محمدمهدي تقوي
اعتراضات مردمي در تركيه نسبت به پايان نيافتن دخالت آنكارا در امور سوريه و همسويي با واشنگتن و تل‌آويو همزمان با افزايش تحركات گروه‌هاي تروريستي كرد اين كشور و استقرار سامانه پاتريوت، وارد مرحله تازه‌اي شده است. مردم تركيه 2 تصوير از دولت به ظاهر اسلامگرا اما در واقع لائيك خود دارند. اول؛ داستان رويارويي شیمون پرز، رئيس رژيم صهيونيستي با رجب طيب اردوغان در اجلاس داووس و فريبكاري اردوغان كه موجب حمايت هزاران نفر از مسلمانان و آزادگان دنيا از اين اقدام شد و دوم؛ رسوايي‌اي كه 2 سال است دولت آنكارا در سوريه با تجهيز تسليحاتي، سياسي و اقتصادي تروريست‌هاي سمپات اسرائيل، درگير آن است. تصور برخي ناظران اين است كه تركيه كه آتش‌افروز بحران سوريه است، دير يا زود دامنش در آتش برافروخته خود خواهد سوخت و با آنكه تاكنون از درگيري‌هاي غرب آسيا دور مانده اما حوادثي در حال رخداد است كه احتمال مي‌رود منجر به بروز ناآرامي‌هاي شديد بويژه از سوي اقليت كرد تركيه و سوريه شود. به خاطر حضور در عصر نفوذ رسانه‌ها و ارتباطات، امروز كشمكش‌هاي غرب آسيا بازتابي عميق در فضاي افكارعمومي اين منطقه دارد. اردوغان و داوود اوغلو كه تدارك بحران مناقشه‌برانگيز سوريه را ديده‌اند تصور نمي‌كردند بحران رفته‌رفته راه آنكارا و استانبول و سرزمين‌هاي كردنشين تركيه را در پيش گيرد اما ظاهرا لائيك‌هاي متظاهر به اسلام، اين جاي كار را پيش‌بيني نمي‌كردند. اينك مشاهده مي‌شود به رغم خواست سران دولت تركيه، ساختار اجتماعي اين كشور در برابر گرايش تمام و كمال آنكارا به‌سوي اهداف آمريكا و اسرائيل، بشدت واكنش منفي و معكوس نشان داده است. نصب سامانه موشك‌هاي پاتريوت اهدايي ناتو نيز بر خشم مردم مسلمان تركيه افزوده است و به نظر مي‌آيد بار منفي ذهنيت ترك‌ها نسبت به تيم سكولارـ‌لائيك‌هاي متظاهر در حال شدت‌گيري است و گرچه از سال 2009 (اجراي نمايش اردوغان برابر پرز) بدين‌سو، نهادهاي مختلف صهيونيسم سرمايه‌گذاري زيادي در زمينه تظاهر به ضداسرائيلي بودن اردوغان داشتند و سعي كردند وي را محبوب قلوب فلسطينيان، اعراب و مسلمانان تركيه كنند اما دمشق نقاب از چهره واقعي مدعيان دروغين عدالت و توسعه برگرفت. شكافي كه اينك ميان گروه‌ها و محافل مردمي تركيه و حاكمان درباره دوقطبي منافع سوريه و رژيم صهيونيستي بروز كرده، مسبوق به سابقه است.
ريشه اين تضاد نيز به آنجا بازمي‌گردد كه ساختار ديپلماسي برمبناي لائيسيته در تركيه به دليل آنكه اغلب شخص‌محور و سكولاريستي است پديده‌اي به نام افكارعمومي را به رسميت نمي‌شناسد و به طور طبيعي در نظام تصميم‌گيري دولت اردوغان نيز مطالبات مردم يا خرد جمعي جايگاهي ندارد. در عملكرد 2 سال اخير اوغلو و اردوغان نيز اين آفت مشهود است؛ زمامداران تركيه به رغم همه اعتراض‌ها و واكنش‌هاي خودجوش مردمي اصرار بر كشاندن ديپلماسي اين كشور به سمت همسويي با تل‌آويو و رويگرداني از همسويي با جهان اسلام دارند در حالي كه عكس حكام، مردم تركيه احياي هويت و اقتدار تاريخي خويش را در پيوند با جهان اسلام مي‌بينند.