چشم انداز

فراز و نشیب سینمای ایران در آینه جشنواره بیست و هفتم بخش مسابقه سینمای ایران در بیست و هفتیمن جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در حالی آغاز شده است که آثار به نمایش درآمده در آن بازتابی از فراز و فرودهای کارنامه یک‌ساله سینمای ایران هستند. در طول سه روز گذشته، در میان 10 اثر بلند سینمایی که در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه به نمایش درآمدند، اندک اثری را می‌توان با سبک و سیاقی متفاوت نسبت به فیلم‌های سال‌های گذشته مشاهده کرد. بیشتر آثار با موضوع‌ها و ساختارهای مشابهی هستند و برخی هم که قصد نوآوری داشته‌اند، در اجرا موفقیت چندانی کسب نکرده‌اند. فیلم «حیران» ساخته شالیزه عارف‌پور یکی از آثاری است که امسال در بخش سودای سیمرغ و نگاه نو به نمایش درآمد. در این فیلم مرحوم خسرو شکیبایی، بازی یکدست و روانی را از خود به نمایش گذاشته بود و دیگر بازیگران آن نیز مانند باران کوثری، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی، فوژان عارف پور و مهرداد صدیقیان ایفاگر نقش‌هایی بودند که از عهده آن به خوبی برآمدند اما فیلمنامه شالیزه عارف‌پور و نغمه ثمینی در بخش‌هایی دچار ضعف‌هایی بود که از نظر منتقدان و اهالی رسانه پوشیده نماند. جلسه نقد و بررسی این فیلم بعداز ظهر روز چهارشنبه برگزار شد، جلسه‌ای که کارگردان آن از پاسخ دادن به بسیاری از سوالات طفره می‌رفت و حرفی که در فیلم زده را درست‌تر از آن چیزی می‌دانست که حاضران در جلسه به آن اعتقاد داشتند! عارف‌پور در پاسخ به این سوال که چرا شکل عاشق شدن ماهی در فیلم مصنوعی و خام بود و طرز رفتار خانواده ماهی با او، گفت: اگر شما تصور می‌کنید این گونه بوده من حرفی ندارم اما از نظر ما این‌طور نبود زیرا عشق در لحظه‌ای اتفاق می‌افتاد. خانواده ماهی هم جنگزده هستند و از جنوب آمده‌اند و رفتار آنها ربطی به رفتار یا عادت‌های روستایی ندارد. اگر فکر می‌کنید این صحنه‌ها درنیامده دلیلی برای توضیح آن نمی‌بینم و اگر ضعف دارد مشکل از من است. علی ژکان: بحث من در «چهره به چهره» پلیس‌بازی نیست علی ژکان هم در نشست نقد و بررسی «چهره به چهره» درباره ژانر فیلم گفت: ما اساسا در سینمای ایران ژانر پلیسی نداریم. وی افزود: از نظر روانی مردم ما به محض دیدن پلیس به جای اینکه احساس امنیت کنند، می‌ترسند. به همین علت مخاطبان از این نوع سینما کمتر استقبال می‌کنند. با این تعریف می‌توان گفت، در ایران فیلم پلیسی نتوانسته موفق باشد و بیشتر به آثار ملودرام توجه می‌شود. ژکان ادامه داد: من خیلی اهل پلیس‌بازی نیستم. از نظر حرفه‌ای فیلم‌های پلیسی این امکان را به من می‌دهد که چنین آثاری بسازم. فیلم پلیسی این پتانسیل را برای من دارد. پیام اخلاقی که به طور عمومی وجه غالب فیلم‌های پلیسی است موجب می‌شود من در این ژانر کار کنم. از نکات جالب توجه درباره این فیلم می‌توان گفت، بسیاری از منتقدان و حاضران در سالن نمایش فیلم معتقد بودند که «چهره به چهره» در سطح یک فیلم یا سریال خوب تلویزیونی بود و اصلاً در قاب سینما نمی‌گنجد. استرکی: راه رهایی من دنیای فانتزی و کارتون بود نشست نقد و بررسی فیلم «صندلی خالی» با حضور سامان استرکی کارگردان، علیرضا شجاع‌نوری و ایرج تقی‌پور تهیه‌کنندگان، هومن بهمنش فیلمبردار و فریبرز عرب‌نیا، پانته‌آ بهرام، محمدرضا شریفی‌نیا و فریده فرامرزی بازیگران این فیلم نیز در دومین روز آغاز بخش سینمای ایران جشنواره فجر برگزار شد. سامان استرکی درباره پرداخت به فضای بهشت و جهنم که در این فیلم وجود دارد، گفت: بهشت و جهنم جزو خاطرات قومی، مذهبی و تاریخی ماست و ما آن را با خودمان حمل می‌کنیم. این مسئله در تمام اقوام دینی وجود دارد. هر کس از آن تصوری دارد و این هم تصور ماست.کارگردان «صندلی خالی» درباره صحنه‌های انیمیشن پایان فیلم گفت: من تا حدود 18 سالگی به کارتون علاقه زیادی داشتم و معجزه تمام تنهایی‌هایم کارتون بود، زیرا احساس می‌کنم دنیای کارتون بی‌خطر است و همه خشونت‌های آن نیز می‌تواند بی‌خطر باشد. همه سال‌هایی که روی این فیلمنامه کار می‌کردم، راه رهایی من دنیای فانتزی و کارتون بود. فکر کردم بچه کور وقتی نگاتیوها را روی چشمش می‌گذارد و می‌خندد شاید از این خندیدن برای او شفا حاصل شود. فریبرز عرب‌نیا یکی از بازیگران این فیلم درباره حضور خود در «صندلی خالی» اظهارکرد: من به همه همکاران خود در این پروژه تبریک می‌گویم. همان طور که می‌دانید پنج سال است درگیر پروژه «مختارنامه» هستم. وقتی استرکی پیشنهاد این بازی را به من داد، زمان استراحت من بود و من بازی در این کار را توانستم بپذیرم. به گفته برخی‌ها «صندلی خالی» یکی از آثار متفاوت و خوب جشنواره امسال است که می‌تواند نظر منتقدان و مردم را به خود جلب کند، باید منتظر پایان جشنواره و نتایج داوری‌ها بود. هادی کریمی: نواقص فیلم «امشب شب مهتابه» را ببخشید برگزاری نشست نقد و بررسی «امشب شب مهتابه» به کارگردانی هادی کریمی در حالی پنجشنبه شب برگزار شد که به اعتقاد بسیاری از حاضران در سالن نمایش، فیلم نه در بازی ها و نه در ساختار و فیلمنامه، چیزی برای گفتن نداشت و شاید مانند «می زاک» یکی از زنگ تفریح‌های جشنواره امسال بتوان آن را تلقی کرد! کریمی در ابتدای این نشست ابراز خوشحالی کرد که به بهانه این فیلم با همکاران مطبوعاتی خود تجدید دیدار می‌کند. وی افزود: «امشب شب مهتابه» فیلمی ساده درباره آشتی است و نواقص آن را ببخشید. در سال‌هایی که من به عنوان فیلمنامه‌نویس فعالیت می‌کردم، علاقه‌ام را به سینمایی که سالم و شریف است و در عین حال به مخاطب باج نمی‌‌دهد، نشان داده‌ام؛ سینمایی که بدون حمایت دولت روی پای خود بایستد و از راه استقبال مخاطب عام زنده باشد.