زهرا طباخي
شرایط اقتصادی که سخت می‌شود راهکارهای اداره زندگی در اندازه مطلوب گذشته کمتر از قبل هم می‌شود. این طور مواقع وقتی به ایامی مثل عید نوروز نزدیک می‌شویم مدیر خانواده دغدغه بیشتری برای رتق و فتق امور زیر مجموعه‌اش پیدا می‌کند. علاوه بر این نیازهای میهمانان احتمالی و هزینه دور هم جمع شدن‌ها نیز بر خواسته‌های به حق همسر و فرزندان افزوده می‌شود. یادم هست یک زمانی در صدا و سیمای خودمان برای فرار از خرج و مخارج میهمانی‌های ایام عید به طنز یکسری راهکارها در سریال‌های آبدوغ خیاری 13 قسمتی به نمایش درمی‌آمد. یک عده مسافرت رفتن را برمی‌گزیدند تا اصلا در منزل حاضر نباشند و اقوام نتوانند چند شبی را میهمان جیب خانواده‌شان شوند. یکی دیگر «به طنز» پشت آیفون به میهمان می‌گفت «ما فعلا منزل نیستیم!» دیگری سعی می‌کرد در میهمانی رفتن پیشقدم شود و خلاصه... آنچه این میان مغفول می‌ماند «لذت» دور هم جمع شدن و شادی دور هم نشستن بود. بد نیست حالا که شرایط اقتصادی کمی شبیه اوضاع معیشت ملت در دهه 60 شده به یاد بیاوریم آن زمان چگونه دور هم جمع می‌شدیم بی‌آنکه هزینه تامین آجیل شب عید، پشت پدری را خم کند یا رقم شام و ناهار
30 ـ 20 نفره ایام عید مادر خانواده را مقابل همسرش شرمنده سازد. قطعا هدف این نیست بگوییم هر چه «درد» است از ضعف مدیریت ملت است چرا که در شرایط بحران اقتصادی همه آنها که از پس خرج و مخارج زندگی برمی‌آیند «استاد مدیریت اقتصادی» و به نوعی «قهرمان ملی» محسوب می‌شوند اما شکی نیست که مرور خاطرات قدیمی هم یادآور «سبک زندگی» بی‌تکلف و پر برکت گذشته است و هم می‌تواند راهگشای امور همگی در بحران‌هایی باشد که جوان‌ترها به مدد مدیریت عالی بزرگ‌تر‌ها و رونق اقتصادی چند ساله کمتر دغدغه‌مندش بوده‌اند. منوی میهمانی‌های خانوادگی ما به عنوان قشری متوسط سرشار بود از صفا، صمیمیت و سادگی... از لوبیاپلو با گوشت تکه‌ای بگیر تا آبگوشت! یادم نمی‌آید هیچ وقت دور هم جوجه‌کباب صرف کرده باشیم اما بی‌شک کبابی که هر کس به اندازه وسع اقتصادی‌اش ماهانه یا حتی هفتگی میل کرده صفایش کمتر از پلو قورمه‌ای بوده که کنار یک کاسه سالاد شیرازی و یک پارچ دوغ با یک دنیا خنده و شادی صرف می‌کردیم. سر این شادی فوق‌العاده فکر می‌کنم همه ایرانی‌ها دست کم حاضر باشند بحث کنند با هر آن که به «دورهمی» اعتقاد یا احیانا اطمینان ندارد.
آن زمان که مادر بزرگ زنده بود به ندرت آجیل‌مان رنگ پسته و بادام می‌دید! فندق هم اگر بود کوچک و نشکسته بود اما صفای آغوش گرمش بی‌نیازمان می‌کرد از میوه‌های شمیرانی و پسته رفسنجان و ماهی سفید شمال! اشتباه نشود... همه رفاه را دوست دارند ولی حالا هم که وضع‌مان نسبت به قدیم خیلی بهتر شده افتخارمان این است که از مامان‌بزرگ یاد گرفته‌ایم قدیم را از یاد نبریم. اگر امروز دیگ آبگوشت 30 نفره‌مان یک کیلو گوشت دارد از روزگار آبگوشت بدون گوشت غافل نمی‌شویم هر چند بچه‌های‌مان اندکی «پروتئین پرور» شده‌اند! افتخار ما به سنگ‌های بزرگی است که به واسطه دور هم نشستن و درددل کردن‌ها از مسیر راه خانواده برداشته شده است نه به اندازه «خوراکی» که دور هم صرف کرده‌ایم. ظرف شستن کنار یکدیگر را هنوز دوست داریم با اینکه یکی، دو نفری ماشین ظرفشویی هم خریده‌اند. معیارمان سختی کشیدن نیست بلکه خلوت کردن به هر بهانه‌ای را هنوز بهترین گزینه برای واگویه کردن دردهایی می‌شماریم که تک تک طاقت‌فرسا به نظر می‌رسند اما در جمع مطرح کردنشان دست کم بار دل عزیزان‌مان را سبک می‌کند. البته به «گفت و شنود» بسنده نمی‌کنیم... کمترین مشکل قضایایی هستند که یک جنبه مادی نیز دارند. صندوق خانوادگی‌مان بارها شاهد تقلب‌های خانوادگی در قرعه‌کشی وام بوده است. این قدر که خواهر مشکل برادر را اولویت بخشیده و برادر درد خواهر را تاب نیاورده است. غیر از اینکه باشد کنار هم خوردن و خندیدن می‌شود مسابقه تجمل! «ماهی و میگو» خریدن اگر برای جلب رضایت خلق باشد مفت نمی‌ارزد چرا که همیشه یکی هست که اصلا دریایی پسند نباشد هر چند «میگو و ماهی سفید» خیلی هم کلاس داشته باشد! از این واقعیت هم نباید غافل شد که دست بالای دست بسیار است. اگر خدای ناکرده، زبانم لال هدف از خرج دادن به اقوام کور کردن چشم این و آن با اقلام سفره باشد از همان دری که نیات شیطانی وارد شود برکت نیز رخت بر می‌بندد.افتخار هزار ساله ایرانیان احترام گذاشتن به برکات و نعمات الهی است. هفت‌سین‌مان را اگر به عنوان نشانگان پاسداشت نعمات الهی بر طاقچه منزل می‌چینیم یادمان می‌آورد که بهینه زیستن خود مرحله‌ای از پیمودن مسیر قرب الهی است. پس اعضای خانه‌ای به خدا نزدیک تر هستند که اسراف از آن دورتر باشد. سفره خانه‌ای رنگ و بوی الهی خواهد گرفت که غرور صاحبخانه‌اش به رنگ دنیا نباشد. وسعت دل صاحبخانه که بهانه میهمانی شود رزق میهمان قبل و بعد دور هم جمع شدن سرازیر می‌شود در سفره خدایی میزبان و کیست که دلش را پاک نکرده باشد و از طعم برکت میهمان بی‌بهره مانده باشد؟سختی کشیدن اگر بی‌دلیل باشد و از سر ندانم‌کاری و عقل معاش نداشتن بی‌ارزش می‌شود و غیر عقلانی! اما آنجا که پای ارزش‌هایی همچون حفظ استقلال و شرافت و بزرگی یک ملت به میان می‌آید جان مطاعی کم قدر می‌نماید... نان پاره ز من بستان، جان پاره نخواهد شد؛ وان را که منم چاره بیچاره نخواهد شد.امسال عید بار سختی معاش را از کوله‌بار هم می‌گیریم و روی شانه‌های ستبرمان تقسیم می‌کنیم مباد که پشتی در همسایگی زیر بار خم شود. غریبه یا آشنا! فرقی می‌کند؟ تمرین خدایی شدن را دوباره از مادران و پدران پر استقامت ایرانی خواهیم آموخت به امید روزی که ثمره ایستادگی ما «استقلال» نسل بعد را رقم زند. ایستادگی نتیجه سیری اندیشه است و آرمان خواهی چراغ راه مقاومت... افتخار ما رشد یافتن در دامان کسانی است که در روزگاری که ملت نان نداشته‌شان را در کاسه ایران تقسیم می‌کردند، ایستادند تا جبهه از مرد جنگی خالی نماند. سهمیه اندک خوراک و مایحتاج زندگی‌شان را همچون تحفه‌ای که به آن نیازمند نیستند به همسایه و آشنا و غریبه پیشکش کردند تا درد نهادینه نشود در جامعه‌ای که جان می‌داد در راه ارزش‌های انقلاب الهی‌اش. امروز در مقایسه با آن زمان عرصه صرفه‌جویی است
هر چند اجر ایستادگی به اندازه کرامت الهی است نه به قدر سختی.