گروه سیاسی: هفته‌نامه آمریکایی فارین‌پالیسی به قلم استاد روابط بین‌الملل دانشگاه هاروارد، استدلال کرد دولت آمریکا شروط لازم برای به نتیجه رسیدن سیاست قهری در قبال ایران را ندارد لذا نباید انتظار داشته باشد این مذاکرات با وضع فعلی موفق شود و باید رویکرد خود را تغییر دهد. در ابتدای این گزارش، استفن والت با اشاره به رویکرد ایالات متحده در قبال موضوع هسته‌ای ایران آمده است: آیا تلاش‌های آمریکا برای مجبور کردن ایران به انجام دادن کاری موفقیت‌آمیز خواهد بود؟ در حدود 10 سال گذشته آمریکا در برابر ایران از دیپلماسی قهری استفاده كرده است. آمریکا به‌طور خاص تحریم‌های اقتصادی سختگیرانه‌ای را که روزبه‌روز بر شدت آنها افزوده می‌شود علیه ایران به اجرا گذاشته و بارها این کشور را به استفاده از زور تهدید کرده و به اقدامات مخفیانه گوناگون برای فشار آوردن بر تهران مانند حمله رایانه‌ای استاکس‌نت مبادرت ورزیده است. کارزار افزایش فشار با تقاضا از ایران برای پایان دادن به برنامه غنی‌سازی این کشور، یا دست‌کم محدود کردن این برنامه به شکلی که حتی اندیشیدن درباره تولید سلاح هسته‌ای برای تهران غیرممکن شود، همراه بوده است. در ادامه این گزارش استاد دانشگاه هاروارد آمریکا با اشاره به کتاب «محدودیت‌های دیپلماسی قهری» نوشته است برای به نتیجه رسیدن این سیاست 8 شرط باید محقق شود. والت در ادامه گزارش خود در فارین‌پالیسی این 8 شرط را مورد بررسی قرار می‌دهد.
1- شدت انگیزه آمریکا
در ادامه این گزارش با بیان اینکه سیاست قهری آمریکا در قبال ایران زمانی نتیجه می‌گیرد که 8 شرط را محقق کند، یکی از آن شرط‌ها را «شدت انگیزه آمریکا» عنوان کرده و می‌نویسد: هرچند آمریکا ممکن است برای جلوگیری از دستیابی عملی ایران به سلاح هسته‌ای انگیزه زیادی داشته باشد اما روشن نیست که آمریکا واقعا چقدر به دستیابی ایران به توانایی نظری تولید بمب، در برابر دستیابی عملی به بمب، اهمیت قائل است. یکی از نکاتی که در اینجا باید به آن توجه داشت این است که جلوگیری از دستیابی ایران به توانایی نظری تولید بمب تا ابد تقریبا غیرممکن خواهد بود. واشنگتن مایل است تهران تا آنجا که امکان دارد از ظرفیت «فرار ناگهانی» دور باشد اما پرسش این است که این فاصله چقدر باید باشد؟ یک ماه؟ یک سال؟ به طور خلاصه، شدت واقعی انگیزه آمریکا در اینجا کاملا روشن نیست، هرچند ما در هفته‌های اخیر لحن تندی از باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا و جو بایدن معاون او شنیده‌ایم. اما اجازه دهید محافظه‌کار باشیم و این شرط را در ستون مثبت‌ها قرار دهیم.
2- فقدان انگیزه در طرف مقابل به اندازه آمریکا
وی در ادامه شرط دوم را «فقدان انگیزه در طرف مقابل به اندازه آمریکا» عنوان می‌کند: «حتی با فرض اینکه ما نگرانی زیادی درباره برنامه هسته‌ای ایران داریم، به دشواری می‌توان پذیرفت که توجه ما به این مساله به اندازه توجه تهران به آن باشد. سیاستمداران ایران از همه جناح‌ها حمایت خود را از برنامه انرژی هسته‌ای خود اعلام کرده‌اند و تاریخچه خصومت‌ها میان 2 کشور نیز باعث شده است آنها بویژه هیچ تمایلی برای تسلیم شدن در برابر فشارهای آمریکا نداشته باشند. افزون بر آن، همانطور که یک هفته قبل گفتم، ایرانی‌ها این انگیزه اضافی را نیز دارند که می‌خواهند به ما (و دیگران) ثابت کنند که آنها را نمی‌توان به زور به انجام دادن کاری وادار کرد، زیرا آنها نمی‌خواهند با نشان دادن اینکه زور در برابر آنها جواب می‌دهد خود را در آینده نیز در معرض اعمال زور قرار دهند. سرانجام اینکه تهدیدات مکرر آمریکا، به ایران دلایل کافی را برای دستیابی به، دست کم، توانایی تولید سلاح هسته‌ای می‌دهد. نتیجه: این شرط در این مورد صادق نیست.
3- شفافیت اهداف آمریکا
فارین‌پالیسی در ادامه، یکی دیگر از شروط نتیجه‌بخش بودن سیاست قهری ایالات متحده در قبال ایران را «شفافیت اهداف آمریکا» عنوان کرده و می‌آورد: اگر شما در تهران بودید احتمالا گیج می‌شدید که آمریکا واقعا چه می‌خواهد. آیا آمریکا می‌کوشد مانع از دستیابی ایران به بمب بشود؟ قطعا، اما دیگر چه؟ آیا واشنگتن مخفیانه مانند اسرائیل می‌کوشد نگذارد ایران به توانایی نظری تولید بمب‌هسته‌ای نیز دست یابد؟ آیا همانطور که برخی قطعنامه‌های کنگره آمریکا به روشنی نشان می‌دهد و بسیاری از ایرانی‌ها نیز چنین گمانی دارند واشنگتن علاقه نه‌چندان پنهانی به تغییر رژیم ایران دارد؟ و به‌رغم لحن تند مقامات آمریکایی که سیاست مهار و ... را رد می‌کنند، آیا ممکن است آمریکا عملا بخواهد با بخشی از فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم در ایران کنار بیاید و آیا ممکن است آمریکا در صورت ناچاری به سیاست مهار و بازدارندگی روی بیاورد؟ جواب این پرسش‌ها واقعا روشن نیست. در نتیجه، این شرط برای موفقیت دیپلماسی قهری فعلا محقق نیست.
4- احساس فوریت برای تحقق هدف آمریکا
استفن والت در ادامه «احساس فوریت برای تحقق هدف آمریکا» را شرط چهارم عنوان می‌کند: اگر هدف متقاعد شود که فرصت در حال اتمام است و بهتر است به توافقی دست بیابد، احتمال موفقیت دیپلماسی اجبار و فشار افزایش می‌یابد. دولت اوباما به وضوح کوشیده است با رد سیاست مهار و اعلام اینکه برای مذاکرات «فرصت محدودی» وجود دارد، این شرط را تقویت کند و تهران نیز ممکن است آن را باور کند. اما آنچه این تلاش‌ها را تضعیف می‌کند این واقعیت است که هیچ «خط قرمز» نزدیکی وجود ندارد (و چنین فرض می‌شود که ایران فعالانه در جهت نظامی کردن برنامه هسته‌ای خود تلاش نمی‌کند). بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل تلاش کرده است خودش این خط قرمزها را تعیین کند اما او مانند چوپان دروغگو آنقدر درباره این مساله هشدار داده که شاید دیگر هیچکس این هشدارها را باور نکند و در هر صورت خط قرمزهای او با خط قرمزهای اوباما نیز یکسان نیست. افزون بر آن، ارتش اسرائیل نمی‌تواند به تنهایی توانایی‌های هسته‌ای بالقوه ایران را نابود کند. بنابراین، می‌توان حضور شرط فوریت را در اینجا زیر سوال برد. اما اجازه دهید در اینجا نیز احتیاط به خرج دهیم و بگوییم که این شرط در این مورد محقق شده است.
5- حمایت سیاسی داخلی کافی
استاد دانشگاه هاروارد «حمایت سیاسی داخلی کافی» را شرط پنجم عنوان می‌کند و در این باره می‌نویسد: اوباما به روشنی از سیاست دیپلماسی قهری خود دفاع کرده است. بیشتر آمریکایی‌ها با تحت فشار قرار دادن ایران مخالفتی ندارند و از اینکه درباره توسل به نیروی نظامی سخنی گفته شود ناراحت نمی‌شوند اما بیشتر آنها دیپلماسی را بر جنگ ترجیح می‌دهند و مشکل همین است: حمایت جدی چندانی از جنگ نمی‌شود، به جز در میان نومحافظه‌کاران جان‌سخت و جناح تندرو لابی اسرائیل. ارتش آمریکا و وزارت دفاع و دستگاههای اطلاعاتی و صنعت نفت، یا هیچکس دیگری خواهان جنگ نیستند. وقتی حمایت داخلی وجود ندارد، روسای‌جمهور مجبورند به چیزی اتکا کنند که آن را می‌توان رویکرد «تلاش و انتظار» نامید؛ افزایش فشار اما خودداری از اعلان درخواست‌هایی که برای تحقق آنها مهلت زمانی صریح تعیین شده باشد. برای همین است که ما ندیده‌ایم اوباما ضرب الاجل‌های صریحی تعیین کند. هیچکس واقعا نمی‌خواهد وقتی مهلتی تعیین شده است مجبور شود تهدید ضمنی را عملی کند. نتیجه‌نهایی: در این مورد شرط حمایت «کافی» وجود دارد اما به زحمت.
6- گزینه‌های نظامی قابل استفاده
استفن والت شرط ششم نتیجه دادن سیاست قهری را «گزینه‌های نظامی قابل استفاده» عنوان می‌کند و در این‌باره می‌نویسد: آشکار است که تلاش برای مجبور کردن کسی به انجام دادن کاری با تهدید استفاده از زور در همه جا جواب نمی‌دهد. برای اینکه این تلاش موثر باشد باید گزینه‌های واقعی که حریف نیز متوجه آنها باشد وجود داشته باشد. در این مورد من این شرط را در ستون مثبت‌ها قرار می‌دهم اما با مقداری احتیاط. اگر ما بخواهیم، آمریکا می‌تواند صدماتی به تاسیسات هسته‌ای ایران وارد کند. در نتیجه در این چارچوب محدود، واشنگتن «گزینه‌های قابل استفاده» در اختیار دارد. اما این گزینه‌ها با مخاطرات زیادی همراه هستند که از جمله آنها این احتمال بسیار واقعی است که ایران به این نتیجه خواهد رسید که هیچ چاره‌ای ندارد جز اینکه با تمام قدرت به سراغ یک نیروی بازدارنده برود. حتی حملات هوایی گسترده آمریکا نیز نمی‌تواند توانایی ایران را برای تولید سلاح هسته‌ای از بین ببرد. ایران همیشه می‌تواند توانایی غنی‌سازی خود را بازسازی کند، تاسیسات خود را در عمق بیشتر احداث کند و... . افزون بر آن، یک جنگ پیشگیرانه روابط آمریکا و ایران را دست‌کم برای یک دهه دیگر در انجماد نگه خواهد داشت و ممکن است به رژیم روحانیان عمر دوباره ببخشد. بنابراین، می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری کرد که آمریکا «گزینه‌های قابل استفاده» در اختیار دارد اما این گزینه‌ها چندان جذابیتی ندارند و ایران نیز این را می‌داند.
7- ترس حریف از شدت یافتن غیرقابل قبول تنش
وی در ادامه «ترس و نگرانی حریف از شدت یافتن غیرقابل قبول تنش» را شرط هفتم می‌خواند و در این باره نیز می‌نویسد: نظریه توماس شلینگ این بود که اجبار و اعمال فشار عمدتا با بهره‌گیری از این ترس حریف کار می‌کند که اگر همکاری نکند چه اتفاقی خواهد افتاد. اما ارزیابی پیشاپیش این معیار کار دشواری است زیرا بعید است که حریفان بخواهند علنی اذعان کنند که از اقدامات احتمالی آمریکا بیم دارند. برعکس، حریفان حتی اگر در خفا کاملا ترسیده باشند مدعی خواهند شد که از شدت یافتن تنش و اختلاف بیمی ندارند. شاید چنین تصور شود که پیشنهاد سال 2003 ایران برای مذاکره با آمریکا -که اندکی پس از تجاوز نظامی آمریکا به عراق داده شد- نشان می‌دهد که تهران آن زمان بشدت نگران بود. شاید اینگونه بوده باشد اما افتضاح متعاقب آمریکا در عراق و ناکامی‌اش در افغانستان به احتمال قریب به یقین هرگونه ترس و نگرانی ایران را از بین برده است. رهبران ایران می‌دانند که ما قصد نداریم به این کشور حمله کنیم و آنها احتمالا می‌دانند که حملات هوایی نیز نمی‌تواند به سرنگونی رژیم آنها بینجامد. من اطمینان دارم که آنها نمی‌خواهند آمریکا به ایران حمله کند اما بعید می‌دانم که ترس و نگرانی آنها چنان زیاد باشد که آنها را به بلند کردن پرچم سفید و عمل کردن به همه خواسته‌های ما متقاعد کند. این شرط را باید در ستون منفی‌ها قرار داد.
8- شفافیت درباره شرایط دقیق مصالحه
«شفافیت درباره شرایط دقیق مصالحه» هشتمين و آخرین شرطی است که استفن والت از آن نام می‌برد. وی در این باره نوشته است: اگر کسی نداند دادن چه نوع امتیازاتی به پایان یافتن فشارها خواهد انجامید به دشواری می‌توان او را از راه زور و اجبار به کاری وادار کرد. در اینجا هر چه ابهام بیشتر باشد، ترس و نگرانی حریف از خواسته‌های پایان‌ناپذیر یا «توافقی» که در میان اتهامات متقابل به سرعت از هم می‌پاشد بیشتر خواهد شد. دیپلماسی قهری موفقیت‌آمیز مستلزم آن است که هر کدام از طرفین اطمینان داشته باشند که توافق در دسترس است، توافقی که به هر کدام از آنها دست‌کم بخشی از چیزی را که می‌خواهند بدهد و در آن هر طرف دقیقا بداند که طرف مقابل چه خواهد کرد. این شرط اکنون وجود ندارد. همانطور که همکار من، نیکلاس برنز، دوست دارد بر آن تاکید کند این شکاف تا حدودی ناشی از این است که ما در بیش از 30 سال گذشته هیچگونه تماس واقعی با ایران نداشته‌ایم و دقیقا نمی‌دانیم حرف و خواسته نهایی آنها چیست. در عین حال، برای مذاکره‌کنندگان ایران دشوار است که بدانند آمریکا (یا گروه 1+5) چه چیزی را خواهد پذیرفت. این واقعیت که گروه لابی اسرائیل در آمریکا، آیپک و چاکرانش در کنگره مرتب می‌کوشند دستان اوباما را در مذاکرات ببندند عملا توانایی ما را برای اجرای دیپلماسی جدی محدود می‌کند زیرا ایران نمی‌تواند مطمئن باشد که اوباما می‌تواند به وعده‌های احتمالی خود عمل کند یا نه. اگر رقابت‌های سیاسی داخلی در آمریکا امکان عرضه هرگونه مشوق معنی‌دار (مانند لغو تحریم‌ها در ازای امتیازات ایران) را از بین ببرد و آمریکا عملا تسلیم کامل ایران را طلب کند، آنگاه روشن است که توافقی حاصل نخواهد شد.
این استاد دانشگاه هاروارد در پایان گزارش خود اینگونه نتیجه‌گیری کرده است: حال در چه وضعی قرار می‌گیریم؟ طبق ارزیابی و امتیازدهی من، فقط 4 شرط از شروط موفقیت‌آمیز بودن دیپلماسی قهری هم‌اینک محقق شده است (و فراموش نکنید که من در ارزیابی این شروط کاملا محتاطانه عمل کردم). در نتیجه، با فرض اینکه این چارچوب راهنمای خوبی است، به سختی می‌توان مطمئن بود که فشار نظامی بر ایران به حصول نتیجه دیپلماتیک مثبتی خواهد انجامید. این هم دلیل دیگری است که چرا من فکر می‌کنم بهتر است ما تهدید به استفاده از زور را از روی میز برداریم (و در نتیجه آن را کمتر شبیه نوعی باجگیری بکنیم و علاقه ایران را به دستیابی به ظرفیت بالقوه تولید سلاح هسته‌ای یا توانایی «فرار ناگهانی» کاهش دهیم) و شرایط قابل‌قبول توافق احتمالی را واضح‌تر و روشن‌تر کنیم.