وجیهه سادات حسینی: نگاه به صنعت گردشگری و توریسم در جهان علاوه بر درآمدزایی به عنوان روشی برای معرفی فرهنگ بومی و ارتقای جایگاه ملت‌ها در عرصه بین‌الملل است. برنامه‌ریزی مناسب برای جذب گردشگران داخلی و خارجی رابطه مستقیمی با رشد صنعت گردشگری دارد. ایران نیز با بسترهای زیست‌محیطی و طبیعی دارای بهترین جاذبه‌های گردشگری است اما تاکنون این پتانسیل آنچنان که باید به فعلیت نرسیده است. در کشورهای مختلف جهان همواره شاهد اجرای برنامه‌های متنوع و تبلیغات هماهنگ برای جذب گردشگران به مناطق دیدنی هستیم. با این وجود در ایران اگرچه متولی اصلی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است اما مناطق دیدنی و گردشگرپذیر در دست نهادهای متعدد است. با این وجود سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور نیز آنچنان که باید نتوانسته در این راستا گام بردارد. ضعف در مديريت و تبليغات
اصغر فاضل، کارشناس گردشگری طبیعی و معاون اسبق رئیس سازمان محیط‌زیست در گفت‌و‌گو با «وطن‌امروز» با بیان این مطلب که مدیریت گردشگری واحد در کشورمان نداریم، می‌گوید: در حال حاضر مناطق طبیعی در دست نهادهای متعددی چون سازمان محیط‌زیست، جنگل‌ها، مراتع، شهرداری‌ها، بخشداری‌ها و بخش‌های خصوصی مختلف است. وی ادامه داد: یکی از مشکلات عرصه گردشگری در کشور نبود مدیریت یکپارچه است از این رو برای رفع این مشکل نیازمند ساختار و نظام‌های هماهنگ در قالب کارگروه‌ها و کمیته‌های فنی برای ارائه خدمات گردشگری هستیم. فاضل با اشاره به اینکه ضعف در شیوه‌های تبلیغاتی در معرفی ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی کشور یکی از موانع توسعه توریسم است، ادامه داد: گمان ما این است که اگر برای جلب توجه مسافران خارجی امکانات لوکس و تجملی فراهم کنیم در این عرصه موفق‌تریم حال آنکه امروزه و بر اساس تحقیقات انجام شده گردشگر خارجی به دنبال سفرهای ماجراجویانه در طبیعت چون قایقرانی در رودخانه‌های خروشان و صخره‌نوردی است که در کشور ما با وجود ظرفیت‌های طبیعی و خدادادی چنین برنامه‌ای مغفول مانده است. کارشناس گردشگری با معرفی یکی از طرح‌های ابتکاری جذب گردشگر، گفت: ایجاد کلبه‌های روستایی و اقامت‌های شبانه در آن به منظور آشنایی مسافران خارجی با فرهنگ بومی آن منطقه یکی از طرح‌های موفق در این عرصه بوده که به صورت پراکنده در کشور شاهد آن هستیم و گردشگران خارجی با صرف هزینه‌های زیاد از آن استقبال خوبی کردند.
معرفی مناطق تفریحی و گردشگری و توزیع متناسب سفرها
یکی از روش‌های جذب گردشگر داخلی و خارجی معرفی صحیح و دقیق مناطق طبیعی، گردشگری و تاریخی به مسافران است. در صورتی که این معرفی به طور جامع در طول سال انجام شود شاهد توزیع مناسب گردشگر در همه نقاط کشورمان خواهیم بود اما بر اساس آمار اعلام شده هرساله چند استان از جمله اصفهان، شیراز و مازندران صدر‌نشین بازدید گردشگران هستند و این در حالی است که بسیاری از مناطق دیدنی و تاریخی کشور از بازدید کمتری برخوردار بوده‌اند.
سرمایه‌گذاری روی ظرفیت‌های فرهنگی
و مذهبی
به اعتقاد کارشناسان گردشگری مهم‌ترین عامل موفقیت در توسعه گردشگری کشور معرفی صحیح، جامع و دقیق، بموقع ظرفیت‌های فرهنگی، مذهبی، تاریخی و طبیعی کشور و سرمایه‌گذاری روی منابع موجود بومی بدون نیاز به تقلید از دیگران است. وجود امامزاده‌های متعدد در دامان طبیعت در نقاط مختلف کشور و مقابر نخبگان فرهنگی از جمله منابع ارزشمندی است که علاوه بر معرفی فرهنگ دینی کشورمان درآمدزایی خوبی را به ارمغان می‌آورد.
تأثیر متقابل محیط‌زیست و منابع طبیعی
و گردشگری
از سوی دیگر نباید از تاثیر گردشگری بر محیط‌زیست غافل شد چنانکه این دو بر هم تاثیرات مثبت و منفی خواهند داشت. افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت محیط‌زیست و حفاظت از آن و مشارکت بیشتر افراد جامعه در برنامه‌های حفاظتی از جمله اثرات مثبت است. همچنین از بین رفتن مناظر دلپذیر، آلودگی و فرسایش خاک و بریدن درختان کوچک از جمله اثرات منفی بازدید گردشگران از محیط‌زیست است. اما باید توجه داشت نظارت مسؤولان محیط‌زیست و فرهنگسازی برای گردشگران به حفاظت همگانی از محیط‌زیست و توسعه صنعت توریسم کشور منجر می‌شود. عبدی، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست گیلان در این باره به «وطن‌امروز» گفت: هرساله سازمان محیط‌زیست گیلان به منظور معرفی مناطق طبیعی و زیبای استان به گردشگران و همچنین در جهت حفظ منابع طبیعی استان با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و هلال‌احمر مناطق دیدنی استان همچون تالاب انزلی، موزه‌های تاریخی و طبیعی را به مسافران معرفی می‌کند. وی با اشاره به بزرگ‌ترین مشکل درباره حفظ محیط‌زیست گیلان گفت: آلودگی مناطق ساحلی و نازیباشدن چهره طبیعی استان از جمله ناهنجاری‌هایی است که در اثر بی‌توجهی به حفظ محیط‌زیست از سوی گردشگران به وجود می‌آید. عبدی خاطرنشان کرد: به منظور حفظ محیط زیبای طبیعی استان و استفاده مطلوبتر گردشگران از این مناطق علاوه بر حفاظت‌های پاسگاه‌های شبانه‌روزی نیازمند همکاری مردم و اطلاع‌رسانی آنها برای نگهداری این مناطق خدادادی هستیم. با این اوصاف توسعه گردشگری به برنامه‌ریزی مدون و همه‌جانبه در طول سال با همکاری سازمان‌های مربوط و مسؤول نیازمند است و تا برطرف نشدن موانع جذب گردشگر چون افزایش هزینه‌ها و تخلفات مراکز گردشگری و عدم معرفی صحیح و متناسب همه مناطق کشور نمی‌توانیم شاهد افزایش کمی و کیفی سفرها از سوی مسافران داخلی و خارجی در کشور باشیم.