آزاده صالحی خانم سینایی! شما طی سال‌های اخیر مجموعه‌ای از کارهای خود را با عنوان «سفرنامه» در کشورهای مختلف به نمایش گذاشته‌اید، نوروز امسال نیز این مجموعه را در مجارستان نمایش می‌دهید. اگر ممکن است درباره ضرورت و شکل‌گیری این مجموعه و همین‌طور محتوای آن توضیح دهید.
شروع این مجموعه هم به خاطر ضرورتی بود که در خود حس می‌کردم. در واقع فکر می‌کردم با کار کردن این مجموعه می‌توانم به بازشناسی هویت خود بپردازم. «سفرنامه» به نوعی با تم زندگینامه من انجام شده است چون به هر حال زادگاه من مجارستان است و من چهل و چند سال پیش به ایران آمدم و از همان ثانیه اول فضای ایران مرا جذب کرد طوری که طی این چهل و چند سال موضوعاتی که برای نقاشی‌هایم انتخاب کردم تماما ملهم از ایران بوده است. البته ناگفته نماند که مجارها به دلیل ویژگی شرقی، خود را به ایرانیان نزدیک می‌بینند و از طرفی فرهنگ و آداب و رسوم ایرانیان همواره برایشان مورد توجه بوده است. به هر حال وقتی شروع به کار روی مجموعه «سفرنامه» کردم این سوال برایم پیش آمد که هویت من چیست؟ از کجا آمده‌ام و امروز به کجا رسیده‌ام؟! بنابراین این مجموعه بیش از هر چیز دارای جنبه هویت‌شناسی است. نکته‌ای که در این باره وجود دارد این است که در ایران یک فرد خارجی که بخواهد اینقدر طولانی‌مدت بماند و بین ایرانی‌ها زندگی کند، کم است، برخلاف کشورهای دیگر. مثلا پیکاسو به دلیل زندگی طولانی در فرانسه با وجود آنکه اصلیت اسپانیایی داشت اما فرانسوی‌ها او را متعلق به خود می‌دانستند. یا شاگال با اینکه روس بود اما فرانسوی‌ها اعتقاد دارند او فرانسوی است اما ما توی ایران چنین سنتی نداشته‌ایم یعنی خارجی‌ها بیشتر می‌آمدند، کار می‌کردند، درس می‌دادند و بعد ایران را ترک می‌کردند اما من از این لحاظ جزو افرادی بودم که سابقه زندگی طولانی در ایران را داشتم، پس احساس کردم «سفرنامه» آغازگر خوبی است که به سوالات هویت‌شناسی خود پاسخ دهم و درباره ریشه‌های خود به زبان هنر صحبت کنم. من در مجارستان درست در میانه جنگ متولد شدم یعنی در سال 1944. در فضای اختناق‌آمیز پرده آهنی و کمونیستی بزرگ شدم. 19 سالگی برای ادامه تحصیل به وین رفتم و بعد هم به ایران رسیدم یا بهتر بگویم به شرق. تمام حرف «سفرنامه» چنانکه اشاره کردم، داستان زندگی من است، منتها به سبک و زبان هنری. مجموعه «سفرنامه» یکی از زیباترین کارهایی است که تا امروز انجام داده‌ام و به نظرم این مسافرت هنوز تمام نشده است چون ما همین‌جور داریم زندگی می‌کنیم و اتفاقات همچنان به وقوع می‌پیوندند و من به فراخور زمان این اتفاقات را به دنباله این مجموعه اضافه می‌کنم.
ظاهرا در چندین کشور اروپایی نیز این مجموعه به نمایش گذاشته شده است؟
بله، نخستین‌بار در فنلاند و بعد هم در وین این مجموعه را نمایش دادم و اخیرا نیز آن را به وطن خود یعنی مجارستان بردم؛ در شهری که مرز میان اتریش و مجارستان را تشکیل می‌دهد و سمپاته نام دارد. این شهر دارای موزه معروف و قشنگی است. امیدوارم بتوانم آن را در ایران نیز به معرض نمایش بگذارم.
پیش از شروع گفت‌وگو به این مساله اشاره کردید که نسبت به واکنش مخاطبان خارجی به این مجموعه خیلی نگران بودید.
همین‌طور است. دلیل نگرانی‌ام هم این بود که دائم به خود می‌گفتم این کاری که من دارم انجام می‌دهم خصوصی است و شاید درک آن برای مخاطبان زیاد قابل لمس نباشد اما به این نتیجه رسیدم که اگر برای مردم به زبان هنر حرف بزنیم بدون شک می‌توانیم آنها را جذب کنیم. با این انگیزه به نمایش این مجموعه پرداختم و اولین بازخوردهای آن را در وطنم یعنی مجارستان دیدم بویژه جوانان 20 ساله که با دیدن این آثار متعجب شده و می‌گفتند ما اصلا نمی‌دانستیم چنین دورانی هم در تاریخ مجارستان بوده است. از منظر تجسمی هم سعی کردم کارهای این مجموعه متفاوت باشد.
آیا می‌توان این‌طور گفت که «سفرنامه» یک جور روایت از زندگی شخصی و هنری شماست؟
به نظر می‌رسد این مجموعه همه چیز را دربر می‌گیرد. دیگر اینکه من در این مجموعه تنها به کشیدن 15 تابلو بسنده نکردم بلکه در این مجموعه، چیدمان و یک کانسپت هم به چشم می‌خورد یعنی شاید بتوان گفت «سفرنامه» یک جور شهر فرنگ است، عین یک فیلم که در حال تکرار شدن است. من شهر فرنگی را که سال‌های گذشته به وسیله دستفروش‌ها نمایش داده می‌شد دیده‌ام و بچه‌هایی که با چه ذوق و شوقی به تماشای این شهر فرنگ می‌رفتند، منتها فرق شهر فرنگ من با شهر فرنگ آن دوره این است که من درباره همه چیز حرف می‌زنم. در بخشی از این مجموعه من تمام ابعاد زندگی خود را روی یک لوح 50 سانتی که 15 متر طول دارد تصویر کرده‌ام. علاوه بر این در کنار هر اثر یک متن به 3 زبان مجارستانی، آلمانی و فارسی وجود دارد. همچنین سه‌گانه‌ای در این مجموعه هست که کودکی و نوجوانی و آشنا شدن با ایران را در قالب فیگورهای اسطوره‌ای آورده‌ام. درست است که محتوای این مجموعه به فراز و نشیب‌های زندگی من بازمی‌گردد اما من در آن سعی کرده‌ام درباره شرق و غرب نیز صحبت کنم. حتی در این سه‌گانه دوران کودکی و اختناقی که به واسطه حکومت لنین و استالین حاکم بوده را ترسیم کرده‌ام.
شما از جمله هنرمندان نوگرایی هستید که طی سال‌های اخیر به سبک ماندالا روی آورده‌اید، ضمن اینکه درباره این سبک توضیح می‌دهید بگویید آیا از این سبک در مجموعه «سفرنامه» نیز استفاده کرده‌اید؟
ماندالا مربعی است که وسط آن دایره است و جنبه تراپی دارد و از تبت آمده است. یونگ این روش را برای درمان بیماران خود استفاده می‌کرد. با این کار حالت بد روحی آنها درمان می‌شد. من هم در حال حاضر با آموزش ماندالا به این نتیجه رسیدم این روش روی کودکان شیطان و سرکش خیلی اثر دارد، حتی روی بزرگ‌تر‌ها تاثیر شگرف و آرامبخشی دارد. درباره بخش دوم سوالات شما نیز باید بگویم در مجموعه «سفرنامه» ردپایی از ماندالا نیست اما خیلی دلم می‌خواهد یک روز ماندالای خود را بکشم. فعلا از این سبک برای تراپی استفاده می‌کنم.
با توجه به اینکه هنرمندی هستید که از بدو ورود به عرصه هنرهای تجسمی تا امروز به سبک اکسپرسیو پایبند بوده‌اید فکر می‌کنید هنرهای تجسمی در حال حاضر در جهان بیشتر متکی به فرم است یا روایتگری؟
ببینید، امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که عجیب و غریب است. منظورم از نظر تکنیک و سبک است یعنی از روایت گرفته تا بازی در فرم و رنگ در آثار هنرمندان به چشم می‌خورد، منتها من فکر می‌کنم هنر کلا طوری است که هر از گاه یک چیز تازه را می‌طلبد، مثلا زمانی هنرمندان به سبکی کار می‌کردند که از شرق بهره گرفته شده بود در عین حال عناصر غربی ر ا هم دارا بود و هم طلاکاری داشت و هم متکی به فرم و ظرافت‌های خاص خودش بود اما خب بعد منسوخ شد. یک دوره‌ای هم هنرمندان می‌گفتند هنر نباید با ادبیات آراسته باشد و باید به مدد فرم هنر را نشان داد اما امروز باز هم روایتگری مد شده است. هم در کانسپچوال آرت و هم در سایر عرصه‌های هنر جدید. به نظر من مهم نیست که هنرمند چطور کار می‌کند، مهم این است که با ارائه یک اثر قلب مخاطب را به تپش بیندازد.
گیزلا وارگا سینایی، نقاش و همسر خسرو سینایی کارگردان است. او که اصالتا مجارستانی است بعد از فارغ‌التحصیل شدن در دانشکده هنرهای تزئینی وین به ایران آمد و فعالیت در عرصه هنرهای تجسمی را در ایران آغاز کرد. او از سال 1366 تا امروز به تدریس نقاشی مشغول است و علاوه بر نمایشگاه‌های انفرادی که در ایران و خارج از کشور برپا کرده، در نمایشگاه‌های گروهی داخلی و خارجی زیادی نیز شرکت کرده است. سینایی امسال مجموعه‌ای از آثار خود را در مجارستان به معرض نمایش می‌گذارد. با او درباره چند و چون این آثار به گفت‌وگو نشسته‌ایم، هرچند در لابه‌لای گفت‌وگو دامنه صحبت به موضوعات دیگر نیز کشیده شد.