفته شود. وقتی بیمه‌های خصوصی با دید بازرگانی فعالیت دارند، وضعیت امروز را شاهد هستیم. از سوی دیگر، شاهد نظارت لازم در خرید روزانه مردم هستیم، در حالی که امر سلامت از این مهم بی‌بهره است. مجلس و دولت باید راهکار نظارتی صحیح را ارائه دهند. آنچه مردم را آزار می‌دهد، قانع نبودن مراکز درمانی است
این اتفاق مکرر رخ می‌دهد که عمل جراحی در یک بیمارستان دولتی و خصوصی که دارای یک کد و یک جراح است، قیمت‌های متفاوتی دارند؛ در صورتی که ضوابط و سقف پرداختی دستمزد یک جراح از سوی قانونگذار تعیین شود، بسیاری از این مباحث رفع خواهد شد. در حال حاضر، بسیاری از بیمهها به بنگاه‌های اقتصادی مبدل شده‌اند که تعاملات جاری منجر به فربه شدن آن از بعد مالی می‌شود، به نوعی که دیدگاه سلامت‌محور در فعالیت آنها کمرنگ شده است.
آینده بیمه سلامت در جامعه از دیدگاه شما چیست؟
در صورتی که اساسنامه بیمه سلامت اجرایی شود، مشکلات رفع خواهد شد. دستورالعمل درمانی نیز بسیار مهم است. بسیاری از عمل‌های جراحی که انجام می‌شود، ضرورت چندانی ندارد که نتیجه‌ای جز هدررفت بودجه سلامت را شاهد نخواهیم بود.