گروه سیاسی: نشریه فارین پالیسی نوشته است: مذاکرات آلماتی مشخص کرد سخت‌ترین تحریم‌ها در طول تاریخ علیه ایران نتوانسته‌اند محاسبات و تصمیمات نظام جمهوری اسلامی را درباره موضوع هسته‌ای تغییر دهند. این هفته‌نامه معتبر آمریکایی در گزارشی به قلم «تی مک‌کورمیک» نوشت: 2 روز مذاکره در آلماتی قزاقستان، هیچ نتیجه‌ای نه در دستیابی به یک معامله و نه در تعطیلی فردو (تأسیسات زیرزمینی ایران در نزدیکی قم) دربر نداشت و تنها منجر به وعده‌ای از جانب طرفین مبنی بر ادامه مذاکرات در ماه آوریل شد. علاوه بر این، نه‌تنها نشانی از تن دادن ایران به مطالبات غرب به چشم نمی‌خورد بلکه مذاکره‌کننده ارشد ایران اعلام کرد که دولت اوباما با کنار گذاشتن پافشاری‌های خود در تعطیلی تأسیسات فردو به «مواضع ایران نزدیک‌تر شده است.» با این حال در 27 فوریه، روز پس از مذاکرات، قانونگذاران آمریکایی لایحه‌ای ارائه کردند که معاملات تجاری با ایران را محدودتر کرده و شرکت‌های خارجی که تحریم‌ها را نقض می‌‌کنند را مجازات می‌‌کند. در ادامه این گزارش آمده است: آلماتی چندان نشانگر تاثیر تحریم‌ها نبود اما به هر حال کسی هم انتظار چنین چیزی را نداشت؛ ایران مکررا بی‌میلی خود را از مذاکره تحت فشار اعلام کرده و در 24 فوریه، قانونگذاران در تهران حتی توماری امضا کردند و در آن خواستار این شدند که مذاکره‌کنندگان سرسخت و انعطاف‌ناپذیر عمل کنند. به گفته یک خبرگزاری دولتی، متن این تومار چنین بود: «غرب باید بداند که قطار هسته‌ای ایران که به سمت اهداف صلح‌آمیز در حرکت است، متوقف نخواهد شد». آیت‌الله علی خامنه‌ای اوایل این ماه در بیانیه‌ای که در وب‌سایت خود قرار داد، با صراحت بیشتری به این موضوع پرداخت: «شما اسلحه را به سمت ایران نشانه رفته و می‌‌گویید می‌‌خواهید مذاکره کنید. ملت ایران از تهدیدهای شما نمی‌ترسد.» فارین پالیسی محدود کردن ایران را یکی از ویژگی‌های اصلی استراتژی دولت اوباما در قبال تهران عنوان کرده است: یکی از ویژگی‌های اصلی استراتژی دولت اوباما در قبال ایران، تنگ کردن عرصه بر این کشور است. پرسش اینجاست که چرا؟ تحریم‌ها تا وقتی که با روش‌های اعمال زور دیگر (شاید بتوان آن را جنگ تفسیر کرد) همراه نشوند، سابقه اندکی در تغییر دادن رفتار و عملکرد دولت‌ها داشته‌اند. مثال‌های شکست سیاست تحریم‌گذاری فراوانند: لیگ کشورها در اواسط دهه 30 میلادی، نتوانست مانع پیروزی بنیتو موسولینی در اتیوپی شود؛ تحریم‌های خردکننده مالی و تجاری نتوانست باعث عقب‌نشینی صدام حسین از کویت در سال 1990 شود؛ و کره شمالی به تازگی سومین آزمایش هسته‌ای خود را با نقض تحریم‌های سازمان ملل متحد به انجام رساند؛ و راستی، آن تحریمی که نیم قرن علیه دولت کاسترو اعمال شده چقدر موفق عمل کرده است؟ در ادامه این گزارش نویسنده با اشاره به بی‌نتیجه بودن تحریم‌ها، یاد‌آور شد: حقیقت این است که تحریم‌ها به ندرت، اگر نگوییم هرگز، موفق عمل کرده‌اند. در تنها مطالعه کمّی که درباره تاثیر تحریم‌ها انجام شده است، اقتصاددان‌های موسسه پیترسون دریافتند که 74 مورد از 115 تحریمی که طی سال‌های 1914 تا 1990 اعمال شده‌اند، موفق نشدند تاثیر مورد انتظار خود را داشته باشند؛ و این بدین معنی است که تحریم‌ها در 33 درصد از موارد موفق عمل کردند. شاید این آمار برای یک بازیکن بیس‌بال مناسب باشد اما آن طور که مشخص است، این تخمین‌ها احتمالا بیش از حد سخاوتمندانه ارائه شده‌اند. با استناد به رابرت پیپ، دانشمند علوم سیاسی، بسیاری از این موفقیت‌ها با دخالت مستقیم یا غیرمستقیم زور حل و فصل شدند؛ و در موارد دیگر هیچ نشانه‌ای از ارائه امتیازات از جانب کشورهای هدف مشاهده نمی‌شود. در پایان، پیپ استدلال می‌‌کند که تنها 5 مورد از 115 مورد که توسط اقتصاددانان موسسه پیترسون بررسی شدند را می‌‌توان یک موفقیت بی قید و شرط در نظر گرفت. به عبارت دیگر، تحریم‌های اقتصادی، «سودمندی مستقل اندکی در دنبال کردن اهداف غیراقتصادی دارند». آیا تهدید به تحریم‌های سخت‌تر، سیاست خوبی است؟
نویسنده فارین پالیسی در بخشی دیگر از گزارش خود با بیان اینکه آنچه تحریم‌ها معمولاً موفق به انجامش نمی‌شوند، تغییر قابل ملاحظه در رفتار کشورهاست، آورده است: این موضوع در هیچ پرونده‌ای به اندازه ایران آشکار نیست، کشوری که از سال 1979 تحت تحریم‌های یکجانبه گوناگون از جانب ایالات متحده قرار گرفته، از سال 2006 مورد تحریم سازمان ملل متحد بوده و از سال 2012 نیز از طرف اروپا تحریم شده است. این محدودیت‌ها دست به دست هم داده و اقتصاد ایران را تخریب کرده‌اند اما نتوانسته‌اند حکومت را وادار به کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای خود کنند. همان‌طور که آیت‌الله خامنه‌ای در یک سخنرانی تلویزیونی در اوایل این ماه اشاره کرد: «اگر مردم ایران می‌‌خواستند در برابر آمریکا تسلیم شوند، انقلاب نمی‌کردند». در پایان این گزارش آمده است: عده‌اي معتقدند تهدید به تحریم‌های سخت‌تر، سیاست خوبی است. مثل این است که بگوییم «ببینید، ما داریم کاری انجام می‌‌دهیم» اما تقریبا می‌‌توان گفت که سرانجام قطعاً با شکست روبه‌رو خواهد شد. پس شاید زمان آن فرا رسیده که تحریم‌ها را آن طور که هستند ببینیم: اگر دولت اوباما به راستی قصد دارد از هسته‌ای شدن ایران (یا رسیدن به آستانه این ظرفیت) جلوگیری کند، باید به فکر راهکار جدیدی باشد و این کار را سریعا انجام دهد. هر روزی که آمریکا صرف اعمال فشارهای بیشتر روی ایران می‌‌کند، سانتریفیوژهای ایران یک روز به ساخت یک بمب نزدیک‌تر می‌‌شوند.
پایداری مذاکره‌کنندگان ایرانی، عامل ناکامی سیاست فشار است
در حالی که سیاست تحریم ایران مورد اعتراض بخش‌های خصوصی اقتصادی غرب و حتی برخی مسؤولان این کشورها قرار دارد، تعدادی از موسسات علمی و نهادهای دانشگاهی اقدام به برگزاری دوره‌های پژوهشی با موضوع تحریم‌های ایران کرده‌اند و نتایج پژوهش‌های خود را در قالب نظرسنجی و داده‌های آماری و تحقیقی منتشر کرده‌اند؛ پژوهش‌هایی که یک فصل مشترک میان همه آنها وجود دارد: تحریم‌ها بیشتر از آنکه جمهوری اسلامی را وادار به تغییر رفتار در برابر غرب کنند، غرب را با چالش‌های جدی و بنیادین مواجه کرده است. به گزارش رجانیوز، در همین راستا، چند روز پیش گزارش گروه تحقیقات آکسفورد با عنوان «تحریم‌های ایران؛ مضامین و تبعات آن» که به بررسی اثرات تحریم‌های بی‌سابقه علیه ایران در سال ۲۰۱۲ پرداخته است، از سوی این اندیشکده منتشر شد و روی سایت اینترنتی آن قرار گرفت. در این گزارش، پس از بحث درباره نوع تحریم‌های اعمال شده علیه ایران، واکنش ساختار اقتصادی ایران به تحریم‌ها و بازخوردی که این مساله در رفتار جمهوری اسلامی ایران در مناسبات بین‌المللی و دیپلماتیک داشته است، نهایتا 3 محور زیر به عنوان نتیجه پژوهش ارائه شده است:
۱ - سیاست تحریم برای تحریم‌کنندگان هزینه‌ساز بوده و باید امتیازاتی به ایران واگذار کند.
۲ – غنی‌سازی ایران از طریق تحریم و فشار قابل توقف نیست.
۳- رویکرد مذاکراتی پایدار نظام ایران (موضع مذاکره‌کنندگان) عامل مهمی در ناکامی سیاست تحریم و فشار بوده است.
پژوهشگران آکسفورد در پایان نتیجه‌گیری می‌‌کنند که اگر هدف نهایی غرب، دست کشیدن کامل ایران از هرگونه غنی‌سازی اورانیوم باشد، بعید است با وجود مسؤولان فعلی، تحریم‌ها در این امر موفق عمل کنند. اگر هدف محدود کردن فعالیت‌های غنی‌سازی ایران و اطمینان از صلح‌آمیز بودن آنها باشد، دستیابی به راه حل دیپلماتیک نیازمند ارائه امتیازات معقول و متوازن توسط طرفین است.