میثم علومیغروب بود و برای بازگشت به منزل تاکسی سوار شدم. 2 جوان در کنارم نشسته بودند و بی‌اراده حرف‌هایی را که می‌زدند می‌شنیدم سخن‌هایی که نه زیبا بلکه زشت و جملاتی نه تازه که تکراری. سخن از اینجا آغاز شد که یکی از مسافران به دوستش از ازدواج می‌گفت و او خوب گوش می‌داد و طوری تایید می‌‌کرد که بیا و ببین. بار دیگر شنیدم و این بار نه مثل سابق که در چند جمله ختم شود. نگاهش به ازدواج سطحی بود و می‌گفت: ازدواج 6 ماه اولش جذاب است و دلچسب و بعد عادی می‌شود. این نگاه‌ها به ازدواج حتی در دوران نوجوانی برایم بی‌معنا بود و شاید امروز خوب فهمیده بودم چرا پیوندها باری ندارند و چرا آن محبت‌های اوایل ازدواج تا یک سال دوام نمی‌آورد. من اگر رابطه‌ام با هر چیز در حد غریزه باشد و دیگران را به چشم یک کالا نگاه کنم چه بخواهم چه نخواهم برایم تکراری و عادی می‌شوند و اگر با جبر و از ترس بی‌آبرویی تحملی صورت بگیرد دلزدگی و بی‌حوصلگی می‌آورد و نشاط را از بین خواهد برد. يقينا فرق است بین آنها که فهمیده‌اند انسان نه در سطح غریزه که ترکیبی است از استعداد‌هایش. آنها هستند که به یک بعد وجود توجه ندارند و از دیگر ابعاد چشم نمی‌پوشند. آخر چگونه اینچنین فکر می‌کنیم؟ راستی آنوقت که آن 6 ماه تمام می‌شود و من به خواسته‌ام رسیده‌ام و غریزه‌ام اشباع شده چه باید بکنم! هیچ دیده‌ای آنهایی را که ذلیل هوس‌ها هستند و چشمان سرگردان و قلب‌هایی با دروازه‌های باز دارند؛ آنها با اینکه همسر مهربان و فرزندان خوبی دارند باز اینگونه‌اند. آنها با همین دید به پیوندها روی آورده‌‌اند و حقارت را در کارها به نمایش گذاشته‌اند و دنیا را در حد یک دامپروری بزرگ دیده‌اند! وقتی من دنیا را در حد خوردن و خوابیدن و رفاه ببینم معلوم است وصلتم اینچنین محدود خواهد بود و بیش از این نمی‌توان انتظار داشت. آخر من که هنوز خودم را نشناخته‌ام و ندانسته‌ام استعدادهای من بالاتر از این دنیاست و هنوز نرسیده‌ام به اینکه من علاوه‌بر شهوت و غریزه، اختیار و آزادی و اراده و تدبر و تفکر و عقل و قلب و روح و وجدان و فرقان دارم، من که با همه خوشی‌ها باز احساس غربت می‌کنم و هیچ‌چیز برایم کافی و کامل نیست، من که در دارایی‌ها نگران از دست دادن هستم و در نداری‌ها در حسرت به دست آوردن، من که گذشت فصل‌ها را دیده‌ام، دلتنگی پاییز را و گذر بهار را و بارش زمستان را؛ دیگر به اینها دل‌خوش نخواهم بود. من که حتی کنار جانان امن ندارم و صدای جرس را می‌شنوم که بربندید محمل‌ها را به یادم می‌آورد(1) و از گریه دیگران به حال خودم گریه می‌کنم و آه عاشق ناراحتم می‌کند، آیا باید اینچنین فکر کنم و خود را نه در حد حیوانات که به کمتر از آنها بکشانم. آخر آنها قوه تفکر ندارند که در تنهایی ناراحت شوند و هیچ ندیده‌ام بزی از غصه بمیرد یا به خاطر اینکه علوفه دیگری را خورده عذاب وجدان بگیرد؛ با این دید پس آنها از ما راحت‌تر هستند. برای همین نباید از روی غریزه به مسائل نگاه کرد و برای 6 ماه برنامه نریخت که تو بیشتر از غریزه و شهوت‌ها هستی. برای جهالت انسان همین بس که قدر و اندازه وجودی خود را نشناسد. آیا از استعدادهای انسان به ادامه او پی نمی‌بریم. جنین در شکم مادر نیازی به دست و پا ندارد! از استعدادهای اضافه جنین در رحم مادر می‌توان ادامه او و در نتیجه وجود این دنیا را تشخیص داد. انسان اگر قرار بود بخورد و بخوابد و عشرتکده درست کند دیگر نیازی به این همه استعداد نبود که با غریزه، این 70 سال را می‌توان سپری کرد. از نیروهای عظیم آدمی تو می‌توانی به ادامه حیات برسی و استمرار خویش را بیابی و بدانی که دنیا راه است و کلاس و کوره تا انسان نماند و بیاموزد و حرکت کند که راستی دنیا در وسعت آخرت هیچ است «فَما مَتاعُ الحَیاةِ الدُنیا فِی الآخِرَةِ اِلا قَلیلٌ»(2). کوره است چون تو نمانی، با بلاها زیر پایت را داغ میکنند تا راه بیفتی و زنجیرها را از گردنت باز میکنند و تعلق‌ها و محبوب‌هایت را می‌گیرند.
راستی این ماییم که به کم‌ها قانع‌ایم و آن مولایمان علی بود که لحظه‌لحظه زندگی‌اش احسن تقویم بود. او به ما آموخت که پیوندها باید برای رسیدن به حضرت حق باشد و او بود که همراه دخت نبی‌اکرم(ص) تا لقای خدا برنامه داشتند و آنها بودند که کنار هم کمر مشکلات را شکسته بودند و برای بزرگی دلشان تلاش می‌کردند و آنها بودند که نتیجه وصلتشان زینب(س) شد و حسن(ع) و حسین(ع). آنهایی که به مولایشان اقتدا کرده‌اند حتی از کمبود همسرانشان بی‌تفاوت نمی‌گذرند و بدی آنها را به خوبی تبدیل میکنند و با توسل به حق نمی‌گذارند نهال وصلتشان زیر پای شیاطین خرد شود و در محدوده دنیا بپوسد و برای همین چند روز گذرا باشد. آنها حتی بر جدایی‌ها اصرار نمی‌کنند و به فکر جبران هستند و به‌راحتی کم نمی‌آورند. استاد ما می‌گفت اگر جدایی قرار است اتفاق بیفتد سعی کن از طرف تو نباشد. کاش به جای جدایی می‌توانستیم جبران کنیم؛ جوانمرد باری که برداشته به‌راحتی زمین نمی‌گذارد.
پی‌نوشت‌ها:
1- برگرفته از غزل حافظ:
مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم
جرس فریاد می‌دارد که بربندید محمل‌ها
2- توبه: 38