گروه سیاسی: اندیشکده سیاست خاور نزدیک واشنگتن در گزارش خود از محتوای دور جدید مذاکرات ایران و 6 کشور قدرتمند دنیا در قزاقستان، نوشت که در این مذاکرات گروه 1+5 از خواسته خود برای خروج اورانیوم غنی‌شده از ایران دست کشید و پیشنهاد داد برخی تحریم‌های مالی ایران را بر‌می‌‌دارد. «پاتریک کلاوسون» از کارشناسان برجسته اندیشکده بانفوذ سیاست خاورنزدیک واشنگتن در گزارشی با عنوان «آیا جنبش اخیر [در مذاکرات] کافی است؟» که در پایگاه اینترنتی این اندیشکده منتشر شد، با اشاره به دستاوردهای گفتوگوها در آلماتی نوشت: گفت‌وگوی میان ایران و گروه 1+5 متشکل از روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آمریکا به‌علاوه آلمان منجر به این توافق شد که 2طرف بار دیگر بزودی یکدیگر را ملاقات کنند. ایران با برگزاری گفت‌وگوهای فنی در 18 مارس یعنی قبل از تعطیلات نوروز موافقت کرد و قرار شد جلسه کامل دیپلماتیک در 5 آوریل یعنی چند روز بعد از تعطیلات نوروز برگزار شود.
نتیجه مذاکرات شاید در حد یک نتیجه خاص نبوده باشد اما حرکت و جنبشی سریع در روند کار به شمار می‌‌رود. 3 دور اول مذاکراتی که از ماه آوریل گذشته در استانبول آغاز شده بود تا حدود زیادی نتیجه‌ای به همراه نداشت. در حقیقت مذاکره‌کنندگان غربی اعلام کرده‌اند که ایران هنوز پاسخ رسمی به پیشنهاد خاصی که از سوی گروه 1+5 مطرح شده، نداده و بدون اینکه حرفی درباره این پیشنهاد بزند، آن را با خود برده است.
پیشنهاد اخیر گروه 1+5 الزامات کمتری برای ایران دارد
اما آیا این پیشنهاد توافق که به ایران ارائه شده متفاوت با پیشنهادی است که در ژوئن 2012 در مسکو ارائه شد؟ در مقام مقایسه با پیشنهادهای قبلی، از قرار معلوم پیشنهاد کنونی الزامات کمتر و پیشنهادهای بیشتری به ایران می‌‌دهد. اول اینکه قدرت‌های جهانی از ایران خواسته‌اند به‌طور موقت غنی‌سازی اورانیوم را در تأسیسات زیرزمینی فردو در قم به حالت تعلیق درآورد در حالی که پیش‌تر از ایران خواسته بودند به‌طور کلی این تأسیسات را تعطیل کند. دوم اینکه، به ایران بعد از آن اجازه داده خواهد شد اورانیوم با غنای 20 درصد خود را در صورتی که هنوز به شکلی که بتوان از آن برای سوخت رآکتور استفاده کرد، نزد خود نگه‌دارد. گروه 1+5 پیش از این از ایران خواسته بود همه اورانیوم غنی‌شده خود را به بیرون از کشور منتقل کند. قدرت‌های جهانی در عوض به ایران پیشنهاد داده‌اند برخی محدودیت‌ها بر مبادلات مالی ایران را بردارند. اساس دور چهارم گفت‌وگوهای 2طرف این است که گروه 1+5 درباره مبانی‌ای که پیش از این به عنوان الزامات برای توافق مطرح کرده بود، سازش کرده است. در این پیشنهاد همچنین نگرانی‌های برخی دولت‌های عضو این گروه مبنی بر اینکه برداشتن زودهنگام تحریم‌ها می‌‌تواند فشار بر ایران برای رسیدن به توافق نهایی را کم کند، کنار گذاشته است.
واکنش مثبت مذاکره‌کننده ایران
اما پاسخ ایران به این پیشنهاد چه بوده است و دورنمای راهکار دیپلماتیک برای این مساله چیست؟ سعید جلیلی به‌طور غیرمنتظره‌ای در قبال پیشنهادهای گروه 1+5 رویکرد مثبت نشان داد و آنها را «واقعگرایانه‌تر» و «نزدیک‌تر از قبل به دیدگاه ایران» خواند. این در حالی است که پیش از نشست، مقامات ایرانی اصرار داشتند نشست برای این است که گروه 1+5 پیشنهاد اساسا متفاوتی به ایران ارائه کند و این امر توقعات حداقلی برای مذاکرات به همراه داشت و حتی پایه رد پیشنهاد جدید ریخته شد. اما بعدا چه اتفاقی می‌‌افتد؟ دیدگاه خوشبینانه درباره این سوال این است که ماه‌ها و سال‌ها توقف در گفتوگوها ممکن است دیگر خاتمه یافته باشد و اینکه ایران تمایل دارد مذاکراتی جدی برای رسیدن به توافق داشته باشد. گروه 1+5 نیز از خود انعطاف نشان داده و این امر به ایران امیدواری می‌‌دهد که جامعه بین‌المللی تمایل بیشتری برای رسیدن به توافق با تهران دارد. اکنون، چانه‌زنی سخت در جلسات متعدد درباره موضوعات خاص آغاز شده است. به گزارش فارس، اما دیدگاه بدبینانه این است که ایران اکنون انگیزه بیشتری برای توقف در گفتوگوها دارد زیرا گروه 1+5 شروع به تسلیم کرده است. ایران اخیراً بر روند نصب سانتریفیوژهای جدید افزوده است و این امر بر توانایی غنی‌سازی ایران خواهد افزود و این در زمانی صورت می‌‌گیرد که میزان ذخایر اورانیوم غنی‌شده این کشور به اندازه کافی نگران‌کننده است. در نتیجه ایران دیگر برای حرکت ناگهانی به سمت تولید اورانیوم با غنای بالا نیاز به زمان ندارد. ایران ممکن است دلایل فراوانی برای این باور خود داشته باشد که زمان به نفع آن است. جمهوری اسلامی حتی شاید تمایل به برگزاری گفت‌وگوهای متعدد داشته باشد تا مانع از اقدام تند جامعه بین‌المللی شود.
تغییر نگاه واشنگتن به برنامه هستهای ایران
در این میان اما روزنامه گلف نیوز در گزارشی به رویکرد اخیر آمریکا در قبال ایران پرداخت و تاکید کرد واشنگتن سیاست خود را در قبال برنامه هستهای ایران تغییر داده و چشم‌انداز اتخاذ اقدام نظامی علیه تهران کاهش یافته است. گلف‌نیوز در این گزارش نوشت: سیاست باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا در دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش دستخوش تغییرات ظریفی شده که نگرانی‌هایی را در جمع تندرویان اطراف بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به وجود آورده است. اقدام نظامی آمریکا به طور رسمی همچنین روی میز قرار دارد ولی کاخ‌سفید یا وزارت خارجه آمریکا یا پنتاگون علاقه‌ای به جنگ ندارند. لحن آمریکا زمانی تغییر کرد که جو بایدن، معاون اوباما اعلام کرد آمریکا آمادگی دیدار دو‌جانبه با مقامات ایران را دارد، پیشنهادی که اوباما در اوایل دور اول ریاست‌جمهوری‌اش به آن اشاره داشت. به گزارش ایسنا، این روزنامه در ادامه با ادعای اینکه تحریم‌های اقتصادی اعمال شده علیه ایران تاثیرات منفی داشته است و اینکه اگر کنگره کار خود را پیش ببرد تحریم‌های پیشنهادی جدید علیه فعالیت‌های اقتصادی می‌‌تواند کار را برای ایران سخت‌تر کند، افزود: ولی به نظر نمی‌رسد مقامات ایران ترسیده باشند. ایران در ماه فوریه اعلام کرد ذخایر قابل‌توجهی از اورانیوم یافته است و قصد دارد با ساخت 16 نیروگاه هستهای جدید ظرفیت هسته‌ای‌اش را افزایش دهد. این کشور قبل از آن نیز اعلام کرد قصد دارد سانتریفیوژهایی را در نطنز نصب کند که سرعت آنها چند برابر سرعت سانتریفیوژهای نصب شده است. در ادامه این گزارش می‌‌خوانیم: جان کری، وزیر خارجه جدید آمریکا اگرچه حامی اسرائیل است، زمانی که پای ایران وسط می‌‌آید به هیچ وجه رویکرد جنگ‌طلبانه‌ای ندارد. وی در سال میلادی گذشته با صراحت اعلام کرد دیپلماسی را به درگیری ترجیح می‌‌دهد، این دیدگاه را که دولت ایران در زمینه مسائل هستهای منطقی عمل می‌‌کند، مطرح کرد و گفت تمایل دارد «منافع مشترک» ایران و آمریکا را تثبیت کند. چاک هگل، وزیر دفاع آمریکا نیز در پاسخ به سوالات کمیته خدمات تسلیحاتی سنای آمریکا، دولت ایران را یک دولت منتخب دانست و گفت که از موضع آمریکا در زمینه محدود کردن شدید حمایت می‌‌کند. با توجه به سخنرانی هگل در سال 2007 به نظر میرسد او از مصالحه آمریکا با ایران حمایت خواهد کرد. هگل در آن زمان گفت: ایران در خاورمیانه قرن 21، یک قدرت منطقه‌ای مهم خواهد بود. آمریکا نمی‌تواند حقیقت را تغییر دهد. سیاست منطقه‌ای استراتژیک آمریکا در قرن 21 در خاورمیانه باید نقش ایران را هم امروز و هم در 25 سال آینده به رسمیت بشناسد. این روزنامه در ادامه با اشاره به ادعاهای غرب مبنی بر نظامی بودن برنامه هستهای ایران نوشت: دیوید کامرون، نخست‌وزیر انگلیس با وجود لفاظی‌های ضد ایرانی‌اش ظاهرا در خفا گفته که برنامه هستهای ایران از مرز بدون بازگشت گذشته است و در این چارچوب تحریم‌ها بی‌فایده هستند و همان بهتر که برداشته شوند.