افغانستان و دغدغه جدید ناتو
شبه‌نظامیان پاکستانی مخالف حضور آمریکا و ناتو در افغانستان چندی پیش تنها پل انتقال تجهیزات غرب به افغانستان را در منطقه خیبر پاکستان منفجر کرده‌اند. این اقدام در حالی است که 75درصد از تجهیزات ناتو از منطقه خیبر واقع در پیشاور پاکستان به افغانستان منتقل می‌شود و انفجار این
پل 25 کیلومتری خسارات شدیدی را به مساله
نقل و انتقال تجهیزات به جبهه جنگ با طالبان و همچنین نیروهای پشتیبانی ناتو وارد کرده است. این در حالی است که خبرها حکایت از دخالت گروه طالبان در انفجار منطقه خیبر داشته اما گروه‌های مختلفی در این منطقه حضور دارند که هر کدام از آنها با حضور نیروهای ناتو و آمریکا در پاکستان مخالف بوده و عمده این گروه‌ها یعنی طالبان افغانستان، طالبان محلی، گروه‌های قبیله‌ای، سازمان القاعده به علاوه 2 گروه افغانی دیگر، حزب اسلامی حکمتیار و هواداران جلال‌الدین حقانی، از انگیزه لازم برای حمله به تجهیزات ناتو و انفجار پل انتقالی در شمال پاکستان برخوردارند. انگیزه اصلی این گروه‌ها از آن جهت است که تمامی گروه‌های فوق در تلاشند تا جلوی کاروان‌های آمریکایی که تدارکات را از منطقه سند کراچی به طرف پیشاور و از آنجا به کابل منتقل می‌کنند گرفته و با مسدود کردن این مسیر ضربه‌ای دیگر را به کاروان ناتو و آمریکا در افغانستان وارد کنند. بنابراین اینکه کدام گروه مسؤولیت این حملات را برعهده دارد یک بحث است ولی مهم‌تر از آن این است که هنوز خود طالبانی‌ها این اتهام را نپذیرفته‌اند. اما در هر حال یک واقعیت در منطقه وجود دارد و آن اینکه هر گروهی که عملیاتی را انجام می‌دهد غرب آن را به نوعی مرتبط با سازمان القاعده می‌داند و این شاید از این زاویه حائز اهمیت باشد که آمریکا در تلاش است تا تفکر غالب در جهان را به سویی هدایت کند که تمامی عملیات‌های تروریستی را به القاعده نسبت دهد. اکنون مساله دیگری که باید به آن اهتمام داشت آینده انتقال تجهیزات فوق به افغانستان با توجه به ناامنی‌های موجود در پاکستان است. بعد از حملات چند ماهه گذشته در پیشاور به پایانه‌های موتوری ناتو و از بین رفتن تعداد زیادی از تجهیزات آمریکایی‌ها که در آتش سوختند، آمریکایی‌ها بحث‌هایی را شروع کردند تا پایگاه‌هایی در تاجیکستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه ایجاد کنند تا بتوانند هلی برن تجهیزات و نیرو را به افغانستان انجام دهند.
مسیری که آمریکایی‌ها در تلاش برای ایجاد آن هستند دریای سیاه و رودخانه ولگا است که امنیت آن به مراتب بالاتر از پاکستان بوده اما هزینه آن برای غرب با توجه به نگرش ضدآمریکایی روسیه بالاست. یکی دیگر از مسیرهای مورد علاقه غرب، دریای خزر و تاجیکستان است که مشکل بزرگی سد راه غرب برای عملی کردن این طرح وجود دارد. عدم وجود رژیم حقوقی دریای خزر به منافع اصلی آمریکایی‌ها برای ایجاد مسیر فوق‌الذکر تبدیل شده است. در واقع اگر آمریکایی‌ها بخواهند از مسیر خزر استفاده کنند باید رضایت هر 5 کشور ساحلی این دریا را جلب کنند که با توجه به معادلات منطقه و مواضع ضد ایرانی آمریکا این مساله مسکوت مانده است. بنابراین کماکان برای ایالات متحده گذرگاه خیبر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است چرا که اگر نتوانند ادوات نظامی و نیازهای دارویی و غذایی نیروهای خود را در افغانستان تامین کنند بشدت در تنگنا قرار خواهد گرفت. اکنون مساله افغانستان و قدرت‌طلبی طالبان حتی احتمال شکست نظامی ناتو در نخستین ماموریت خارج از اروپایش را فراهم کرده است. بنابراین اهمیت این گذرگاه بیش از آن چیزی است که در ظاهر امر برای آمریکایی‌ها به نظر می‌رسید چرا که مسیر دیگری اکنون وجود ندارد. حمل و نقل هوایی نیز با توجه به محدودیت فرودگاه‌ها و کمبود امکانات برای انتقال ادوات سنگین وضع را برای ناتو دشوارتر از قبل کرده است. اکنون ناتو تنها می‌تواند تجهیزات سبک را از طریق پایگاه بگرام منتقل کند. این پایگاه که توسط روس‌ها در شمال کابل ساخته شده یکی از مکان‌هایی است که آمریکایی‌ها از طریق آن کمک و خدمات را منتقل می‌کنند. با این حال مهم ترین دغدغه آمریکا حداقل در ظاهر مبارزه با گروه‌های تروریستی است. در رابطه با مبارزه با شبه‌نظامیان یکی از مسائل حائز اهمیت حمله به پایگاه‌های طالبان و القاعده در شمال پاکستان است.
هم‌اکنون بسیاری بر این باورند که با ورود باراک اوباما به کاخ سفید، سیاست‌های آمریکا در قبال حملات به شمال پاکستان نه‌تنها تغییر نکرده بلکه تشدید نیز شده است. اکنون خطر اینکه نیروهای آمریکایی از طریق زمین نیز وارد پاکستان شوند، بسیار زیاد است.
در دوره اوباما انتظار این وجود دارد که اگر ارتش پاکستان نتواند مناطق قبایلی را امن کند و به سازمان القاعده اجازه ادامه فعالیت خود را در فضای ناآرام مرزی میان افغانستان و پاکستان ندهد، ارتش آمریکا وارد شمال پاکستان شده و آینده این کشور در هاله‌ای از ابهام فروخواهد رفت.
در حال حاضر هم با توجه به حملات وهابیون به مسجد شیعیان در پاکستان، مساله درگیری‌های فرقه‌ای بویژه در منطقه پاراچنار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. در طول ماه‌های گذشته بویژه در ماه محرم این مناطق بیشترین تلفات و درگیری‌ها را به خود دیده‌اند اما اکنون درگیری‌های منطقه‌ای و فرقه‌ای به پایین‌ترین حد خود رسیده است.
به هر حال درگیری‌های فرقه‌ای در پاکستان وجود دارد، کویته، پاراچنار و کراچی به عنوان کانون‌های اصلی این درگیری‌ها تاکنون بیشترین میزان درگیری را داشته‌اند و اهم این مشکلات در شرایطی ایجاد می‌شود که پاکستان اکنون نیازمند مبارزه با طالبان به عنوان تهدید اصلی امنیت ملی این کشور است.
* کارشناس مسائل شبه قاره دیدگاه
افغانستان و دغدغه جدید ناتو
شبه‌نظامیان پاکستانی مخالف حضور آمریکا و ناتو در افغانستان چندی پیش تنها پل انتقال تجهیزات غرب به افغانستان را در منطقه خیبر پاکستان منفجر کرده‌اند. این اقدام در حالی است که 75درصد از تجهیزات ناتو از منطقه خیبر واقع در پیشاور پاکستان به افغانستان منتقل می‌شود و انفجار این
پل 25 کیلومتری خسارات شدیدی را به مساله
نقل و انتقال تجهیزات به جبهه جنگ با طالبان و همچنین نیروهای پشتیبانی ناتو وارد کرده است. این در حالی است که خبرها حکایت از دخالت گروه طالبان در انفجار منطقه خیبر داشته اما گروه‌های مختلفی در این منطقه حضور دارند که هر کدام از آنها با حضور نیروهای ناتو و آمریکا در پاکستان مخالف بوده و عمده این گروه‌ها یعنی طالبان افغانستان، طالبان محلی، گروه‌های قبیله‌ای، سازمان القاعده به علاوه 2 گروه افغانی دیگر، حزب اسلامی حکمتیار و هواداران جلال‌الدین حقانی، از انگیزه لازم برای حمله به تجهیزات ناتو و انفجار پل انتقالی در شمال پاکستان برخوردارند. انگیزه اصلی این گروه‌ها از آن جهت است که تمامی گروه‌های فوق در تلاشند تا جلوی کاروان‌های آمریکایی که تدارکات را از منطقه سند کراچی به طرف پیشاور و از آنجا به کابل منتقل می‌کنند گرفته و با مسدود کردن این مسیر ضربه‌ای دیگر را به کاروان ناتو و آمریکا در افغانستان وارد کنند. بنابراین اینکه کدام گروه مسؤولیت این حملات را برعهده دارد یک بحث است ولی مهم‌تر از آن این است که هنوز خود طالبانی‌ها این اتهام را نپذیرفته‌اند. اما در هر حال یک واقعیت در منطقه وجود دارد و آن اینکه هر گروهی که عملیاتی را انجام می‌دهد غرب آن را به نوعی مرتبط با سازمان القاعده می‌داند و این شاید از این زاویه حائز اهمیت باشد که آمریکا در تلاش است تا تفکر غالب در جهان را به سویی هدایت کند که تمامی عملیات‌های تروریستی را به القاعده نسبت دهد. اکنون مساله دیگری که باید به آن اهتمام داشت آینده انتقال تجهیزات فوق به افغانستان با توجه به ناامنی‌های موجود در پاکستان است. بعد از حملات چند ماهه گذشته در پیشاور به پایانه‌های موتوری ناتو و از بین رفتن تعداد زیادی از تجهیزات آمریکایی‌ها که در آتش سوختند، آمریکایی‌ها بحث‌هایی را شروع کردند تا پایگاه‌هایی در تاجیکستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه ایجاد کنند تا بتوانند هلی برن تجهیزات و نیرو را به افغانستان انجام دهند.
مسیری که آمریکایی‌ها در تلاش برای ایجاد آن هستند دریای سیاه و رودخانه ولگا است که امنیت آن به مراتب بالاتر از پاکستان بوده اما هزینه آن برای غرب با توجه به نگرش ضدآمریکایی روسیه بالاست. یکی دیگر از مسیرهای مورد علاقه غرب، دریای خزر و تاجیکستان است که مشکل بزرگی سد راه غرب برای عملی کردن این طرح وجود دارد. عدم وجود رژیم حقوقی دریای خزر به منافع اصلی آمریکایی‌ها برای ایجاد مسیر فوق‌الذکر تبدیل شده است. در واقع اگر آمریکایی‌ها بخواهند از مسیر خزر استفاده کنند باید رضایت هر 5 کشور ساحلی این دریا را جلب کنند که با توجه به معادلات منطقه و مواضع ضد ایرانی آمریکا این مساله مسکوت مانده است. بنابراین کماکان برای ایالات متحده گذرگاه خیبر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است چرا که اگر نتوانند ادوات نظامی و نیازهای دارویی و غذایی نیروهای خود را در افغانستان تامین کنند بشدت در تنگنا قرار خواهد گرفت. اکنون مساله افغانستان و قدرت‌طلبی طالبان حتی احتمال شکست نظامی ناتو در نخستین ماموریت خارج از اروپایش را فراهم کرده است. بنابراین اهمیت این گذرگاه بیش از آن چیزی است که در ظاهر امر برای آمریکایی‌ها به نظر می‌رسید چرا که مسیر دیگری اکنون وجود ندارد. حمل و نقل هوایی نیز با توجه به محدودیت فرودگاه‌ها و کمبود امکانات برای انتقال ادوات سنگین وضع را برای ناتو دشوارتر از قبل کرده است. اکنون ناتو تنها می‌تواند تجهیزات سبک را از طریق پایگاه بگرام منتقل کند. این پایگاه که توسط روس‌ها در شمال کابل ساخته شده یکی از مکان‌هایی است که آمریکایی‌ها از طریق آن کمک و خدمات را منتقل می‌کنند. با این حال مهم ترین دغدغه آمریکا حداقل در ظاهر مبارزه با گروه‌های تروریستی است. در رابطه با مبارزه با شبه‌نظامیان یکی از مسائل حائز اهمیت حمله به پایگاه‌های طالبان و القاعده در شمال پاکستان است.
هم‌اکنون بسیاری بر این باورند که با ورود باراک اوباما به کاخ سفید، سیاست‌های آمریکا در قبال حملات به شمال پاکستان نه‌تنها تغییر نکرده بلکه تشدید نیز شده است. اکنون خطر اینکه نیروهای آمریکایی از طریق زمین نیز وارد پاکستان شوند، بسیار زیاد است.
در دوره اوباما انتظار این وجود دارد که اگر ارتش پاکستان نتواند مناطق قبایلی را امن کند و به سازمان القاعده اجازه ادامه فعالیت خود را در فضای ناآرام مرزی میان افغانستان و پاکستان ندهد، ارتش آمریکا وارد شمال پاکستان شده و آینده این کشور در هاله‌ای از ابهام فروخواهد رفت.
در حال حاضر هم با توجه به حملات وهابیون به مسجد شیعیان در پاکستان، مساله درگیری‌های فرقه‌ای بویژه در منطقه پاراچنار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. در طول ماه‌های گذشته بویژه در ماه محرم این مناطق بیشترین تلفات و درگیری‌ها را به خود دیده‌اند اما اکنون درگیری‌های منطقه‌ای و فرقه‌ای به پایین‌ترین حد خود رسیده است.
به هر حال درگیری‌های فرقه‌ای در پاکستان وجود دارد، کویته، پاراچنار و کراچی به عنوان کانون‌های اصلی این درگیری‌ها تاکنون بیشترین میزان درگیری را داشته‌اند و اهم این مشکلات در شرایطی ایجاد می‌شود که پاکستان اکنون نیازمند مبارزه با طالبان به عنوان تهدید اصلی امنیت ملی این کشور است.
* کارشناس مسائل شبه قاره ارسال نظر
پربیننده