سينماي ايران در سال 91 بيش از هر چيز درگير حاشیه‌ها بود؛ استارت حاشیه‌ها ابتدای سال و با توقیف 2 فیلم «گشت ارشاد» و «خصوصی» زده شد. پس از آن حوزه هنری به عنوان سازمانی که تعداد زیادی از سینماهای کشور متعلق به او است اعلام کرد اجازه اکران هر فیلمی در سینماهایش را نمی‌دهد. وزارت ارشاد هم در مقابل به سینماهای حوزه حواله اکران نداد تا چراغ سینماهای حوزه هنری بویژه سینما آزادی در بیشتر روزهای سال نیمه‌خاموش باشد. از طرف دیگر سازمان سینمایی که عزمش را برای تعطیلی خانه سینما جزم کرده بود، نتوانست آن‌طور که وعده داده بود صنوف تحت حمایت خانه سینما را سامان دهد و عملا گره به گره‌ها افزوده شد. اوج اعتراضات خیابانی پس اکران «من مادر هستم» رقم خورد؛ اعتراضاتی که در نهایت منجر به اتفاق خاصی برای سینمای ایران نشد جز آنکه تاسفی باقی بماند از عدم وجود یک حاشیه امن فرهنگي و نبود مجالی برای گفت‌وگو به جای اعتراضات خیابانی. سینما امسال «لاله» هم داشت. وزارت ارشاد بر ساخت فیلمی بر اساس زندگی لاله صدیق، قهرمان رالی کشور با هزینه فراوان اصرار داشت و در مقابل مجلس ایراد گرفت که این هزینه گزاف است، هم خانم صدیق الگوی زن مسلمان ایرانی نیست و هم اسی نیک‌نژاد که چند سال پس از انقلاب به ینگه‌دنیا رفته چند فیلم مورددار ساخته و مناسب ساخت این فیلم، او نیست. فیلم اما در میان همه اعتراضات هفته پیش کلید خورد. همه این اتفاق‌ها در حالی رخ داد که «دیگران» بیکار ننشستند و «آرگو»شان را بهترین فیلم اسکار کردند. ما هم به جای تعقل همایش برگزار کرده و بیانیه محکومیت صادر کردیم. اوضاع گیشه هم که اسفبار است. گزارش آماری ایسنا تکان‌دهنده و تاسف‌بار است: افزایش قیمت بلیت، کاهش فروش!
فروش کل سینماهای کشور در سال جاری
32 میلیارد و 280 میلیون تومان بوده که تقریبا می‌توان گفت با توجه به تورم سال گذشته، به اندازه قیمت چند آپارتمان در وسط پایتخت است! در یک سال گذشته، مخاطبان سینماهای تهران 20 میلیارد و 10 ميليون تومان و مخاطبان سینماهای شهرستان 12 میلیارد و 270 میلیون تومان پول برای خرید بلیت داده‌اند. در مقایسه با سال‌های قبل هم باید گفت سینمای ایران در سال جاری 9 درصد کمتر از سال‌های 88 و 90 فروش داشته است. میزان فروش فعلی هم تنها 20 درصد بیش از سال 88 که آن را اسفبارترین سال سینمای ایران می‌دانند، است که البته این افزایش فروش را هم می‌توان به حساب افزایش بیش از 80 درصدی قیمت بلیت (نسبت به سال 88) گذاشت.
امسال چند نفر به سینما رفتند؟
در تهران، میانگین قیمت بلیت 4500 تومان است که باید پس از محاسبه تعداد مخاطبان کل، 10 درصد مخاطبان روزهای نیم‌بها را به تعداد آنها اضافه کرد. در شهرستان‌ها هم وضع به همین منوال است، منتها با این تفاوت که میانگین قیمت بلیت در سینماهای شهرستانی 3 هزار تومان است.
تعداد مخاطب
با توجه به فروش سینماهای تهران که در بالا بیان شد، تعداد مخاطبان سینماهای پایتخت در سال قبل
4 میلیون و 891 هزار نفر و تعداد مخاطبان سینماهای شهرستان‌ها 4 میلیون و 499 هزار نفر بوده که در مجموع تعداد مخاطب 9 میلیون و 390 هزار نفری را برای سینمای ایران در سال قبل نتیجه می‌دهد. این تعداد مخاطب معادل 5/12 درصد از جمعیت
75 میلیونی کشور است که البته بدین معنی نیست که در سال گذشته 5/12 درصد از جمعیت کشور به سینما رفته‌اند چرا که اکثر سینمارو‌ها بیش از چندین‌بار در سال به سینما می‌روند و شاید میزان علاقه به دیدن فیلم در سالن سینما در میان جمعیت کشور کمتر از 2 درصد باشد! (همان‌طور که درباره فیلم‌های پرفروش در جدول نشان داده شده است). همچنین میانگین مخاطب هر فیلم در سال جاری 174 هزار نفر در کل کشور بوده که این تعداد معادل حدود 23/0 درصد از کل جمعیت ایران را تشکیل می‌دهد!
مقایسه مخاطب با سال‌های قبل
طبیعتا با توجه به آنکه قیمت بلیت در سال‌های مختلف متفاوت بوده، مقایسه تعداد مخاطب سینما بهترین عیار برای سنجش وضع گیشه خواهد بود.
بر اساس بررسی‌های قبلی، تعداد مخاطب سینمای ایران در سال قبل 14 میلیون و 200هزار نفر، در سال 89، 12 میلیون نفر و در سال 88، 18 میلیون نفر بوده است. نکته قابل توجه در اینجاست که اگرچه میزان فروش گیشه سال جاری نسبت به سال بسیار بد 89 افزایش یافته اما تعداد مخاطب حدود 2 میلیون و 600 هزار نفر کاهش یافته است! به طور کلی، کاهش تعداد مخاطبان امسال نسبت به سال قبل 34 درصد، نسبت به سال 89، 22 درصد و نسبت به سال 88 که کشور وضع نابسامانی داشت 48 درصد بوده است!
میلیاردر هم میلیاردر‌های قدیم!
در سال 91، تنها 8 فیلم توانستند به فروشی بیش از یک‌میلیارد تومان دست پیدا کنند که آماری نسبتا ناامیدکننده است چرا که تعداد فیلم‌های با فروش بیش از یک‌میلیارد تومان در سال گذشته بیش از امسال بود، آن هم در شرایطی که بلیت همه سینماها ارزان‌تر از امسال به فروش می‌رسید! در سال جاری فیلم سینمایی «کلاه قرمزی و بچه‌ننه» با 5 میلیارد و 500 میلیون تومان بیشترین فروش را به خود اختصاص داد. این فیلم در تهران 3 میلیارد و 300 میلیون و در شهرستان‌ها 2 میلیارد و 200 میلیون تومان فروش کرد. پس از «کلاه‌قرمزی و بچه‌ننه»، فیلم‌های «قلاده‌های طلا» با 3میلیارد و 800 میلیون تومان، «خوابم می‌آد» با 2 میلیارد و 900 میلیون تومان، «من مادر هستم» با 2 میلیارد و 50 میلیون تومان، «گشت ارشاد» با یک‌میلیارد و 530 میلیون تومان، «تو و من» با یک‌میلیارد و 400 میلیون تومان، «نارنجی‌پوش» با یک‌میلیارد و 70 میلیون تومان و «ضد گلوله» با یک میلیارد تومان بیشترین فروش را به خود اختصاص داده‌اند.
می‌توان گفت مجموع فروش فیلم‌های میلیاردی امسال 19 میلیارد و 200 میلیون تومان بوده است، این در حالی است که 9 فیلم میلیاردی سال قبل توانسته بودند با بلیت خیلی ارزان‌تر 22 میلیارد و 800 میلیون تومان فروش داشته باشند.
ورشکسته‌هایی که با تنفس مصنوعی بودجه‌های دولتی سرپا ایستادند!
بدون‌شک برجسته‌ترین موضوعی که درباره فروش فیلم‌ها توی ذوق می‌زند، تعداد فیلم‌های بشدت کم‌فروش بوده است، نکته جالب اینجاست که طبیعتا با این فروش بسیار اندک، تهیه‌کننده یا تهیه‌کنندگان محترم این فیلم باید تاکنون چندین بار ورشکست می‌شدند اما اکثر آنها (شما بخوانید همه آنها) هنوز فیلم می‌سازند و البته کلا کاری هم به گیشه ندارند! اگر بخواهیم تنها فروش سینماهای تهران را مدنظر قرار دهیم، می‌توان به فهرست بلند‌بالایی از فیلم‌هایی با فروش کمتر از 100 یا حتی 50 میلیون تومان دست یافت! اما در این بخش با در نظرگرفتن فروش فیلم‌ها در کل کشور درباره کم‌فروش‌ترین فیلم‌های سال قبل باید گفت: کم‌فروش‌ترین فیلم سال جاری «سیب و سلما» بوده که در کل کشور تنها 20 میلیون تومان فروخته است! این فیلم در تهران 11 و در شهرستان‌ها 9 میلیون تومان بلیت فروخت. پس از «سیب و سلما»، «قفس طلایی» قرار دارد، این فیلم در کل کشور، تنها 41 میلیون و 500 هزار تومان فروش کرد! «دوستی از جنس آتش» با 55 میلیون تومان، «راه بهشت» با 57 میلیون و 500 هزار تومان، «پیمان» با 67 میلیون تومان، «نامزد آمریکایی من» با 71 میلیون تومان، «همبازی» با 75 میلیون تومان و «آدم آهنی» و «اینجا آخر دنیاست» کمترین فروش سینماهای کل کشور را به خود اختصاص داده‌اند. البته نباید این نکته را فراموش کرد که پخش‌کنندگان همه این فیلم‌ها مجبور بوده‌اند نیمی از فروش گیشه خود را به سینمادار داده و از نیم دیگر هم هزینه پخش، تبلیغات، دستمزد‌ها و... را تامین کنند. با این توضیحات باید پرسید که جز بودجه دولتی چه کسی توانسته به تهیه‌کنندگان این فیلم‌ها کمک کند؟!
پرفروش‌ترین و برترین پخش‌کنندگان سال
به‌طور کلی، 18 موسسه وظیفه پخش فیلم‌های سینمایی سال 91 را برعهده داشته‌اند. امسال نیز مانند چند سال قبل، موسسه «فیلمیران» پخش بیشترین تعداد فیلم را در سینمای ایران برعهده داشته است. این موسسه با پخش 8 فیلم توانست 14 میلیارد و 800 میلیون تومان از کل فروش سینمای ایران را به خود اختصاص دهد. این رقم زمانی جالب می‌شود که بدانیم کل فروش سینمای ایران در سال گذشته بيش از
32 میلیارد تومان بوده و این بدان معناست که بیش از
46 درصد از فروش کل را به خود اختصاص دهند، ضمن آنکه 6 فیلم از 8 فیلم میلیاردی سال توسط این دفتر پخش شده است! موسسات «هدایت فیلم» و «فیلمسازان» با پخش 7 فیلم، «نسیم صبا» با پخش 6 فیلم، «فارابی» با پخش 4 فیلم و «توسعه سوره حوزه هنری» با پخش 3 فیلم در رتبه‌های بعدی پخش در سینمای ایران قرار دارند، البته میزان فروش این موسسات فاصله زیادی با یکدیگر دارند. نکته قابل توجه در آمار امسال این است که موسسه «توسعه سوره» با پخش 3 فیلم در جایگاه دوم فروش قرار دارد و «هدایت‌فیلم» پس از سال‌ها، جایگاه اول یا دوم خود را در پخش سینمای ایران از دست داده و در رتبه چهارم قرار گرفته است. در میان موسسات پخش، «بشرافیلم»، «نگین‌فیلم»، «پیام روشن‌فیلم»، «نیمروز»، «سپاهان‌فیلم» و «جبرئیل‌فیلم» با پخش تنها یک فیلم در فهرست قرار می‌گیرند.
طولانی‌ترین و کوتاه‌ترین طول اکران
«من مادر هستم» بیشترین روز نمایش یک فیلم در سینمای ایران! بیشترین تعداد روز نمایش یک فیلم در سال گذشته سینمای تهران (اطلاعات سینماهای شهرستان در دسترس نیست)، مربوط به «من مادر هستم» است که برخی معتقد بودند با توجه به مسائل ایجاد شده برای آن بعید است بیش از 3-2 هفته روی پرده دوام بیاورد. این فیلم حدود یکصد روز اکران شد که این تعداد روزهای اکران در 3-2 سال گذشته بی‌سابقه بوده است. پس از «من مادر هستم»، «تو و من» با 77 روز، «اختاپوس» با 75 روز، «کلاه قرمزی و بچه‌ننه» و «بی‌خود و بی‌جهت» با 74 روز، «پنهان» با 68 روز، «آزمایشگاه» با 67 روز، «آینه‌های روبه‌رو» و «یکی می‌خواد باهات حرف بزنه» با 66 روز، «قلاده‌های طلا» با 61 روز، «نارنجی‌پوش» و «خوابم می‌آد» با 60 روز بیشترین تعداد روز اکران را در اختیار داشته‌اند.
16 روز ،کمترین طول اکران
در میان کمترین تعداد روز اکران هم «دوستی از جنس آتش» با 16 روز نمایش رکورددار است! پس از این فیلم، «نامزد آمریکایی من» با 18 روز، «سیب و سلما» با 20 روز، «قفس طلایی» و «بدون اجازه» و «پیمان» با 21 روز، «چگونه میلیاردر شدم» با 23 روز و «خصوصی» با 24 روز کمترین تعداد روز نمایش را داشته‌اند.
اکران در یک نگاه
تعداد فیلم‌هاي اکران شده: 54 فیلم
فروش سالانه تهران: 20 میلیارد و 10 میلیون تومان
فروش سالانه شهرستان‌ها: 12 میلیارد و 270 میلیون تومان
فروش سالانه سینمای ایران: 32 میلیارد و 280 میلیون تومان (9 درصد کمتر از سال قبل)
افزایش قیمت بلیت در سال جاری نسبت به سال 90: 30 درصد!
افزایش قیمت بلیت در سال جاری نسبت به سال 88: 80 درصد!
تعداد مخاطبان سینماهای تهران: 4 میلیون و 891 هزار نفر
تعداد مخاطبان سینماهای شهرستان‌ها: 4 میلیون و 499 هزار نفر
مجموع مخاطبان سینمای ایران در سال جاری: 9 میلیون و 390 هزار نفر
میانگین مخاطب هر فیلم: 174 هزار نفر در کل کشور (حدود 23/0 درصد از کل جمعیت کشور!)
میزان کاهش مخاطب نسبت به سال 90: 4 میلیون و 810 هزار نفر (34 درصد)
میزان کاهش مخاطب نسبت به سال 89: 2 میلیون و 610 هزار نفر (22 درصد)
میزان کاهش مخاطب نسبت به سال 88: 8 میلیون و 610 هزار نفر (48 درصد)
پرفروش‌ها
8 فیلم با فروش بیش از یک‌میلیارد تومانی خود، 19 میلیارد و 200 میلیون تومان فروش داشتند.
کاهش فروش میلیاردی‌ها نسبت به سال قبل: 3 میلیارد و 600 میلیون تومان.
پرمخاطب‌ترین فیلم
«کلاه قرمزی و بچه‌ننه» با تعداد مخاطب یک‌میلیون و 615 هزار نفر در کل کشور (2/1 درصد از جمعیت کل کشور) همچنين سال قبل «اخراجی‌ها- 3» با تعداد مخاطب 270 هزار نفر و «ورود آقایان ممنوع» با 2 میلیون و 50 هزار نفر در کشور بیشترین مخاطب را داشتند.
کم‌مخاطب‌ترین فیلم
«سیب و سلما» با تعداد مخاطب 5988 نفر در کل کشور (008/0 درصد از جمعیت کل کشور!)
پرکارترین و مؤثرترین دفتر پخش
موسسه «فیلمیران» با پخش 8 فیلم و فروش 14 میلیارد و 800 میلیون تومان (معادل 46 درصد از کل فروش سینمای ایران).
«توسعه سوره حوزه هنری» با بیش از 4 میلیارد تومان در جایگاه دوم فروش موسسات پخش قرار دارد.
بیشترین و کمترین مدت اکران یک فیلم
«من مادر هستم» با یکصد روز بیشترین زمان نمایش و «دوستی از جنس آتش» با 16 روز کمترین زمان نمایش را در اختیار داشته‌اند.