رضا طریقت: چند سالی است رسانه ملی اقدام به تولید سریال‌های تاریخی می‌کند و هدف از تولیدات تاریخی ظاهرا بازنمود رنج‌های سیاسی- اجتماعی ملت ایران در 2500 سال تاریخی است که پس از انقلاب و تشکیل جمهور در سال 57 پشت سر گذاشته‌ایم. متاسفانه اين خروجی در چند سال اخیر مطلوب نبوده و تاریخ را کسانی نوشته و تصویر کرده‌اند که به‌زعم نگارنده صلاحیت این کار را نداشته‌اند و در برخی موارد، جعل تاریخ اتفاق می‌افتد و جریانی نامطلوب تاریخ را به نفع خویش مصادره کرده‌اند. این آفت‌ها به گونه‌اي است كه در بازنمود تصویری و بصری سریال‌ها و تله‌فیلم‌ها، هیچ بررسی کارشناسی روی متون سریال‌های تاریخی صورت نمی‌پذیرد و نتیجه‌اش به تراژدی فعلی منجر می‌شود. قبل از پرداختن به تحلیل و ارزیابی این انحرافات در مجموعه شبه‌تاریخی «خاطرات مرد ناتمام» به مهم‌ترین لطمه سیاسی– اجتماعی سریال باید اشاره کرد. ابتدا به بخش انتهایی قسمت سیزدهم سریال مورد نظر باید اشاره کنم، زمانی که روحانی فیلم، دایی همایون پورسینا، شخصیت اصلی سریال با کریم درچه‌ای روزنامه‌نگار (سروش صحت) در کافه به اتفاق فرد سومی که رابط ظاهرا مصدق است نشسته‌اند و در دیالوگ‌های ابتدایی کمونیست‌ها و توده‌ای‌ها را زیر سوال می‌برند. دقایقی بعد روحانی فیلم نظر کاراکتر رابط را درباره ملی‌گراها و مذهبیون و نسبت این دو طیف از پرسوناژ سوم را می‌پرسد و فرد کافه‌نشین اشاره می‌کند حب‌الوطن من الایمان. در جملات بعدی با استناد به همین حدیث فرد ثانی کافه‌نشین یعنی همان کاراکتر رابط اشاره می‌کند میان ملی‌گراها (Nationalists) و مذهبیون تفاوت چندانی نیست. اصل دعوای سریال القای همین تفکر التقاطی از مکتب ناسیونالیست‌ها، نشات گرفته از جریان سکولاریسم است و عقبه تاریخی مهمی که در جدال مصدق و آیت‌الله کاشانی نمود دارد. در همان سال‌ها مشخص شد مذهبیون هیچگاه خواستار سکولاریسم ملی‌گراها نیستند. در بخشی از درام و داستانکی که به کل بدنه اصلی درام متصل است دائما این سلیقه روایی در قالب شخصیت روحانی به مخاطب تلقین می‌شود که مذهبیون در سال‌های 1328 قبل از ملی شدن جریان صنعت نفت بیشتر خواهان این بودند که در زیرشاخه تفکر ملی‌گراهای سکولار قرار بگیرند. نکته جالب اینجاست پس از یک انقلاب مردمی که جمهوریخواهان در سال 1358 تنها مطالبه‌شان تشکیل حکومت اسلامی بوده است در یک تحریف تاریخی گل‌درشت در قالب سریالی که در بدنه حاکمیت همین جریان ساخته شده، مذهبیون را طالب سکولاریسم ملی‌گرایانه نشان می‌دهد. آقایان گویا فراموش کرده‌اند رهبری در همان بیانات نماز جمعه سال 60 تهران كه منجر به بمبگذاری شد به این مهم اشاره داشتند و می‌گفتند روحانیت با رهبری آیت‌الله کاشانی همان زمان حساب خود را از ناسیونالیست‌های سکولار جدا کرده است. حالا آقایان افسار کار را به کسانی داده‌اند که در تحریف تاریخ و نقض فرمایشات رهبری پیشتازند و شاید همین آقایان فیلم صحنه‌ای که رهبر معظم انقلاب پیش از بمبگذاری سال 60 درباره این مهم صحبت می‌کنند را نشنیده‌اند. این مهم‌ترین نکته سریال «خاطرات مرد ناتمام» در تحریف تاریخ به شمار می‌رود که از هر نظر لحاظ کردن این بخش‌ها قابل ملاحظه و تامل است. تاریخ مجعول و خاله‌زنکی
در همان ابتدای سریال مخاطب با کلیشه‌های سردستی و نه‌چندان قابل توجه کتابچه خاطرات پدربزرگ به جریان اصلی قصه این سریال پیوند می‌خورد. مقدمه نسبتا طولانی پس از مرگ پدر همایون پورسینا آغاز می‌شود و از همان ابتدا کلیشه‌پروری و کلیشه‌پردازی سریال آغاز می‌شود. مخاطب به این مهم پی نمی‌برد چرا انگیزه‌های دراماتیک برای ورود به قصه همایون پورزند (پدربزرگ) سردستی و روتوش نشده است. درام با باز شدن کتابچه خاطرات توسط همایون جونیور پورزند آغاز می‌شود. گویی برای همایون ماندن در یک نقطه و مطالعه خاطرات از سفرش به خارج از کشور مهم‌تر است. با مطالعه روایت داستان پدربزرگ درام جاری می‌شود. در ابتدای قصه از همان آغاز درام شخصیت‌های تخت، یکدست و قابل شناسایی از همایون و خانواده‌اش می‌بینیم که به هیچ عنوان با بدنه تاریخی درام جفت و جور نیستند؛ شخصیتی که در اروپا درس خوانده است و اتفاقا در شلوغی ابتدایی درام در میهمانی ابتدایی این مهم در ذهن شکل می‌گیرد که فراز و فرودهای داستانی مختص روایت‌های خاله‌زنکی است. قالب اصلی درام هم این است که اعضای خانواده همایون دور یکدیگر بنشینند و یاوه ببافند و جوک‌های زمانه امروز را در تاریخ مجعول گذشته تعریف کنند و درام با همین ترفند در بیست و چند قسمت ساخته شود و کلاه گشادی بر سر مخاطب بگذارد. حجیم کردن درام با همین دیالوگ‌ها و مونولوگ‌هایی طولانی و آواز خواندن‌های خانوادگی توسط شخصیت‌هایی که هیچگاه به درستی تعریف نمی‌شوند و کلاه دراماتیک سر مخاطب گذاشتن چندش‌آور‌ترین سریال سال 91 را رقم می‌زند و تا دلتان بخواهد در بافت تاریخ هذیان‌پروری اتفاق می‌افتد. مثلا در همان قسمت‌های ابتدایی؛ فمينیسم و جایگاه اجتماعی زنان در تاریخ سنتی- مذهبی ایران توجیه می‌شود و دوران تجددخواهی کمی به عقب‌تر می‌رود تا فمینیسم ایرانی به‌زعم نویسنده و سازنده توجیه تاریخی پیدا کند و در میهمانی قسمت‌های نخست سریال کسانی که نقش اجتماعی و فعال زنان را قبول نداشته باشند بی‌بصیرت خوانده می‌شوند و در قالب همین میهمانی‌ها بیست و چند قسمت سریال پیش می‌رود. زمانی که داستان برای داشتن جنبه‌های سیاسی کاملا مغرضانه با دستمایه قرار دادن تاریخ آن دوران طعنه به دوران کنونی می‌زند و از آزادی سیاسی روزنامه‌نگاران کاراکترهای این سریال سخن‌سرایی می‌کنند، لهجه نیمه‌فارسی- انگلیسی سرکنسول انگلیس در قسمت دوم و سوم در قسمت هجدم فراموش می‌شود و گویی کارگردان عدم رعایت راکورد بازی بازیگران برایش اهمیتی ندارد. در قسمت هجدم سرکنسول با لهجه کاملا فارسی حرف می‌زند و سازندگان فراموش می‌کنند در قسمت‌های ابتدایی این شخصیت چگونه تکلم کرده است. معرفی شخصیت دوست و همراه همایون، قدرت و هما خواهر کوچک همایون جنبه‌های توصیفی درام را برای کش دادن سریال می‌افزاید و مشخص است که نویسندگان این ترفند را آموخته‌اند که برای حجیم کردن درام، بهترین گزینه استفاده از شیوه‌های توصیفی فیلمنامه‌ای است، به همین دلیل به جای تاریخ‌نمایی در سریالی که رنگ و بوی تاریخی دارد و از لوکیشن شبه‌تاریخی استفاده می‌کند و انتظار می‌رفت حوادث تاریخی را بازنمایی کند، تاریخ‌نگاری سریال تنها در دیالوگ اتفاق می‌افتد. حرف‌های سیاسی درون یک میهمانی به صورت وقایع‌نگاری توصیفی در قالب دیالوگ در یک بازی خاله‌زنکی و میهمانی دورهمی اتفاق می‌افتد و معرفی شخصیت‌ها و نشان دادن آنها در بازی سوغاتی دادن قالب اصلی سریال را از همان ابتدا دربر می‌گیرد و به سریال‌هایی شبیه می‌شود که سال‌ها پیش برای برنامه خانواده تهیه می‌شد. از تاریخ خبری نیست، نویسندگان نسبت رویدادشناسی و درام را نمی‌دانند و کل درکشان از تاریخ نقل است نه وقایع‌نگاری و کل سریال خاله‌زنکی مجعول خلاصه می‌شود به کلانتری و کمیساری رفتن و تحقیقات خاله‌زنکی همایون پورزند و قصه‌ای که به هیچ‌وجه مخاطب را سرگرم نمی‌کند و برای مخاطب عیان است که تمام این چالش‌ها با پایان خوش تمام می‌شود. نمی‌دانم چه حکایتی است که برخی تهیه‌کنندگان نامشان را با تاریخ‌نگاری در سینما و تلویزیون وصله کرده‌اند تا بسازند و نکات انحرافی در سریال را به توده‌ها القا کنند. آنکه نمی‌داند تاریخ را، آن را به تصویرش می‌کشد از همین رو دختران که در آن دوران با منع آرایش قبل از ازدواج مواجه بودند با ابروهای سترگ در قالب سریال نمایش داده می‌شوند از پری و دختر فتحی گنگان‌نشین با آرایشی غلیظ در مقابل دوربین حاضر می‌شوند و چقدر پرگاف است اين گونه تاریخ‌نگاری.