گروه سیاسی: معاون دبیر شورایعالی امنیت ملی روند گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران در سال‌های گذشته را تشریح کرد، روندی که نشانگر منطق ایرانی و منطق مذاکراتی 1+5 در گفت‌وگوهای هسته‌ای است. علی باقری در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری همچنین خواسته ایران از مذاکرات هسته‌ای را به صورت واضح و صریح بیان کرد و گفت: اگر این خواسته تحقق یابد مذاکرات به نتیجه خواهد رسید.
معاون سعید جلیلی همچنین به روند مذاکرات تیم هسته‌ای کشور در زمان دولت خاتمی نیز اشاره داشت. به گفته باقری، برنامه هسته‌ای ایران در 3 بخش سیاسی، فنی و حقوقی در گذشته به ضرر مردم ایران بوده است ولی با روی کار آمدن تیم هسته‌ای فعلي، روند نیز تغییر کرد هر چند که 1+5 گمان می‌کرد رویکرد تیم فعلی با رویکرد تیم‌های قبلی مشابه است. وی همچنین گفته است مذاکرات آلماتی ـ2، یک نقطه عطف به حساب می‌آید چرا که در این مذاکرات ایران طرف مقابل را وادار کرد وارد عرصه گفت‌وگو و مذاکره شود.
باقری در ابتدای اظهارات خود در این برنامه درباره تفاوت مذاکرات آلماتی ـ 2 با دور‌های قبلی مذاکرات گفت: با نگاهی به روند گذشته گفت‌وگوها می‌توانیم تفاوت این دور از گفت‌وگوها را با روشنی بیشتری متوجه شویم. وی افزود: ما در عرصه هسته‌ای دارای 3 بخش هستیم که به طور مشخص عبارتند از: بخش سیاسی، فنی و حقوقی. باقری با اشاره به اینکه در «گذشته» با پذیرش محدودیت‌هایی که اروپایی‌ها فراهم کرده‌اند بخش فنی را از دست داده بودیم، بیان کرد: اروپایی‌ها در انتهای آن مقطع گفتند باید همه تاسیسات و تجهیزات را تخریب کنید سپس با پررویی تمام در بسته پیشنهادی خود مطرح کردند برای دانشمندان هسته‌ای در داخل ایران کار پیدا می‌کنیم. وی افزود: در عرصه حقوقی با پذیرش برخی محدودیت‌ها بهانه‌هایی را به دست غربی‌ها دادیم. آنها پرونده را به شورای امنیت بردند چون می‌گفتند ایران تعلیق غنی‌سازی را شکسته است و این در حالی بود که تعلیق یک امر خودخواسته بود. باقری خاطرنشان کرد: در گذشته عرصه سیاسی نیز چنین وضعی را داشتیم و خود را خلع سلاح کردند و با صلابت کامل وارد گفت‌وگوها نمی‌شدیم. بر اساس مدارک موجود در یکی از گفت‌وگوها طرف غربی متنی را که درباره آن صحبت می‌کردند با بی‌ادبی پرت می‌کند و می‌گوید ما در این موضوعات گفت‌وگو نمی‌کنیم. باقری با اشاره به شرایطی که تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان به وجود آورده است، تصریح کرد: اکنون ما در عرصه دیگری گفت‌وگو می‌کنیم. ما در این مقطع در عرصه فنی، حقوقی و سیاسی دستاوردهای زیادی داشته‌ایم. چرخه هسته‌ای کامل شده و دستاوردهای دیگر را مردم به خوبی احساس می‌کنند. وی افزود: در عرصه حقوقی هم به طور جد تاکید داشتیم حقوقی که در چارچوب ان‌پی‌تی و آژانس در اختیار داریم را استفاده می‌کنیم. معاون دبیر شورایعالی امنیت ملی با بیان اینکه غربی‌ها با ذهنیت قبلی وارد مذاکره با ما شده‌اند، گفت: توقع آنها این بود که متن را روی میز بگذارند و اگر ایران نپذیرفت ایده دیگری را اجرا کنند و بگویند عامل شکست ایران بود. این در حقیقت مذاکره نبود بلکه یک دیکته بود.
جزئیات منتشر نشده از 5 مذاکره قبلی
باقری در ادامه به تشریح برخی جزئیات مذاکرات قبلی میان ایران و کشورهای 1+5 پرداخت. وی گفت: در پایان نشست استانبول- 1 خانم اشتون مصاحبه‌ای کردند و گفتند آن چیزی که مدنظر ما بود محقق نشد. در همان زمان وقتی از من سوال می‌شد که مذاکرات استانبول بی‌نتیجه بوده است می‌گفتم این مذاکرات از این نظر که به توافق منجر نشد بی‌نتیجه بود اما بی‌نتیجه بودن از این منظر که ما به حقوقمان دست یابیم غلط است. وی خاطرنشان کرد: بعد از حدود 5 ماه از مذاکرات استانبول- 1 خانم اشتون نامه‌ای به آقای جلیلی نوشت و این در شرایطی بود که ما پیشنهاد آنها را نپذیرفتیم و اشتون در نامه خود اعلام کرد ما حقوق هسته‌ای ایران را در چارچوب ان‌پی‌تی می‌پذیریم و این موضوع در 2 نامه دیگر قبل از مذاکرات استانبول ـ 2 مورد تاکید قرار گرفت. باقری با بیان اینکه نشست استانبول- 1 در این باره که ما درباره حقوق خود حاضر به مذاکره نیستیم یک نقطه عطف بود، اظهار داشت: در این مسیر در بغداد طرف مقابل پیشنهادی را مطرح می‌کند که در چارچوب استانبول- 1 است اما با تغییر شرایط میدانی از طرف ایران که ما غنی‌سازی 20 درصد را تولید کرده و صفحه سوخت را به رادیوایزوتوپ رسانده بودیم آنها مقداری در پیشنهاد بغداد تغییر دادند و گفتند که اقداماتی را انجام می‌دهند. اقدامات آنها در چارچوب هسته‌ای شکل می‌گرفت مانند اینکه گفتند رادیوایزوتوپ می‌فروشیم در حالی که این ارزش افزوده‌ای در مذاکرات ایجاد نمی‌کرد. وی تاکید کرد: ارزش افزوده در مذاکرات آن چیزی است که اعتماد ایجاد کند و آقای جلیلی در این دوره از مذاکرات بر همین اساس تاکید کردند که اعتماد‌سازی یک جاده دوطرفه است. باقری گفت: بین مذاکرات بغداد و مسکو، طرف مقابل تلاش کرد پیشنهاد خود را بقبولاند که ما در مسکو پیشنهاد 5 ماده‌ای را مطرح کردیم و به دلیل وجود 2 بسته پیشنهادی روی میز یک جلسه کارشناسی برگزار شد و ما ابهامات را برای طرف مقابل برطرف کردیم. وی تصریح کرد: دلیل اینکه بعد از مسکو مذاکرات تا 9 ماه متوقف شد و سپس آنها یک پیشنهاد تجدیدنظر شده در آلماتی مطرح کردند این بود که آلماتی یک نقطه عطف در طول مذاکرات بود. آنها تا آن مقطع حاضر نمی‌شدند روی متن تغییری ایجاد کنند. باقری افزود: نکته دیگر این بود که تعدیلات زمانی انجام شد که ما 9ماه فشار جدی غربی‌ها علیه ملت را پشت سر گذاشتیم. بعد از مذاکرات مسکو هنوز تحریم‌های نفتی آغاز نشده بود و این در حالی است که تعدیل باید از طرفی که فشار به آن وارد می‌شود، صورت بگیرد. وی خاطرنشان کرد: آنها فشار علیه ایران را وارد می‌کردند که به 2 هدف دست یابند. اول اینکه محاسبات ایران را در نگاه هسته‌ای دچار تغییر کنند و دوم مردم ایران را فلج کنند که خودشان اذعان داشتند در این 2 مورد شکست خوردند و همین باعث تجدیدنظر آنها شد اما پیشنهادشان نمی‌توانست طرفین را به نقطه‌نظر مشترک برساند. باقری گفت: آنها مطالباتی از ما داشتند و می‌خواستند مابه‌ازای آن چیزی پرداخت کنند. ما در آلماتی گفتیم که این پیشنهاد شما قابل بررسی است، این موجب شد طرف مقابل در نشست‌ها خود را درگیر کند به همین دلیل در جمع‌بندی آلماتی- 1 قرار شد نشست کارشناسی برگزار شود که در نشست کارشناسی 10 ساعت بحث کردند و در آنجا طرف ایرانی اشکال‌ها و ابهام‌های طرف مقابل و همچنین دیدگاه‌های خود را به طور جدی تبیین کرد. وی تصریح کرد: در نشست کارشناسی ما مطرح کردیم که اگر می‌خواهید به توافق برسید باید پیشنهادات را قوی کنید همچنین اینکه ما برای توافق آماده‌ایم اما سطحش بستگی به توافق شما دارد و اگر می‌خواهید توافق کلی کنید باید همه تحریم‌ها را در آلماتی- 2 روی میز بگذارید. وی افزود: نشست آلماتی- 2 نیز از یک جهت نقطه عطف جدی بود و طرف مقابل دید چاره‌ای جز اینکه وارد مذاکره با ایران شود ندارد اما طرف ایرانی با یک منطق روشن، واضح، قابل فهم و متکی بر مبانی حقوقی و منطقی این را مطرح کرد که ما برخی محورهای پیشنهادی شما را می‌پذیریم مشروط به اینکه ما به‌ازای آن را پرداخت کنید.
تشریح منطق مذاکراتی ایران
باقری در ادامه اظهارات خود به منطق طرف مقابل در مذاکرات هسته‌ای اشاره كرد، منطقی که از ایران می‌خواهد خواسته‌های غرب را بدون چون و چرا بپذیرد و از امتیازات خود چشم بپوشد. معاون دبیر شورایعالی امنیت ملی در این باره گفت: طرف مقابل (در مذاکرات آلماتی- 2) خواست همه پیشنهادات آنها را بپذیریم اما به آنها گفته شد برخی از پیشنهادات ممکن است اشکال فنی داشته باشد و برخی دیگر نیز ناقض حقوق ما باشد که اصلا در این موارد وارد مذاکره نمی‌شویم و اگر می‌خواهید به طور کلی مساله حل شود ما آمادگی داریم اما شرطش این است که درباره غنی‌سازی ما گام جدی برداریم. در حقیقت ما این حق را از 1+5 نگرفته‌ایم این حق در چارچوب عضویت در آژانس و ان‌پی‌تی در اختیار ماست. باقری تصریح کرد: بهانه‌هایی که در 10 سال گذشته همه از آن مطلع هستند برای تثبیت حق ما مانع‌تراشی می‌کنند و سپس می‌گویند مذاکره می‌کنیم، ما می‌گوییم از مذاکره فرار نمی‌کنیم اما در مذاکرات این حق باید تثبیت شود و باید در تقابل با هم دشمنی را برداریم، آقای جلیلی نیز در آلماتی تاکید کرد اگر حق غنی‌سازی را به رسمیت بشناسید و تحریم‌ها را رفع کنید، مساله قابل حل است. وی اظهار داشت: آنها نمی‌خواستند وارد چنین مسیری شوند و منطق جمهوری اسلامی ایران در دور دوم آلماتی باز بیشتر تبیین شد و ما مطرح کردیم اگر یک مسیر صد کیلومتری در پیش داریم آماده‌ایم هرقدر طرف مقابل گام بردارد، گام برداریم. آقای جلیلی به روشنی تبیین کرد که ما 2 گزینه پیش رو داریم. اول اینکه در چند محور اتفاق‌نظر کنیم و شما مابه‌ازای آن را بدهید که این یک حرکت است هر چند کوچک باشد، گزینه دوم اینکه حرکتی صورت نگیرد. وی گفت: نظر ما این است که حرکت صورت گیرد بر همین اساس نیز گفتیم طرف مقابل باید انتخاب کند. برخلاف آنچه آقای جان کری، وزیر خارجه آمریکا اعلام کرده اکنون توپ در زمین ایران نیست بلکه در زمین 1+5 است. ما چارچوب را ارائه کردیم آنها باید در محورهای پیشنهادی خود مابه‌ازا بدهند كه باید لغو تحریم‌های موثر باشد. وی تاکید کرد: نشست آلماتی- 2 نشستی بود که جمهوری اسلامی ایران طرف مقابل را وادار کرد وارد عرصه گفت‌وگو و مذاکره شود و از این نظر این دور از گفت‌وگوها یک نقطه عطف بود، البته نقطه عطف آلماتی-1 نیز این بود که آنها مجبور شدند آنچه را که می‌گفتند تعدیل کنند. باقری خاطرنشان کرد: آنها خود اذعان دارند که عدم نتیجه در آلماتی به این دلیل بود که طرف غربي حاضر نشد با ایران وارد مذاکره شود در غیر این صورت حصول نتیجه امکان داشت.
نمایندگان 1+5 اختیارات کافی ندارند
وی در پاسخ به این سوال که چرا زمان و مکان مذاکرات بعدی مشخص نشد، بیان کرد: دلیل اصلی عدم اختیارات لازم طرف‌های مذاکره‌کننده 1+5 در آلماتی بود. آمده بودند پیشنهاد تعدیل شده را به نتیجه برسانند و زمانی که با استدلال‌های ایران مواجه شدند با یک معضل روبه‌رو شدند. باقری گفت: آنها از طرفی نمی‌توانستند بگویند حرف ایران منطقی نیست و از طرف دیگر اگر می‌خواستند وارد بحث شوند باید اختیار داشته باشند، آنها پیشنهاد کردند برای اینکه به یک جمع‌بندی برسیم نیازمند مشورت با پایتخت‌های خود هستیم. باقری درباره پروتکل معاونان سیاسی وزرای خارجه 1+5 و اینکه آنها حق تصمیم‌گیری ندارند بیان کرد: این مساله در ژنو یک و 2 نیز به آنها گفته شد که این سطح نمی‌تواند تصمیم‌گیر باشد در صورتی که طرف ایرانی تصمیم‌گیر است و حتی در جلسه مسکو نیز آقای جلیلی این مساله را به خانم اشتون گفت و ایشان نیز پذیرفت. وی خاطرنشان کرد: حالا که وارد عرصه مذاکرات جدی می‌شویم این مساله می‌تواند آنها را به سمتی هدایت کند که افراد حاضر در 1+5 باید تصمیم‌گیر باشند نه منتقل‌کننده پیام تا بتوانیم به نتیجه برسیم. وی در این باره که بین اعضای 1+ 5 اختلاف‌نظر وجود دارد، اظهار داشت: اختلاف در 1+5 یک واقعیت است. طرف‌های مختلف با انگیزه‌ها و تمایل‌های گوناگون هستند. آنها البته در مذاکره سریع می‌گویند ما متحد هستیم و من این بار به یکی از آنها گفتم که اتحاد و عدم اتحاد شما برای ما مهم نیست. باقری افزود: قبل از آلماتی- 2 ، جلسه‌ای در یکی از نهادهای آمریکایی با حضور سولانا برگزار شد و سولانا در آنجا به این نکته تاکید می‌کند که اینکه 1+5 تا به امروز این‌طور مانده در حد
یک معجزه است.