پیشنهاد راه فرار آبرومندانه به مقامات آمریکایی اندیشکده آمریکایی «شورای آتلانتیک» که «چاک هگل» وزیر دفاع کنونی آمریکا پیش از ریاست بر پنتاگون، ریاست این اندیشکده را بر عهده داشت در آستانه دور دوم مذاکرات ایران با 1+5 در آلماتی قزاقستان با انتشار گزارشی راهبردی، خواستار لغو تحریم‌ها علیه ایران شد. به گزارش اشراف، کارگروه ویژه ایران در شورای آتلانتیک، گزارشی جدید با عنوان «زمان آن رسیده که در قبال ایران از تاکتیک، به استراتژی روی آورده شود»، منتشر کرده و در آن نتایج بیش از 2 سال پژوهش درباره طیف گسترده‌ای از مسائل مرتبط با این کشور کلیدی را بازتاب داد. کارگروه ویژه ایران، به سرپرستی «اشتوارت آیزنشتات»، توصیه کرد یک استراتژی بلندمدت، که یک راه فرار آبرومندانه از بحران هسته‌ای برای دولت ایران فراهم آورد و منجر به ایجاد بستری برای روابط بهتر با مردم ایران شود، اتخاذ شود. بخشی از توصیه‌های ویژه‌ای که در این گزارش بیان شده عبارتند از:
- توقف و معکوس کردن پیشرفت‌های ایران به سمت قابلیت تسلیحات هسته‌ای با استفاده از مذاکرات، از جمله مذاکرات مستقیم دوجانبه. دولت اوباما باید یک نقشه گام به گام متقابل و متناسب طراحی کند که منجر به حذف تحریم‌ها علیه نفت و سرانجام بانک مرکزی ایران شود. در عوض، ایران هم باید غنی‌سازی خود را در سطح 5 درصد U-235 محدود کرده و فعالیت‌های مرتبط با ساخت سلاح که در گذشته داشته یا احتمالاً هنوز هم دارد را متوقف کند.
- تعیین تعدادی اندک از مؤسسات مالی خصوصی ایران و ایالات متحده، به عنوان کانال‌هایی برای تجارت و فعالیت‌های بشردوستانه و معاملات مرتبط با آموزش و دیپلماسی عمومی، با مجوز دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت اقتصاد ایالات متحده. این کار به شرکت‌های داروسازی اجازه خواهد داد داروهای اساسی و حیاتی را بدون نگرانی از بابت جریمه شدن یا محکومیت در وزارت دادگستری ایالات متحده، به ایران ارسال کند. این کار همچنین به دانشجوهای ایرانی در ایالات متحده یاری خواهد رساند.
- کاستن از توانایی ایران در آسیب رساندن به منافع ایالات متحده و متحدانش در منطقه. ایالات متحده باید عمیقاً در خاورمیانه مشغول باشد، برای احیای مذاکرات صلح اعراب و اسرائیل تلاش کند و مهم‌تر از همه یک اپوزیسیون منسجم علیه حکومت اسد در سوریه را شکل داده و پشتیبانی کند. ممکن است سهیم کردن ایران در مساله سوریه کار دشواری باشد اما دولت اوباما باید ایران را وارد مذاکرات آینده افغانستان کند.
گروه سیاسی: دور اول مذاکرات آلماتی-2 میان ایران و 1+5 روز گذشته به پایان رسید؛ مذاکراتی که ایران در آن پیشنهادهای مشخص برای ادامه همکاری به طرف مقابل ارائه داد. هرچند نتیجه این مذاکرات پس از پایان گفت‌وگوهای امروز مشخص می‌شود با این حال به گفته کارشناسان، 1+5 تا پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران تمایلی برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای ندارد. دور نخست مذاکرات ایران و 1+5 صبح روز جمعه ساعت 10:30 دقیقه به وقت آلماتی در هتل ریکسوس آغاز شد و نمایندگان هیات‌های کشورهای 1+5 بدون تغییر در مذاکرات آلماتی حاضر شدند. وندی شرمن نماینده آمریکا، سایمون گس نماینده انگلیس، ما ژائوشو نماینده چین، سرگئی ریابکوف نماینده روسیه، ژاک اودیبه نماینده فرانسه و هانس دیتر لوکاس نماینده آلمان در این مذاکرات هستند. سعید جلیلی رئیس هیات مذاکره کننده، علی باقری معاون دبیر شورایعالی امنیت ملی، مهدی صفری سفیر ایران در چین، عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه و رسول موحدیان سفیر پیشین ایران در انگلیس اعضای تیم مذاکره‌کننده ایران را تشکیل می‌دهند. دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان پس از پایان دور نخست مذاکرات برای شرکت در نماز جمعه آلماتی راهی مسجد جامع این شهر شد. پس از دور اول مذاکرات علی باقری در جمع خبرنگاران حاضر شد و جزئیاتی از این مذاکرات ارائه داد. معاون سعید جلیلی در جمع خبرنگاران گفت: همان طور که از قبل توافق شده بود ایران و نمایندگان 6 کشور گفت‌وگوهای خود را در آلماتی آغاز کردند. جمهوری اسلامی ایران چندماه قبل طرح جامعی را برای شکل‌گیری همکاری میان 7 کشور به طرف مقابل ارائه کرد. امروز (جمعه) نیز در نشست صبح دکتر جلیلی پیشنهادهای مشخص ایران را برای آغاز دور جدیدی از همکاری‌های 1+5 با ایران به طرف مقابل ارائه کرد. این پیشنهادها در چارچوب طرح کلی ایران در مسکو تنظیم شده بود که ارائه شد. باقری گفت: در این جلسه طرف ایرانی بر لحاظ کردن 3 عنصر آغاز، ابعاد و سرانجام روند گفت‌وگوها تاکید کرد. معاون مذاکره‌کننده ایران با 1+5 اظهار کرد: ایران بر این باور است آنچه به عنوان گام اعتماد‌ساز از آن یاد می‌شود، یعنی مجموعه اقداماتی که 2 طرف باید با هم توافق کنند که انجام دهند، بخشی از راه‌حل جامع است، نه چیزی غیر از راه‌حل جامع یا در کنار آن. بر این اساس پیشنهادی که دکتر جلیلی در روز اول به 1+5 ارائه کرد چارچوب مشخصی را ارائه کرد و طبیعی است گفت‌وگوها در صورت نیاز ادامه می‌یابد تا 2 طرف دیدگاه‌هایشان را تبادل کنند تا بستر جدیدی از همکاری‌ها شکل گیرد. در همین حال عباس عراقچی، عضو تیم مذاکره‌کننده ایران گفت: شروع یک روند جدید در مذاکرات ایران و 1+5 فی‌نفسه یک گام مثبت است و اینکه ما بتوانیم این روند را در اجلاس آلماتی-2 شروع کنیم، می‌توانیم بگوییم این رویکرد جدید شروع شده است. اگر این رویکرد و روند جدید ادامه پیدا کند، قطعا برداشته شدن تحریم‌ها باید در مسیر حرکت به عنوان نتیجه عینی آن دیده شود و اگر نباشد، ما این روند را ادامه نخواهیم داد.
اظهارات عجیب «مان» در کنفرانس مطبوعاتی
مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون نیز پس از پایان دور اول مذاکرات در جمع خبرنگاران حاضر در محل استقرار رسانه‌ها در هتل اینترکنتیننتال با اشاره به مذاکرات ایران و 1+5 گفت: ما منتظر شنیدن نظرات و پاسخ ایران به پیشنهادهایی که در مذاکرات قبلی به ایران ارائه کردیم، هستیم. وی گفت قرار نیست حرف جدیدی از سوی 1+5 در این مذاکرات مطرح شود. سخنگوی اشتون در ادامه تکرار مواضع غرب درباره ایران گفت: ما می‌خواهیم ایران برنامه اعتمادسازی را دنبال و اثبات کند که برنامه هسته‌ا‌ی‌اش به سمت و سویی نمی‌رود که ابعاد نظامی داشته باشد. مان در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا 1+5 از سوی اسرائیل تحت فشار است یا نه؟ گفت: من اینجا درباره مواضع اتحادیه اروپايي و 3+3 (آمریکا، روسیه و چین به علاوه انگلیس، فرانسه و آلمان) صحبت می‌کنم. وی در پاسخ به سوالی دیگر مبنی بر اینکه اگر ایران آنچه مدنظر شماست را امروز پاسخ ندهد مذاکرات فردا ادامه می‌یابد؟ گفت: ادامه مذاکرات و زمان آن به محتوای مذاکرات بستگی دارد. ما روی اینکه مذاکرات 2روزه باشد از قبل توافق کردیم اما این مساله اجباری نیست. اگر درباره همه مسائل بحث شود ممکن است یک روزه مذاکرات تمام شود. سخنگوی اشتون درباره تهدیدات اخیر کره‌شمالی و احتمال اینکه این مساله روی موضوع ایران تاثیر بگذارد، گفت: مساله کره تمرکز ما را روی موضوع ایران از بین نمی‌برد، این دو، موضوع‌های جدا از هم هستند و مواضع اتحادیه اروپايي درباره کره‌شمالی اعلام شده است.
اعتراف به حق هسته‌ای ایران راهگشاست
روز پنجشنبه نیز سعید جلیلی، مسؤول تیم مذاکره‌کننده ایران با 1+5 بر سر مساله هسته‌ای، پیش از آغاز دور جدید مذاکرات 2 طرف در آلماتی طی اظهارات خود در دانشگاه فارابی این شهر تاکید کرد: غرب برای دستیابی به موفقیت در مذاکرات باید حق ایران را برای دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای به‌رسمیت بشناسد. وی با اشاره به انتخابات ریاست جمهوری خرداد‌ماه ایران تاکید کرد: تاثیر انتخابات ریاست جمهوری بر مساله هسته‌ای ایران این خواهد بود که مردم ایران پس از انتخابات از حق خود در غنی‌سازی اورانیوم با دقت بیشتری صیانت خواهند کرد. جلیلی به دور جدید مذاکرات آلماتی اشاره کرد و افزود: از نظر ما مذاکرات تنها با پذیرش یک مساله نتیجه خواهد داشت و آن چیزی نیست جز پذیرش حق هسته‌ای ایران، بویژه پذیرش حق غنی‌سازی اورانیوم. جلیلی همچنین با بیان اینکه آنها بار دیگر در معرض یک آزمون بزرگ هستند، گفت: غربی‌ها از 34 سال گذشته درس بگیرند و دچار اشتباه محاسباتی نشوند. دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان در دانشگاه فارابی قزاقستان تاکید کرد: آمریکا نمی‌تواند امروز مدعی امنیت در موضوع هسته‌ای باشد.
انعطاف 1+5 از زبان یک مقام آمریکایی
در همین حال یک مقام آمریکایی پیش از مذاکرات آلماتی درباره نتایج این دوره از گفت‌وگوها ابراز خوش‌بینی محتاطانه کرد. خبرگزاری هند گزارش داد: در حالی که مقامات آمریکایی می‌گویند برای متقاعد کردن جامعه بین‌المللی توپ در زمین ایران قرار دارد یک مقام عالیرتبه آمریکایی نیز درباره مذاکرات آلماتی خوش‌بینی محتاطانه‌ای را ابراز داشت. این مقام آمریکایی گفت: ما امیدواریم آنچه ایرانی‌ها از آن به عنوان اراده مثبت توصیف کرده‌اند به نتایج ملموسی منتهی شود. در عین حال براساس گزارش خبرگزاری رویترز، یک مقام عالیرتبه آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، گفت: اینکه مذاکرات با ایران چطور پیش برود «بستگی به این دارد که ایران در رابطه با پاسخ اساسی به پیشنهاد ما با چه چیزی بر سر میز بازگردد». وی گفت: تاکنون خط‌مشی بسیار مثبتی از طرف تهران درباره این گفت‌وگوها وجود داشته است و ما امیدواریم که آن گفت‌وگوهای مثبت اکنون با پاسخ‌ها و اقدامات ملموس طرف ایرانی همراه شود. مقام یاد شده در عین حال اینکه مذاکرات آلماتی-2 آخرین فرصت باشد را کم‌اهمیت دانسته و گفت: امیدوارم به آخرین فرصت نرسیده باشیم. اگر درباره اینکه چه چیزی به دست آورده‌ایم و اینکه به قدر کفایت چیزی را به دست آورده‌ایم یا خیر اطمینان نداشته باشیم، باز خواهیم گشت و با پایتخت‌ها پیش از اینکه در اینجا به نتیجه نهایی برسیم مشورت خواهیم کرد. وی ادامه داد: پس فکر می‌کنیم برای بررسی آنچه می‌شنویم زمان و فضا داریم و امیدواریم آنها پاسخ‌های ملموس، اساسی و خاص ارائه دهند تا ما بتوانیم کار کنیم. در ماه فوریه مقامات غربی گفته بودند پیشنهاد ارائه شده در آن زمان توسط 6 کشور، لغو ممنوعیت تجارت طلا و دیگر فلزات قیمتی و نیز رفع تحریم واردات محصولات پتروشیمی توسط ایران را شامل می‌شود و به جزئیاتی اشاره نکردند.
سولانا: اتحاد 1+5 در حال فروپاشی است
پیش از برگزاری نشست آلماتی- 2، خاویر سولانا که خود زمانی ریاست گروه مذاکره‌کننده 1+5 با ایران درباره موضوع هسته‌ای کشورمان را بر عهده داشت، گفت: اتحاد 1+5 برابر ایران دچار فروپاشی شده است. خاویر سولانا در کنفرانسی در موسسه بروکینگز موضوع هسته‌ای ایران را با موضوع بحران سوریه در پیوندی عمیق دانست و در عین حال اظهار داشت آمریکا باید روابط خود با روسیه را روز به روز بیشتر تقویت کند تا بتواند اتحاد 1+5 را بیشتر کند. رئیس سابق نیروهای ناتو به بیان این موضوع پرداخت که روسیه و چین، به طور خاص، در صورت به بن‌بست رسیدن مذاکرات آلماتی در روزهای پنجم و ششم آوریل، با وضع فشار و تحریم بیشتر علیه ایران مخالفت خواهند کرد. او به حضار گفت: من فکر می‌کنم میزان اتحاد و یکپارچگی گروه 1+5 در حال از بین رفتن است و علت اصلی آن موضوع سوریه است. باید به خاطر داشت که روسیه و چین بر سر موضوع سوریه با آمریکا و اروپا هم عقیده نیستند و این خود موضوع مهمی است. این موضوعی جزئی نیست، چرا که روابط ایران و سوریه از اهمیت بالایی برخوردار است. او در ادامه افزود: سوریه از اهمیت زیادی برای ایران برخوردار است و فکر نمی‌کنم بدون در نظر گرفتن موضوع سوریه بتوان به راه‌حلی برای برنامه هسته‌ای ایران دست یافت. او معتقد است سوریه تنها موضوع مهم در این بین نیست و گفت: اعضای گروه بریکس که متشکل از برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی است و کار خود را روی موضوعات اقتصادی متمرکز کرده است، در نشست خود در آفریقای جنوبی به اتفاق نگرانی خود را در رابطه با خطرات حمله نظامی و تحریم یکجانبه علیه ایران بیان داشتند و تاکید کردند اختلافات موجود با ایران فقط باید از طریق دیپلماتیک حل شود. به گفته سولانا، قدرت‌های در حال ظهور، به شکل فزاینده‌ای از تحریم‌های اعمال شده بر واردات نفت و گاز از ایران ناراضی هستند، بویژه اینکه این موضوع همزمان شده است با تخمین‌های انجام شده مبنی بر اینکه در صورت کنار زده شدن کامل ایران از بازار، شاهد یک جهش در قیمت انرژی خواهیم بود. سولانا در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: غرب باید تعامل خود با روسیه را افزایش دهد، چه بر سر موضوع ایران و چه بر سر موضوع سوریه. سولانا که 2 هفته پیش از آن با ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه، دیدار داشت، گفت: بی‌اعتمادی زیادی نسبت به آمریکا و اهدافش در ارتباط با سوریه وجود دارد و ترس من این است که آنها ممکن است درباره رابطه با ایران خونسردتر شوند و این می‌تواند موجب شکسته شدن تعاملی شود که گروه 1+5 برقرار کرده بود. او افزود: یکپارچگی 1+5 تا به حال یک معجزه بوده است اما این اتحاد در حال حاضر به شکل فزاینده‌ای در خطر است.