شبهجزیره کره به سمت یک بحران بغرنج اتمی حرکت میکند. دولت ایالات متحده آمریکا که تا چند روز پیش تهدیدهای اتمی کرهشمالی علیه خود و متحدانش در منطقه شرق آسیا را «لفاظی» میخواند، ظرف 48 ساعت گذشته واکنشی حاکی از بهت و اضطراب نسبت به تحولات غیرقابل پیشبینی شبهجزیره کره داشته، بویژه اخباری که از سواحل شرقی جمهوری خلق کره یا همان کره شمالی به گوش میرسد. روز پنجشنبه بود که برای اولینبار در تاریخ ایالات متحده آمریکا، این کشور که خود از زمان جنگ دوم جهانی همواره یک تهدیدکننده اتمی برای دیگران به شمار میرفت، مستقیماً توسط یک کشور دیگر تهدید به حمله موشکی اتمی بالقوه شد. در نخستین ساعات صبح روز چهارم آوریل 2013 بود که ارتش کره شمالی طی اطلاعیهای بیسابقه که توسط یک مجری زن خشمگین تلویزیون دولتی پیونگیانگ قرائت شد، تایید کرد که تاییدیه نهایی را از «رهبر مقتدر» برای حمله «بدون ترحم» به «دشمن کاپیتالیست» یعنی ایالات متحده دریافت داشته و در صورت لزوم در این حمله از سلاح برنده اتمی استفاده خواهد شد. اما در حالی که چاک هگل وزیر امنیت آمریکا و دیگر مقامات کاخ سفید خود را برای پاسخگویی به یک «لفاظی» دیگر از سوی کرهشمالی آماده میکردند، ناگهان اخباری محرمانه توسط مقامات اطلاعات کرهجنوبی دریافت داشتند که تحرکات موشکی جدی و جدیدی را در کرانههای ساحل شرقی همسایه شمالی گزارش میدادند. طبق این گزارشها، پیونگ یانگ نهتنها در این منطقه موشکهای میانبرد «موسودان» را مستقر کرده که خاک ژاپن و کرهجنوبی را نشانه رفتهاند بلکه شواهد حاکی از نصب پنهانی سامانههای موشکی «میان قارهای» در این کرانهها است؛ موشکهایی دوربرد با کلاهک هستهای که میتوانند از برد 3000 کیلومتری موشک متعارف هم فراتر روند و در صورت لزوم نزدیکترین سرحدات آمریکا مثل جزایر هاوایی و گوآم در اقیانوس آرام و آلاسکا در شمال را هدف قرار دهند.
این شواهد به قدری جدی و غیرمنتظره بودند که چاک هگل در پاسخ به اطلاعیه ارتش کرهشمالی بالاخره ترجیح داد واژه «لفاظی» را درباره آن به کار نبرد و تهدید را جدی بگیرد، بهطوری که میتوان با قطعیت بحران شبهجزیره کره را در حال عبور پرسرعت از مرحله «جنگ لفظی» به سمت یک برخورد غیرمنتظره و فاجعهآمیز توصیف کرد. «جنگ لفظی» ماههای اخیر به دنبال اعمال یکسری تحریمهای جدید توسط آمریکا علیه کرهشمالی به راه افتاده بود و در اوایل الفاظ تهدیدآمیز تنها بین پیونگیانگ و سئول ردوبدل میشد اما رفته رفته تهدیدات دامن آمریکا را هم گرفت تا جایی که کاخ سفید رسما برای مقابله با این تهدید اعلام آمادگی میکند.
چنانکه دیروز آخرین گزارشهای محرمانه واصله به واشنگتن، نهتنها باعث شد نیروهای این کشور در شبهجزیره کره در وضع «آمادهباش جنگی» قرار بگیرند بلکه در جزیره گوام که نزدیکترین نقطه خاک آمریکا به شبهجزیره محسوب میشود نیز وضع فوقالعاده اعلام شد.
سکوت مرموز پکن
بحران مزبور تا بدانجا پیش رفته که حتی روسیه، متحد سابق کرهشمالی نیز آن را نگرانکننده توصیف کرده و به پیونگ یانگ هشدار داده که نباید تعهدات بینالمللیاش را زیر پا بگذارد و البته سکوت چین، بهعنوان تنها حامی بینالمللی کرهشمالی کار را برای آمریکا، کرهجنوبی و ژاپن دشوار کرده است چراکه پس از قطع یکجانبه خط ارتباط اضطراری میان سران 2 کره توسط همسایه شمالی، پکن به چشم آخرین مجرای دیپلماتیک برای مذاکره با رهبر جوان و ماجراجوی کرهشمالی، کیم جونگ اون، نگریسته میشود. با اینکه گفته میشود مقامات پکن تلویحا از تاثیر سوء تنش اخیر بر روابط وسیع اقتصادیشان با آمریکا و اروپا و دیگر قطبهای اقتصادی آسیا، ابراز نگرانی کردهاند اما چین هنوز موضع محکمی در قبال تهدیدات اتمی کرهشمالی اتخاذ نکرده است. حتی یک نگاه بدبینانه در میان آمریکاییها به وجود آمده که شاید کرهشمالی یک اهرم پنهان برای رهبر جدید چین «شی جینگ پینگ» باشد تا به واسطه آن هژمونی نظامی ضدآمریکایی خود را در منطقه آسیا- پاسیفیک آغاز کند. سیاستی که به عقب راندن نیروهای نظامی آمریکایی از منطقه شرق و جنوبشرق آسیا طی دهه آینده چشم دوخته است.
روزنامه گاردین انگلیس دیروز در مقالهای تحت عنوان «عصبی شدن چین از تهدیدات اتمی کرهشمالی» به این موضوع پرداخت که با وجود ابهامی که در میان مردم چین بویژه ساکنان بخش مرزی کوهستانی «کواندیان» نسبت به اوضاع داخلی کرهشمالی و عواقب جنگ احتمالی در آن سوی مرزها به چشم میخورد اما رسانههای سراسری چین به ندرت به تنش در شبهجزیره کره میپردازند و مقامات کمونیست هم هرگز در اظهارنظرهایشان به بحران کره اولویت نمیدهند. حتی هفته پیش خبرگزاری شینهوا گزارشی داشته از وابسته خبریاش در پیونگ یانگ (تنها وابسته خبری خارجی در خاک کرهشمالی) که از جریان عادی زندگی در پایتخت کرهشمالی خبر میداد. طبق این گزارش، مردم این کشور به هیچ وجه تحت تاثیر هیاهوی تهدید جنگ که هر لحظه از پیونگیانگ به سئول و بالعکس حواله میشود، قرار ندارند و حتی حدود یکصدهزار شهروند کمونیست خود را برای آغاز جشن ملی کرهشمالی آماده میکنند که در سالگرد تولد «کیم ایل سونگ» پدربزرگ رهبر فعلی برگزار میشود و با مراسم عظیم نمایشهای دستهجمعی و درختکاریهای میلیونی در حومه پیونگیانگ همراه است. اما در همان حال دستگاه تبلیغات کرهشمالی تصویری متفاوت از مردم این کشور نمایش میدهد. در حقیقت ساعاتی پس از انتشار اطلاعیه ارتش کره شمالی بود که شبکه تلویزیونی دولتی KRT ویدئویی از راهپیمایی عظیم مردم با لباس نظامی را در پیونگیانگ، کانگوون و ایالت هوانگائه در مرز با کرهجنوبی منتشر کرد. این شبکه مدعی بود این راهپیمایی مردمی به همان روز مربوط میشود (شبکههای کرهشمالی هیچ برنامه زندهای ندارند). در این تصاویر کیمجونگ اون رهبر کره در حال خوش و بش با نظامیان نشان داده میشد در حالی که مردم شعارهای ضدآمریکایی سرمیدادند و روی یکی از پارچهنوشتهها چنین عبارتی دیده میشد: «بیایید دشمن بزرگمان، ایالات متحده را نابود کنیم!»
اعلام خطر آمریکا
سرانجام چاک هگل وزیر امنیت آمریکا دیروز با صورتی رنگ پریده و لحنی کاملاً متفاوت از قبل، بیانیهای را خواند که نشان میدهد آمریکاییها تهدید کرهشمالی را جدی گرفتهاند: «در حالی که آنها مواضع و برخی اقدامات خصمانهشان را طی هفتههای گذشته شدت میبخشند، ما این رفتار را حقیقی و خطری آشکار قلمداد میکنیم».
به دنبال این بیانیه رسانههای آمریکایی دیروز خبر دادند که احتمال دارد جنگ جدید 2 کره امروز (شنبه) رسماً آغاز شود.