گروه سیاسی: جواد منصوری، مورخ و سفیر اسبق ایران در چین که در زمان دولت سازندگی معاونت وزارت امور خارجه را برعهده داشته است در گفت‌وگویی تفصیلی به بیان انتقادات خود از دوران ریاست‌جمهوری هاشمی‌رفسنجانی پرداخت و گفت که در زمان وی به مسائل دینی و فرهنگی جامعه توجهی نمی‌شد. وی در همین راستا اظهار داشت: آقای هاشمی‌رفسنجانی به خیلی از مسائلی که لازمه یک حکومت دینی است، مثل دیگران فکر نمی‌کنند زیرا اینقدر که به سازندگی اقتصادی تمایل دارند، به مساله فرهنگ و ارزش‌ها و اصول دینی یک جامعه توجهی نداشتند. در اواخر دوره خودشان اعتراف کردند که من در دوره ریاست‌جمهوری به فرهنگ نپرداختم و تمرکز را بر مسائل سازندگی داشتم. استدلال آقای رفسنجانی این بود که ما باید ایران را به صورت پیشرفته بسازیم که برای سایر کشورها الگو شود و لذا اصرار داشتند سازندگی سریع اقتصادی صورت گیرد.
به گفته این کارشناس مسائل سیاسی، یک نظام اسلامی دشمنان زیادی دارد و آنها در مقابله با نظام اسلامی هرگونه اقدامی را انجام می‌‌دهند که ازجمله این اقدامات تهاجم فرهنگی است. نهایت آنجاست که دولت باید با برنامه‌ریزی روشن و مشخص بتواند اقدامات دشمن را خنثی کند ولی متاسفانه در 3 دوره گذشته اقدامی اساسی، جدی و پیگیر صورت نگرفت، در دوره آقای هاشمی‌رفسنجانی بی‌بندوباری‌ها شروع شد و در دوره آقای خاتمی گسترش پیدا کرد. به عنوان مثال، من در سال 72 صریحا به مسؤولان مملکت گفتم که این خانم‌ها 2 سانت موهای خود را بیرون گذاشتند و اگر ما برای این موضوع فکری نکنیم، سالی یک سانت عقب می‌‌رود و 10 سال دیگر نمی‌توانید جلوی آن را بگیرید. آقای هاشمی‌رفسنجانی خندید و این صحبت من را مسخره کرد. حتی آقای هاشمی‌رفسنجانی در جمع مدیران دانشگاه صریحاً گفت که به حرف این مرتجعین گوش نکنید زیرا اینها تا آرخروق تن زن‌ها نکنند، دست برنمی‌دارند. آرخروق، چادرهایی مثل کیسه است. وی همچنین در این جلسه گفت
بحث اختلاط دختر و پسر را رها کنید.
بسیاری از اصول انقلاب را نادیده گرفتند
شیوه‌های مدیریتی رئیس دولت سازندگی و شیوع مفاسد اداری و اقتصادی از آن زمان موضوع دیگری بود که در این مصاحبه به آن اشاره شد. منصوری تصریح کرد: آقای هاشمی زمانی که مسؤولیت دولت را بر عهده گرفتند، طبعا دیدگاه‌هایشان نسبت به گذشته تغییر کرد و این تغییر به گونه‌ای بود که از متن سخنان آقای هاشمی‌رفسنجانی در دهه 60 با دهه 70 این تفاوت را می‌‌توان احساس کرد.
به گفته وی، دلیل اصلی این تفاوت این بود که عده‌ای اطراف آقای هاشمی‌رفسنجانی به عناوین مختلف جمع شدند و صرفا به توسعه کمّی فکر می‌‌کردند. توسعه‌ای که تقریبا به طور کامل با مدل غربی بود. به این دلیل بسیاری از واقعیت‌های جامعه و بسیاری از اصول انقلاب را نادیده گرفتند البته متاسفانه این روش‌ها بعدها هم ادامه پیدا کرد و کشور خسارت‌های سنگینی خورد. از جمله اینکه گفتند اگر قرار است در کشور سازندگی شود، دولت باید کاملا از لحاظ فکری آزاد باشد و لذا رسانه‌ها و اشخاص باید نسبت به مسائل کشور یا اظهارنظری نکنند یا باید عملکرد دولت را تایید کنند و اگر در هر زمینه اعتراضی به عملکرد دولت دارند، به صورت خصوصی به‌گونه‌ای که هیچ انعکاس عمومی نداشته باشد، اطلاع دهند.
این مورخ در ادامه خاطرنشان کرد: از طرف دیگر گفتند اگر قرار باشد دستگاه‌های اجرایی کار خودشان را انجام دهند، باید آزادی عمل داشته باشند و برای اینکه آزادی عمل داشته باشند، طبیعتا قوه قضائیه باید مقداری نسبت به دستگاه‌های اجرایی کشور بی‌تفاوت باشد و لذا در دوره سازندگی عملا قوه قضائیه نسبت به دولت تعطیل بود. از این رو، در دوره سازندگی مجموعه‌ای از افراد شکل گرفتند که بعداً مدیران «ثروت» و «قدرت» شدند، به گونه‌ای که در واقع «دولت در سایه» را تشکیل دادند و آن دولت در سایه همچنان ادامه دارد. دولت ثروتمندان.
اطرافیان هاشمی، متملق و با اهداف خاص هستند
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود با تسنیم در باره اطرافیان هاشمی‌رفسنجانی اظهار داشت: به نظر من عملکرد آقای هاشمی‌رفسنجانی بیش از آنکه به خود ایشان مربوط باشد، به اطرافیان آقای هاشمی مربوط است. اطرافیان آقای هاشمی بسیار متملق و با اهداف خاص هستند. مثلا کسی که بحث ریاست جمهوری مادام‌العمر را مطرح کرد، آقای مهاجرانی بود و شاید در آن زمان خیلی‌ها ماهیت این آدم را نمی‌شناختند ولی بعد معلوم شد که ماهیت این آدم چیست، بنابراین امثال این افراد منافع خودشان را در ریاست‌جمهوری آقای هاشمی می‌‌دیدند و لذا بحث‌های مختلفی را مطرح می‌‌کردند. از جمله اینکه رقبای آقای هاشمی را به هر شکلی بود، حذف می‌‌کردند.
هاشمی اعتقادی به صدور انقلاب نداشت
سیاست خارجی دولت رفسنجانی نیز از جمله موضوعات مورد اشاره منصوری در این گفت‌وگو بود. وی در این باره گفت: تقریبا هاشمی‌رفسنجانی اعتقادی به بحث صدور انقلاب نداشت. همچنین هاشمی در سیاست خارجی معتقد بودند که باید ما مشکل خود را با آمریکا حل کنیم و یک بار هم در شورایعالی امنیت ملی مصوبه‌ای را گذاشتند که باید برای عادی کردن رابطه با آمریکا اقدام کنیم، این مصوبه برای تایید نهایی خدمت مقام معظم رهبری رفت که رهبر معظم انقلاب آن را رد کردند.
هاشمی گفت بدون همکاری اروپا نمی‌توانیم کشور را بسازیم!
این کارشناس مسائل سیاسی در همین راستا خاطرنشان کرد: آقای هاشمی می‌‌گفت ما اگر قرار است کشور را بسازیم، بدون همکاری با اروپایی‌ها نمی‌شود زیرا در آن زمان بحث الگوی توسعه بومی اسلامی اصلا مطرح نبود بنابراین طبیعی بود که وابستگی ما به خارج بیشتر شود و کمتر نشود. الان شما خیابان جمهوری را می‌‌بینید چه خبر است؟ من تعبیر می‌‌‌کنم که خیابان جمهوری و بسیاری از خیابان‌های دیگر زیر سلطه شرکت‌های خارجی است. خیابان‌های دیگرمان چه طور؟ در و دیوارهای شهرها چطور؟ تولید ملی چه شد؟ عدم وابستگی به نفت به کجا رسید؟ من سفیر ایران در چین بودم. تاجرها و سرمایه‌داران می‌‌آمدند پیش من و می‌‌گفتند به خاطر دلسوزی برای مملکت به سمت تولید رفتیم ولی به قدری دستگاه‌های دولتی برای ما مشکل درست کردند که تولید را کنار گذاشتیم و به سمت واردات رفتیم و الان مشکل نداریم، هر چه بخواهید از هر جای دنیا وارد کنید، اصلا مشکلی نداریم ولی اگر بخواهیم یک مداد در ایران بسازیم، پدرت را درمی‌‌آورند.
دولت هاشمی نتوانست اقتصاد را مدیریت کند
نقد مدیریت اقتصادی دولت هاشمی محور دیگر سخنان منصوری بود. وی در این باره اظهار داشت: یک سال در دوران آقای هاشمی تورم به 50 درصد رسید و بقیه سال‌ها نیز تورم بین 20 یا 30 درصد بوده است؛ بنابراین آنها نتوانستند اقتصاد را مدیریت کنند. اگر بخواهم یک مثال در برنامه‌هایی که در مملکت ریخته‌اند، بزنم می‌‌توانم بگویم که برنامه 5ساله اول، دوم و سوم را ببینید؛ در این برنامه‌ریزی جایی به نام مسجد، دین، حسینیه، حوزه‌علمیه و قرآن و تأثیرات زنجیره‌ای و متقابل آنها بر سایر مسائل هست یا نه؟ اصلا نیست. انگار چنین چیزی در مملکت نیست، در این برنامه‌ریزی نیز این مسائل را ندیدند و فرهنگ هم که می‌‌گویند منظورشان سینما
و رادیو تلویزیون است.
سیاست «تعدیل» فایده‌ای نداشت
منصوری افزود: معتقدم بهبود وضع اقتصاد کشور با سیاست تعدیل فایده‌ای نداشت زیرا بسیاری از مشکلات اقتصادی ما ریشه در داخل مملکت دارد. حتی تحریم‌ها نباید خیلی بر اقتصاد ما اثر بگذارد. این رفتارها و برنامه‌های غلط ما و بی‌قانونی‌های ماست که اقتصاد مملکت را خراب می‌‌کند. به صراحت بگویم سوء‌مدیریت، ضعف فرهنگ عمومی و بی‌قانونی در کشور عامل اصلی بحران‌هاست.
به گفته این دیپلمات باسابقه، ما اگر یک قطره نفت هم نداشته باشیم، می‌‌توانیم بهترین اقتصاد دنیا را داشته باشیم. چون دنبال بهره‌برداری از ثروت‌های بی‌نهایت خود نرفتیم، فقط از نفت می‌‌خوریم. دنیا هم این موضوع را فهمیده و نقطه ضعف ما را گرفته.