گروه سیاسی: یک پژوهشگر علوم سیاسی با بیان اینکه دولت سازندگی تکنوکراتیک بود، درباره مفهوم تکنوکراسی و مفهوم تکنوکرات اظهار داشت: تکنوکراسی از لحاظ لغوی به معنای حاکمیت تکنیک است و حاکمیت فن و تکنیک به خودی خود به معنای پذیرش سلطه صاحب تکنیک است که به وی فنان یا متخصص گفته می‌شود. پرویز امینی با اشاره به اظهار نظر برخی افراد مبنی بر اینکه تکنوکرات چیز بدی نیست، تصریح کرد: بحث درباره این نیست که تخصص و استفاده از فناوری خوب است یا بد بلکه بحث بر سر این است که «سلطه تکنیک» یا «سلطه متخصص» خوب است یا نه؟ وقتی بر حاکمیت تکنیک و فناوری تاکید داریم معنایش این است که در «تصمیم‌گیری» درباره مسائل و پدیده‌ها و «انتخاب» راه‌ها و کارها دغدغههای فنی و تکنیکی نقش «درجه اول» را دارند و بر سایر دغدغههای «ارزشی و انسانی و اخلاقی» ترجیح می‌یابند و مساله و مناقشه از اینجا آغاز می‌شود. وی افزود: تصور کنید که می‌خواهیم در شهر اتوبانی بسازیم؛ کسی که دارای عقل ابزاری است سوال اصلی‌اش این است که آیا این اتوبان منجر به تسهیل ترافیک می‌شود یا خیر؟ آیا به تسهیل امور شهری کمک می‌کند یا خیر و در واقع اینها را به عنوان هدف مطرح می‌کند چراکه عقل ابزاری صرفاً دغدغه فنانیت دارد اما یک عقل دینی که عقل کلی هم به آن گفته می‌شود و در برابر عقل ابزاری که به عنوان عقل جزئی است، محسوب می‌شود، می‌پرسد وضع کسانی که خانه‌‌های خود را در این اتوبان‌سازی از دست می‌دهند چه خواهد شد؟ آیا این موضوع موجب افزایش شکاف طبقاتی می‌شود؟ محیط‌زیست چه وضعی پیدا می‌کند؟ این کار موجب برتری طبقه فرادست بر طبقه فرودست می‌شود یا نه؟ و پس از حل این مسائل به دغدغههای فنی توجه می‌کند. هاشمی و کرباسچی مصادیق تکنوکراتها
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به مصادیق تکنوکراتها در جامعه ایران خاطرنشان کرد: باید منظور ما از تکنوکرات به لحاظ مصداقی نیز مشخص شود؛ در ایران امروز و در بین کسانی که در جمهوری اسلامی مدت‌ها زمام امور را در بخش‌هایی از کشور به عهده داشتند، می‌توان 3 نفر را از مصادیق تفکر تکنوکراسی دانست که در واقع تیم تکنوکرات کشور ما را می‌سازند و یک حلقه مشترک هستند؛ در راس این تفکر هاشمی‌رفسنجانی و بعد جاسبی با گرایش راست سیاسی و کرباسچی با گرایش چپ سیاسی است. به گفته وی، جریان موسوم به کارگزاران سازندگی نیز نماد جریانی این نوع تفکر است. بیانیه این جریان در انتخابات مجلس پنجم در این باره جالب است. در این بیانیه طرح می‌شود که طی 4 دوره مجلس به حد کافی دغدغههای ارزشی در انتخاب و شکل دادن مجالس گذشته وجود داشته است و الان باید بیشتر به فکر تخصص و افراد متخصص بود. امینی خاطرنشان کرد: کسانی که درباره خوب و بد بودن تکنوکراسی و تکنوکرات بودن صحبت می‌کنند باید متوجه این مفهوم و لوازم و پیامدهای معرفتی و ارزشی آن باشند و بدانند که به معنای خوب یا بد بودن ابزار‌های جدید و نگاه تخصصی داشتن نیست. متاسفانه در بین سیاسیون ما اینگونه بی‌دقتی‌های مفهومی کم اتفاق نمی‌افتد که ناشی از ضعف‌های معرفتی و فکری در آنهاست. مثلا یکی از همین تکنوکراتها گفته بود کارگزاران سازندگی حزب لیبرال- دموکرات مسلمان است. تنها چیزی که راجع به آن می‌توان گفت این است که گوینده نه می‌داند لیبرالیسم چیست و نه از دموکراسی خبری دارد و درباره فهم او از مسلمانی هم باید تردید کرد. وی دوران سازندگی را دوران تجلی بروکراسی و عقل ابزاری و تکنوکراتیک دانست و اظهار داشت: ساختن پل، جاده و دغدغههای سخت‌افزارانه در ذیل این تفکر مطرح می‌شود و توجه ندارند که این مسیر چگونه طی می‌شود و در واقع دغدغه‌هایی فراتر از دغدغههای فنی نداشته‌اند و ما تحولات اجتماعی و تغییرات ارزشی را در دوره هاشمی و غلبه تکنوکراتها داشتیم که جامعه را از ارزش‌های عدالت‌خواهانه و ساده‌زیستی و مبارزه با اسراف و طرفداری از قناعت به یک جامعه مصرف‌گرا، تجمل‌گرا و ثروت‌‌گرا تبدیل کرد چرا که آنها با عقل محدود ابزاری تصمیم می‌گرفتند و فراتر از نگاه ابزاری و تکنیکی دغدغه‌ای نداشتند. شهردار اسبق تهران کرباسچی نیز به دنبال این بود که تهران را به یک شهر مدرن تبدیل کند. در حالی‌که به چه قیمت و چه هزینه‌ای، چندان برایش مهم نبود.
مفهوم تکنوکرات بین مذهبی‌ها بار منفی دارد
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به نادیده گرفتن تعهد از سوی تکنوکراتها ادامه داد: عقل ابزاری چیز بدی نیست و عقلانیت دینی با آن مشکلی ندارد. آنچه عقلانیت دینی با آن چالش و تعارض دارد، بحث سلطه عقل ابزاری است که در مفهوم تکنوکراتیسم وجود دارد. به طور مثال زمانی‌که کرباسچی در دهه 70 شهردار تهران بود می‌گفت باید تهران از نظر مدرن بودن تبدیل به شهری بشود که هر کس زیر 500 هزارتومان درآمد دارد تهران را ترک کند چون نمی‌تواند هزینه‌های چنین شهری را پرداخت کند. این نوع تفکر ناشی از یک عقل ابزاری است که فقط دغدغه فنی دارد و مسائل فرافنی و فراتکنیکی مثل دغدغه عدالت در آن راهی ندارد. بنابراین مفهوم تکنوکرات در فضای اجتماعی ایران بویژه در بین مذهبی‌ها بار منفی دارد و موجب جدایی و دوری آنها از این جریانات می‌شود.