حسين جواديعصر چهارشنبه ۱۳ مارس با برآمدن دود سفید از دودکش کلیسای سیستین در رم، پاپ جدید در پنجمین دور رای‌گیری کاردینال‌ها معرفی شد و خورخه ماریو برگولیو از آرژانتین به عنوان رهبر جدید کلیسای کاتولیک انتخاب شد تا لقب پاپ فرانسیس را برای خود برگزیند. این اتفاق یک جنبه کاملا فانتزی داشت و آن واکنش، مارادونا و مسی به انتخاب پاپ جدید بود. این اعجوبه‌های فوتبال آرژانتین از انتخاب پاپ که ملیتی آرژانتینی دارد بسیار خوشحال شدند و در واکنش‌های متفاوت ابراز خوشحالی کردند. این مساله سبب شد در پرونده‌ای نگاهی به مردان آرژانتينی‌تبار که سیاست، فرهنگ و فوتبال را با هم به یک اندازه ستایش می‌کنند داشته باشیم. در کشوری مانند آرژانتین هیچ چیز جدا از فوتبال نیست و این مساله زمانی نمایان می‌شود که تصویری از پاپ فرانسیس با پیراهن باشگاه سن‌لورنسو چاپ شد. این مساله ما را به یاد ارنستو گوار(چه) می‌اندازد مردی که نماد انقلاب چپگرایان آرژانتین است و در زمان حیاتش هوادار تیم روساریو بود. آمریکای‌جنوبی تنها منطقه غیر‌اروپایی است که می‌تواند در ورزش فوتبال همپای کشورهای اروپایی عرض‌اندام کند، در کنار موفقیت‌های کشورهایی چون آرژانتین و برزیل در رقابت‌های جهانی، فوتبال‌خیزی مجموع کشورهای این منطقه و بویژه مساله صدور بازیکن به اروپا و نقاط دیگر جهان نشان از این عرض‌اندام دارد. در بررسی تاریخچه فوتبال ملی و باشگاهی در آمریکای لاتین بیش از هر چیز سخن از سیاست، دیکتاتوری، دخالت دولت و... به میان می‌آید، بررسی تجربه کشور آرژانتین می‌تواند ما را با رویکردهای ملی‌گرایی ورزشی در این منطقه آشناتر کند. در آرژانتین هم مثل بسیاری از کشورهای دیگر، گسترش فوتبال پیامدی از رابطه با انگلیس است، زادگاه فوتبال در آرژانتین را منطقه بندری در بوئنوس‌آیرس می‌دانند جایی که کارگرانی که در خطوط راه‌آهن کار می‌کردند ورزش فوتبال را از انگلیسی‌های حاضر در آنجا فراگرفتند و اکثر باشگاه‌های فوتبال در حوالی ایستگاه‌های راه‌آهن تاسیس شدند. باشگاه ریورپلات در 1901 در نزدیکی ایستگاه فروکاریل اوستا، باشگاه ریسینگ در 1903 در نزدیکی ایستگاه اولاندا و باشگاه بوکاجونیورز در 1905در بندر بوئنوس‌آیرس تاسیس شدند. تاریخ فوتبال آرژانتین هم مثل تاریخ این کشور عرصه آمد و شد نظامیان و دیکتاتورها‌ست، دخالت سیاست و به طور دقیق‌تر دولت در فوتبال آرژانتین از تعیین نتایج بازی‌ها گرفته تا تاسیس و حمایت باشگاه‌ها عرصه تکتازی ارباب قدرت است. وقتی تیم ملی آرژانتین در یک نیمه 3 بر صفر از برزیل جلو می‌افتد رئیس‌جمهور روکا بین 2 نیمه به رختکن می‌رود و شخصا برای بازیکنان توضیح می‌دهد که به خاطر مسائل سیاسی باید بازی مساوی تمام شود! باشگاه‌های فوتبال آرژانتین را به «ویترین سیاستمداران» تشبیه کرده‌اند و معتقدند هر باشگاه فوتبال یک پدرخوانده در جمع سیاستمداران دارد. دیکتاتورها در اوج مشکلات داخلی و بین‌المللی همیشه بر آتش تنور فوتبال می‌دمند تا توجه مردم را از واقعیات جامعه خویش منحرف کنند. معمولا سکان سازمان‌های مرتبط با فوتبال همیشه در دست کسانی است که بالاترین مقامات سیاسی را هم دارند، حتی باشگاه‌ها هم اغلب توسط مقامات دولتی تاسیس و اداره می‌شوند. البته فوتبال آرژانتین گرچه ابزار دست حاکمان بوده، راهی برای مبارزه و فرصتی برای ابراز وجود نیز به ملت آرژانتین به شمار می‌رود، دکتر صدر توضیح می‌دهد چگونه جام‌جهانی 1978 آرژانتین در زمان حکومت ژنرال خورخه رافائل ویدلا برگزار می‌شود که حداقل 20 هزار آرژانتینی در خفقان دولت مفقودالاثر شده‌اند، دولت برای دورکردن اذهان عمومی از این جنایات به فوتبال بها می‌دهد، در حالی که مردم در فوتبال همدلی و اتحاد را می‌جویند:
«ژنرال ویدلا در مراسم افتتاحیه، سخنرانی پر آب و تابی درباره صلح، دوستی و روابط انسانی کرد که طنز سیاهی داشت و خیلی‌ها آن را هجوه‌ای بر ورزش و حقوق بشر خواندند... مردم آرژانتین با شور آمیخته به خشم به حمایت از تیم ملی پرداختند و دولت از آن استقبال کرد. جایگاه تیم ملی آرژانتین در این دیدارها به صورت طعنه‌آمیزی دوگانه بود. مردم آرژانتین آن را بهانه اتحاد و همدلی ملی خواندند و دولت نظامی هم آن را مایه حیات خود قلمداد کرد... . دولت ویدلا سال بعد هم فوتبال را بهانه منحرف ساختن اذهان عمومی از شرایط سیاسی و اجتماعی آرژانتین کرد. دیدارهای جام‌جهانی جوانان 1979 ژاپن مصادف با سفر هیات‌های پرشماری از مجامع حقوق بشر به آرژانتین بود در شرایطی که خانوارهای ناپدیدشدگان آرژانتینی در بوئنوس‌آیرس تظاهراتی به پا کرده بودند، دولت، مردم را به تماشای این دیدارها تشویق می‌کرد چراکه تیم ملی جوانان آرژانتین به رهبری کاپیتان اعجوبه خود مارادونای 18 ساله در دیدارهای تماشایی و هیجان‌انگیزی جام را به چنگ آورد. شادی مردم در خیابان‌های بوئنوس‌آیرس در کنار اعتراض و اندوه تظاهر‌کنندگان غریب بود، از یک سو معترضان نقض حقوق بشر برابر رئیس‌جمهور شعار می‌دادند و از سوی دیگر رادیوی دولتی مردم را به پایکوبی در خیابان‌ها دعوت می‌کرد .
کشمکش آرژانتین با انگلستان
رقابت و کشمکش کشورهای آمریکای لاتین با کشورهای اروپایی هم حکایت خاص خود را دارد، در این کشمکش گویا برزیل و آرژانتین و همسایگانشان تهدید مسلمی برای سیطره سیادت اروپایی‌ها هستند، این کشمکش به طور خاص در دیدارهای تاریخی آرژانتین و انگلیس در جام‌های جهانی 1966 و 1986 آشکار می‌شود. در سال 1966 دو تیم از آمریکای جنوبی (آرژانتین و اروگوئه) در برابر 2 تیم از اروپا (انگلیس و آلمان‌غربی) قرار می‌گیرند تا تکلیف 2 فینالیست جام مشخص شود. دیدار آرژانتین و انگلیس را یک داور آلمانی و دیدار اروگوئه و آلمان غربی را یک انگلیسی سر می‌برد. روند این 2 بازی و بویژه اخراج 2 بازیکن از اروگوئه و اخراج کاپیتان تیم آرژانتین این شائبه را به وجود آورد که 2 داور اروپایی به‌گونه‌ای رفتار کردند که کشورهای خودشان به دیدار نهایی راه یابند.
راتین، کاپیتان اخراج شده آرژانتین در این باره معتقد است: «داور به تیم ما اخطار می‌داد. گویی انگلیسی‌ها فرشته بودند و ما دیو. وی با من به زبان آلمانی حرف زد. بی‌آنکه یک کلمه‌اش را بفهمم و سپس مرا اخراج کرد... حق این است انگلیسی‌ها مجسمه کرتلین داور آلمانی را از طلا بسازند و کنار مجسمه دریادار نلسان در میدان ترافالگار نصب کنند. تاکنون هیچ آلمانی اصیلی آنقدر که کرتلین به انگلیسی‌ها خدمت کرده به دنیا نیامده است».
گزارشگر آرژانتینی رادیو این اتفاق را چنین تعبیر می‌کند: «هموطنان، اینجا در انگلیس با تمام قوا کوشش می‌کنند فوتبال آمریکای جنوبی از مسابقات بیرون رانده شود. چیزی که تعجب‌آور نیست، اروپایی‌ها در مواقع لازم همیشه به داد هم می‌رسند.»
20 سال بعد، در جام جهانی 1986، 2 تیم انگلیس و آرژانتین در حالی روبه‌روی هم صف می‌کشند که به تازگی درگیری نظامی 2 کشور بر سر جزایر فالکلند با غلبه کامل انگلیسی‌ها به پایان رسیده است.
با چنین پس زمینه‌ای آرژانتین به رهبری کاپیتان دیه‌گو مارادونا در مرحله یک‌چهارم نهایی برابر انگلیس به رهبری بابی رابسون قرار گرفت. وقتی 2 تیم وارد زمین شدند از آن به عنوان «فالکلند- 2» یاد می‌کردند. مارادونا 2 گل حیرت‌انگیز زد: یکی با دست؛ وی برفراز سر پیتر شیلتن، دروازه‌بان انگلیس پرید و با دست توپ را وارد دروازه کرد. سرعت وی به حدی بود که تشخیص آن با چشمان عادی میسر نبود. مارادونا پس از بازی آن گل را ناشی از حضور «دست خدا» خواند که نیش بیشتری به انگلیسی‌ها زد. ولی گل تک نفره دوم وی که توپ را از نیمه زمین خودی در اختیار گرفت و همه انگلیسی‌هایی که بر سر راهش قرار گرفتند را پشت سر گذاشت، یکی از تماشایی‌ترین گل‌های تاریخ فوتبال را رقم زد و بعدها هم در رای‌گیری فیفا عنوان بهترین گل تاریخ جام‌جهانی را کسب کرد. می‌توان اوج شعف و غلیان احساسات ملی آرژانتینی‌ها را بعد از به ثمر رسیدن گل دوم در این جمله گزارشگر تلویزیون آرژانتین دید: «خدایا از خلقت «دیه‌گو آرماندو مارادونا» متشکریم».
*خدا را شکر