گروه سیاسی: مذاکرات هسته‌ای آلماتی-2 میان ایران و کشورهای 1+5 روز گذشته به پایان رسید؛ مذاکراتی که 4 دور به طول انجامید و طرفین همانند آلماتی- 1 توافق کردند این گفت‌وگوها ادامه یابد. البته قرار است زمان و مکان دور جدید گفت‌وگوها به صورت تلفنی طی روزهای آتی تعیین شود. سعيد جليلي پس از پايان گفت‌وگوها ، جزئياتي از اين نشست را در جمع خبرنگاران تشريح كرد.
جلیلی در ابتدا تاکید کرد در این دور از گفت‌وگوها ایران برنامه عملیاتی خود را در چارچوب طرح جامع مسکو ارائه کرد که این برنامه عملیاتی پیشنهاد تجدید نظر شده 1+5 در آلماتی و ملاحظات نشست کارشناسی را در نظر گرفته است.
دبیر شورایعالی امنیت ملی در ادامه گفت: بخشی از ابتکارات ما به طور مشخص در پاسخ به نظرات مطرح شده 1+5 در نشست آلماتی ـ یک ارائه شد که از ظرفیت تغییر برای حرکت به جلو برخوردار است. وی تاکید کرد: 2 محور اساسی که در گفت‌وگوها برای جلب اعتماد ملت ایران بیان شد عبارتند از شناسایی حق غنی‌سازی و خاتمه دادن به رفتارهایی که نشانه دشمنی با ملت ایران است و برمبنای این دو محور پیشنهادهایی برای حرکت در مسیر سازنده ارائه کردیم اما بین نظرات 2طرف فاصله وجود دارد.
جلیلی در پاسخ به سوال خبرنگار وال استریت ژورنال هم به حق مسلم ایران برای غنی‌سازی تاکید و تصریح کرد: غنی‌سازی را چه در مقیاس 20 درصد و چه 5 درصد حق مسلم خود می‌‌دانیم. جلیلی تاکید کرد: جمهوری اسلامی همواره از مذاکره استقبال کرده است اما طرف غربی می‌‌خواست پیشنهادها را در پایتخت‌هایشان مطرح کند و قرار شد خانم اشتون با من به صورت تلفنی مذاکره کند. رئیس تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افزود: اعتمادسازی یک جاده دوطرفه است و امروز 1+5 بعد از اقدامات فراوان ایران باید اعتماد ملت ما را جلب کند چرا که همه آحاد ملت ایران و جریان‌های سیاسی بر حفظ حقوق هسته‌ای کشور اجماع دارند و ان‌شاءالله پس از انتخابات پرشور آتی ملت ایران پرشورتر از حقوق خود دفاع می‌‌کند.
جلیلی تصریح کرد: در دورهای مختلف گفت‌وگوها یکی از تاکیدات ما این بود که به نظر میرسد برخی اعضای 1+5 منافع ملی خود را برای مطامع برخی دیگر هزینه میکنند. همواره توصیه ما به آنها این بوده که منافع ملت خود را قربانی اهداف رژیم صهیونیستی نکنند.
دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان تاکید کرد: اختلافات بین ایران و 1+5 میتواند وجود داشته باشد اما با گفت‌وگو بر مبنای مشترک میشود به نتیجه رسید و یکی از این مبانی مشترک حقوق تصریح شده برای اعضا در انپیتی است که از جمله آن میتوان به حق غنی‌سازی و فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای اشاره کرد.
وی در ادامه افزود: در گفت‌وگوها به پیام اوباما در نوروز امسال اشاره کردم. وی به شعری از حافظ ارجاع داده بود. شعری که اوباما در پیامش آورده بود پیام ملت ایران بود که از زبان حافظ به ایشان داده شده بود. آمریکا بداند نهال دشمنی که علیه ملت ایران کاشته جز ناکامی چیزی برایش به ارمغان نیاورده است.
جلیلی در پایان تاکید کرد: غنی‌سازی چه 5 و چه 20 درصد جزو حقوق ملت ایران است. اعتمادسازی مفهوم انتزاعی نیست. میتوان مواردی داشت برای جلب اعتماد یکدیگر. البته اعتمادسازی دوطرفه است و متقابل. اعتمادسازی نباید ناظر به محدودسازی و نفی حقوق یک ملت باشد.
یکی از خبرنگاران از جلیلی پرسید در صورتی که 1+5 چارچوب منطقی ارائه شده از سوی ایران را رد کند، آیا ادامه مذاکرات به معنی تلف کردن وقت نیست؟ که وی گفت: ما در مسکو طرحی جامع ارائه کردیم. همکاری نیاز به چارچوب و یک طرح جامع دارد و بر اساس این چارچوب باید همکاری‌ها تبیین شود. در آلماتی منتظر پاسخ آنها به طرح جامع مسکو بودیم.
آنها پیشنهاد دادند بیاییم یک گام را برای ورود به حوزه همکاری تعریف کنیم، ما هم اعلام کردیم با برداشتن این گام مخالفت نداریم اما باید چارچوبی برای آن مشخص شود. پاسخ ما مبتنی بر یک طرح عملی برای برداشتن یک گام بود.
مذاکرات میان ایران و 1+5 در حالی دیروز پایان یافت که 2 طرف هنوز زمان مشخصی برای برگزاری دور بعدی مذاکرات اعلام نکرده‌اند.
به گزارش «وطن امروز»، روز اول این مذاکرات با 2 نشست صبح و بعدازظهر در حالی به پایان رسید که ایران پیشنهادات جامعی را در قالب طرح مسکو ارائه و طرف غربی که متشکل از 6 کشور آمریکا، انگلیس، چین، روسیه، فرانسه و آلمان است سوالات و ابهامات خود پیرامون پیشنهاد ایران را برطرف کرده بود.
دومین روز این مذاکرات برای بررسی پیشنهادات ایران کلید خورد. با این حال پس از 2 دور گفتوگوهای فشرده در روز دوم مذاکرات، طرفین مذاکرات هسته‌ای آلماتی- 2 را پایان دادند و برای ادامه یافتن گفت‌وگوها توافق کردند.
برای نخستین بار وارد جزئیات شدیم
البته پیش از اظهارات جلیلی، اشتون به میان خبرنگاران آمد و البته برخلاف دبیر شورایعالی امنیت ملی تنها به سوال خبرنگاران غربی پاسخ داد. اشتون در ابتدای کنفرانس خبری خود گفت: ما در 5 و 6 آوریل اجلاسی با ایران داشتیم و با آقای جلیلی و هیات همراه او درباره نگرانی جامعه بین‌المللی گفت‌وگو کردیم. وی افزود: مذاکرات ما درباره طرح اعتمادسازی که اخیرا به ایران اعلام کردیم طولانی و فشرده بود. در این گفت‌وگوها مشخص شد ایران و 1+5 فاصله ماهوی با هم دارند. از این رو قرار است ما برای مشورت به پایتخت‌هایمان برویم و من سپس با آقای جلیلی تماس می‌‌گیرم. اشتون افزود: ما برای اولین بار وارد جزئیات شدیم طوری که قبلا تا این حد وارد مسائل ریز نشده بودیم. در گفت‌وگو سوالات و ابهامات مطرح شد. برای بار اول بحث‌های چالشی مطرح شد. ما باید برای حصول به راه‌حل سخت با هم کار کنیم. کاترین اشتون در بخش دیگری از این کنفرانس خبری پاسخگوی سوالات خبرنگاران شد و در جواب پرسش خبرنگاری گفت: ما بسته پیشنهادی داریم که به اندازه کافی محتوا دارد که بر اساس آن اعتمادسازی را شروع کنیم. وی در پاسخ به سوالی عنوان کرد: گفت‌وگو برای گفت‌وگو نیست. این گفت‌وگوها قصد و نیت دارد و طی 2 روز گذشته مفصل درباره جزئیات صحبت کرده‌ایم. اشتون در پاسخ به سوال دیگری هدف از مذاکرات را این عنوان کرد که ایران به طرح اعتمادسازی که 1+5 به آن ارائه داده، پاسخ دهد تا فضایی برای مذاکرات جامع ایجاد و در نهایت اعتماد بیشتری حاصل شود.
وی گفت: ما بارها گفته‌ایم که نقطه نهایی چه باشد و ما و آژانس و همه می‌‌دانیم که مرحله نهایی چیست. کاترین اشتون تنها به سوالات خبرنگاران خارجی پاسخ داد و به سوال خبرنگار صدا و سیما درباره اینکه چرا فقط ایران باید اعتمادسازی کند و 1+5 نه، پاسخی نداد. پس از اشتون، جلیلی به جمع خبرنگاران آمد و برخلاف وی تفاوتی میان خبرنگاران غربی و ایرانی قائل نشد.
با این حال تداوم مذاکرات برای 4 دور و هر کدام به مدت چند ساعت نشان‌دهنده این است که بر خلاف اظهارات ابتدایی برخی دیپلمات‌های غربی که گفته بودند ایران به پیشنهاد آنها در آلماتی پاسخ نداده و حرف‌های خود در مسکو را تکرار کرده، اتفاقا طولانی شدن مذاکرات بیانگر آن است در پیشنهاد ایران نکات قابل توجه فراوانی وجود داشته است. همچنین در جریان مذاکرات آلماتی - 2، ژاک اودیبه، نماینده فرانسه در این مذاکرات درخواست ملاقات با علی باقری، معاون سعید جلیلی را ارائه داد که این دیدار روز گذشته برگزار شد. اودیبه یکی از رادیکال‌ترین مذاکره‌کنندگان عضو گروه 1+5 علیه ایران بوده و کشور فرانسه همواره موضع منفی شدیدی درباره پذیرش حق غنی‌سازی ایران داشته است. تحلیلگران عقیده دارند اینکه وی درخواست ملاقات با طرف ایرانی را برای نخستین‌بار در طول چند سال مذاکره داشته نشان‌دهنده این است که «بسته» ایران به شکل ملموسی طرف مقابل را درگیر کرده است.
البته نتیجه مذاکرات دیروز نشان داد همچنان غرب آمادگی لازم برای روشن کردن انتهای مسیر مذاکرات با تعیین تکلیف پذیرش یا عدم پذیرش غنی‌سازی ایران را ندارد. کشورهای 1+5 برخلاف اظهارات برخی مقامات این کشورها مبنی بر احترام گذاشتن بر حق هسته‌ای ایران اما همچنان در مذاکرات از پذیرش حق غنی‌سازی خودداری میکنند، این در حالی است که مقامات ایرانی به صراحت اعلام کردند تاکید برحق غنی‌سازی ایران راه‌حل ساده به نتیجه رسیدن مذاکرات است. موضوعی که یک‌روز پیش از برگزاری نشست آلماتی- 2 از سوی رئیس هیات تیم مذاکره‌کننده ایران مورد تاکید قرار گرفت. سعید جلیلی، دبیر شورایعالی امنیت ملی یک روز پیش از نشست در سخنانی در دانشگاه فارابی قزاقستان راه‌حل به نتیجه رسیدن مذاکرات را به طرف غربی گوشزد کرد: «گفت وگوهای فردا با یک کلمه میتواند راه خود را باز کند. آن نیز پذیرش حقوق ملت ایران بویژه حق غنی‌سازی اورانیوم است. این حقی است که در انپیتی به آن تصریح شده است. امیدواریم فصل بهار و شهر آلماتی و تجربه تلخی که آنها در سال‌های گذشته داشتند آنها را به این نتیجه برساند که در سال جدید، فصل جدیدی را نیز در این موضوع ایجاد کنند».
در حالي مي توان به نتيجه بخش بودن دور بعدي گفت‌وگوهاي ايران و 1+5 اميدوار بود كه گروه 1+5 آماده پذیرفتن حق غنی‌سازی ایران باشد در این صورت ایران برخوردی بسیار سازنده با پیشنهادهای آلماتی - 1 خواهد داشت اما اگر چنین اتفاقی رخ ندهد تنها میتوان روی یک توافق بسیار محدود کار کرد که گام‌های متقابل در آن باید بشدت متوازن و حداقلی باشد.
هشدار «نیویورک‌تایمز» به 1+5
در حالی که گفتوگوهای ایران با کشورهای 1+5 در جریان بود، روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی نوشت که آزمایش‌های نظامی کره‌شمالی بر گفتوگوهای هسته‌ای سایه افکنده است.
نیویورک تایمز نوشت: کره‌شمالی بیش از 2 هزار و 500 مایل با محلی که در آن مذاکرات هسته‌ای با ایران از سرگرفته شده، فاصله دارد اما بن‌بست هسته‌ای
پیونگ یانگ و واکنش محتاطانه جامعه بین‌المللی به آن بر فضای گفتوگوهای هسته‌ای ایران و گروه 1+5 سایه افکنده است.
برای نخستین بار از زمانی که ایران و نمایندگان آمریکا، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه و آلمان(گروه 1+5) مذاکرات هسته‌ای خود را پس از وقفه‌ای طولانی از سر گرفته‌اند، کره‌شمالی، که گفتوگوهای مشابهی را در سال‌های 1990 داشته و البته به شکست منتهی شده، رفتاری از خود نشان می‌‌دهد که میتواند الگویی برای ایران باشد. تسلیحات هسته‌ای کره‌شمالی، هر چند اندک اما در مقیاسی است که میتواند چالشی برای ایالات متحده و دیگر کشورهای مجهز به سلاح هسته‌ای باشد. اما در کمال تعجب، پاسخ جهان به تهدید‌های هسته‌ای کره‌شمالی محتاطانه و از نظر مقامات پیونگ‌یانگ با سطحی از احترام همراه است.
روزنامه نیویورک تایمز در ادامه به نقل از والری لینسی، مدیر پروژه ویسکونسین در کنترل تسلیحات هسته‌ای، می‌‌نویسد: احساس من بر این است که ایران از نحوه واکنش جامعه بین‌المللی به کره‌شمالی درس می‌‌گیرد و این درس‌هایی نیست که قدرت‌های غربی تمایل داشته باشند که ایران فرابگیرد. درسی که ایران از کره‌شمالی می‌‌گیرد این است که میتوان در مقابل تحریم‌ها ایستاد و از توافق‌های قبلی صرفنظر کرد و در نهایت به آنچه كه مورد نظر است، دست یافت.
کلیف کاپچان، متخصص امور ایران در گروه بحران بین‌المللی، می‌‌گوید: در حالی که ایران نمی‌خواهد مانند کره‌شمالی یک کشور بحران‌برانگیز باشد، می‌‌بیند که در کره‌شمالی از سوی دشمنان مساله تغییر رژیم مطرح نیست. وی با اشاره به اینکه رهبر ایران باهوش است این نکته را یادآور میشود که تهران از آنچه کره‌شمالی از دست می‌‌دهد و نگرانی‌های این کشور نیز درباره حساسیت‌های ژئوپلتیکی تحت تاثیر وجود تسلیحات هسته‌ای، آگاهی دارد.
این در حالی است که سطح توقع‌ها از دور جاری مذاکرات هسته‌ای با ایران در آلماتی در بهترین حالت در سطح متوسط قرار دارد و نشانه‌های اندکی وجود دارد که تهران بخواهد پیشنهاد ارائه شده از سوی غرب را بپذیرد. در مقابل هیات مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران نیز بسته پیشنهادی جدیدی را به منظور حل بحران ارائه داده که به جای اینکه راهگشا باشد، مقامات غربی را دچار سردرگمی
کرده است. لیسنی از پروژه ویسکونسین ادعا می‌‌کند که به اعتقاد وی انگیزه ایران برای ورود به مذاکرات، لغو تحریم‌هایی است که از سوی آمریکا و متحدان اروپایی‌اش اعمال میشود اما در عین حال نمی‌خواهد برای بهره‌مندی از این امتیاز، از چرخه سوخت دست بکشد. به گفته وی، کره‌شمالی نیز 2 دهه قبل در راه مشابهی گام برداشت، زمانی که با طرح گام به گام دریافت غذا و سوخت از ایالات متحده در مقابل دنبال نکردن اهداف نظامی در برنامه‌های هسته‌ای موافقت کرد. اما این توافق در سال 2002 به شکست انجامید، زمانی که آمریکایی‌ها، کره‌شمالی را به ساخت تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم متهم کردند.
این در حالی است که پیشنهاد گروه 1+5 به ایران نیز بسیار شبیه روندی است که درباره کره‌شمالی دنبال شد و به نتیجه نرسید. گری میلهولین، تحلیلگر امور ایران اعتقاد دارد که دنبال کردن روندی اینچنینی درباره ایران یک اشتباه است. به گفته وی، تجربه کره‌شمالی نشان داد که توافق مقدماتی از این دست جواب نمی‌دهد. این کارشناس بر این باور است که پیش از هرگونه توافق نیمه‌کاره، آمریکا و اروپا باید به ایران فشار بیاورند تا از مسیری که کره‌شمالی به آسانی آن را دنبال کرد، خارج شود. در مطالعه‌ای که به تازگی از سوی شورای ملی آمریکایی ـ ایرانی انجام شده، این نکته خاطرنشان شده است که تسلیم برای حکومت ایران تهدیدی به مراتب قوی‌تر از درگیری نظامی با ایالات متحده به شمار می‌‌رود. از سوی دیگر مهرزاد بروجردی، استاد علوم سیاسی می‌‌گوید در صورتی که کره‌شمالی واقعا وارد جنگ شود، فشار بین‌المللی بر ایران افزایش خواهد یافت و به این ترتیب چشم‌انداز مساله هسته‌ای ایران تحت تاثیر بحران کره‌شمالی پیچیده‌تر میشود.
روسیه: مذاکرات آلماتی-2 یک گام به جلو بود
معاون وزیر خارجه روسیه گفت: ایران و 6 قدرت بین‌المللی نتوانستند به توافقی در مذاکرات قزاقستان دست یابند اما این مذاکرات یک گام رو به جلو بود.به گزارش رویترز، «سرگئی ریابکوف» نماینده روسیه در هیات 1+5 در قزاقستان پس از پایان نشست 2 روزه آلماتی در جمع خبرنگاران گفت: موکدا باید بگویم این مذاکرات یک گام رو به جلو بود.وی افزود: در این مذاکرات نتوانستیم به راه‌حل مورد توافق طرفین دست پیدا کنیم.
نماینده روسیه در 1+5 گفت: بزودی مکان و زمان برگزاری دور بعدی مذاکرات تعیین میشود.