پاپ جدید در اولین نشست مطبوعاتی خود، چهرهای غیرمنتظره از رهبر کاتولیکهای جهان در برابر خبرنگاران عرضه کرد؛ تصویری از یک روحانی بذلهگو که از تشریفات مرسوم واتیکان به دور است. او که به سادهزیستی مشهور است در سخنرانی کوتاه خود بار دیگر تاکید کرد میخواهد کلیسای تهیدست مکانی برای تهیدستان باشد. اما فرانسیسکوی اول با سوالاتی بسیار جدی بویژه درباره عملکرد بانک واتیکان مواجه است، بانکی که واتیکان را به پایگاه سرمایهداران بدل کرده است نه مکانی برای تهیدستان. نخستین پاپ غیراروپایی از پوشیدن ردای سرخرنگی که پاپها معمولا به تن میکنند خودداری کرده و گزارش شده است وقتی به آپارتمان جدیدش که متعلق به پاپ است منتقل شد، به همراهانش گفته اینجا برای 300 نفر جا دارد اما من به این همه فضا نیاز ندارم. واقعیت این است که در واتیکان همه چیز محرمانه نگه داشته میشود و تلاش زیادی به عمل میآید تا اسرار به بیرون درز نکند. چندی پیش بود که یکی از مقامات بلندپایه بانک شریک بانک واتیکان پس از اقدام برای افشای برخی حقایق درباره این موسسه ظاهرا مقدس به طرز مشکوکی خودکشی کرد. نهتنها بانک واتیکان، بلکه نوع عملکرد موسسه آثار و اموال مذهبی هم در پردهای از رازآلودگی پوشیده شدهاند. حال جان پولارد، استاد دانشگاه کمبریج از گذشته نزدیک واتیکان و چالشهایی که داشته است، سخن میگوید؛ چالشهایی که در انتظار پاپ جدید نیز هست. او در پاسخ به این ابهام که «آیا بانک واتیکان اسرار خطرناکی را مخفی کرده است یا اینکه واتیکان یک بهشت مالیاتی است؟» میگوید:« اطلاق واژه بهشت مالیاتی به واتیکان به نظر من زیادهروی است. واتیکان مثل «جزایر کیمن» یا حتی «لوکزامبورگ» نیست اما قطعا اسراری وجود دارد. شواهدی وجود دارد که با استناد به آنها میتوان گفت طی سالهای گذشته، جریانات زیادی اتفاق افتاده که مطرح نشده است». او همچنین درباره رسوایی اخیر دستگاه پاپی موسوم به واتیلیکس معتقد است: «درباره رسوایی واتیلیکس، یکی از موضوعات مهم، نحوه کنترل و نظارت بانک واتیکان بود. شکاف عمیقی بین اعضای دولت واتیکان درباره اینکه چطور بانک مرکزی باید توسط کلیسا کنترل شود و میزان شفاف بودن عملکرد بانک واتیکان وجود دارد». در دهه 80، پاول مارکینکوس، کاردینال نیویورک، این بانک را اداره میکرد و بشدت درباره مسالهای به نام «بانک کاتولیک» با بانکی به نام «آمبروسیانو» که در شمال میلان واقع بود، ارتباط داشتند. در آن جریان آنها مجبور به پرداخت 250 میلیون دلار شدند. اخیرا رئیس بانک آمبروسیانو در زیر پلی در لندن خودکشی کرد یا به قتل رسید.
حال همین مشکل دوباره وجود دارد اما نه در همان مقیاس؛ «اتور گوتی تدسچی» از سمت خود توسط وزیر خارجه واتیکان به علت خطای حرفهای اخراج شد. او توسط مقامات بانک ایتالیایی به پولشویی متهم شده و این رسوایی واقعا جدی است. به نظر پولارد، مثل همه پولشوییهای دیگر، اصلا روشن نیست چه کسی پولشویی کرده و برای چه کسی یا گروهی بوده است. این جریانی که امروز با آن روبهرو هستیم کاملا در مقابل آنچه در دهه 80 اتفاق افتاده، قرار دارد. در آن زمان ظن قوی وجود داشت که پولشویی صورت گرفته برای مافیا بوده اما این بار، مبلغ مورد سوال خیلی کم است؛ چیزی حدود 23 میلیون دلار است. او درباره تحولات ایجاد شده توسط پاپ پیشین میگوید: «منصفانه بگوییم، در سالهای اخیر، پاپ بندیکت شانزدهم تغییرات بسیار مهمی را در بانک واتیکان ایجاد کرد. در وهله اول، او یک مدیریت اطلاعاتی مالی در بانک ایجاد کرد. در واقع یک نوع مقام در داخل واتیکان که در ارتباط با اتحادیه اروپا و شورای پارلمان اروپا هستند و بر فعالیت بانک نظارت میکنند. او «گوتی» را از ریاست بانک کنار گذاشت و «ارنست وون فریبرگ» آلمانی را به جای وی منصوب کرد. در آینده، تاریخنویسان خواهند گفت در زمان بندیکت شانزدهم وضع بانک واتیکان بهبود یافت». و سرانجام توصیه این استاد اقتصاد انگلیسی به پاپ آرژانتینی تازهوارد:« توصیهای که میتوانم بکنم این است که بگویم واتیکان جای خطرناکی است و او باید هشیار باشد. برای اداره سیستمی که بیش از 2 هزار سال قدمت دارد و فرهنگ قدرت در آن ریشهدار است باید قوی بود. با مخفیکاریهای زیادی روبهرو خواهد شد و باید این فضا را بشکند و به پیش برود».