تحلیلگر مطرح آمریکایی و مشاور وزرای خارجه 6 دولت این کشور در تحلیلی از سیاستهای خاورمیانهای اوباما با شکست خورده خواندن این سیاستها، ایران و سوریه و رهبران آنها را 2 عامل اصلی این ناکامی معرفی کرده است. آرون دیوید میلر، مشاور ارشد وزرای خارجه 6 دولت آمریکا در تحلیلی از سیاست خاورمیانهای باراک اوباما به دلایل و ابعاد شکست این سیاستها پرداخته است. به گزارش مشرق، عضو ارشد شورای مشورتی آمریکا در انجمن سیاستگذاری اسرائیل با اشاره به چالشهای پیشروی اوباما در خاورمیانه اعتراف میکند که سیاستهای اوباما در خاورمیانه به دست 3 قطب تاثیرگذار این منطقه است که اتفاقا هیچکدام قصد سازشپذیری با اوباما و آمریکا را ندارند. بشار اسد، رئیسجمهور سوریه و [آیتالله] خامنهای رهبر ایران 2 قطب اصلی و از جدیترین دشمنان اوباما هستند. در طرف دیگر نیز همپیمان اول آمریکا قرار دارد که روابط نهچندان حسنهاش با اوباما شهره عام و خاص شده است: بنیامین نتانیاهو. بر اساس این گزارش، نشریه آمریکایی فارین پالیسی در ادامه به ناتوانی اوباما در تغییر و بهبود شرایط منطقه اذعان میکند: نجات و حل بحران سوریه، حل مساله هستهای ایران و صلح اسرائیل و فلسطین همگی خارج از توان اوباماست. اوباما قصد داشت با حل بحرانهای موجود در منطقه و مدیریت آنها، شرایط کل منطقه را نیز بهبود بخشد اما اکنون این خطر وجود دارد که همه از او به این عنوان یاد کنند که در دوران ریاستش همه چیز بدتر شد. میلر مینویسد: اوباما رئیسجمهوری است که یا به ایران اجازه دستیابی به سلاح اتمی را میدهد یا نخستین رئیسجمهوری است که این کشور را بمباران میکند یا فردی خواهد بود که به توافقی موقتی میرسد که حکومت ایران را چند سال از بهشت اتمیشان دور میکند. در ضمن سناریوی آخر با تنشهای کنونی با نتانیاهو همراه خواهد بود که به تازگی اختلافاتشان را با هم حل و فصل کردهاند. نخستوزیر اسرائیل در شگفت خواهد بود که چگونه یک توافق تاکتیکی محدود بر سر «غنیسازی» مشکلات استراتژیک اسرائیل را با سلاح اتمی ایران در آینده حل خواهد کرد. به علاوه هیچ تضمینی وجود ندارد که اسرائیلیها- که از پیامدهای دیپلماتیک تا بدین لحظه ناراضیاند- خودسرانه به اقدام نظامی متوسل نخواهند شد. اگر بخت واقعا با او یار باشد، میتواند پیش از آنکه ایران به سلاح اتمی دست یابد کار خود را به پایان برساند و این دردسر را به رئیسجمهوری بعدی محول کند.
ایران در دوره اوباما از خط قرمزها عبور کرد
میلر در رد احتمال گزینه نظامی، پیامدهای غیرمنتظره و پردردسر چنین اقدامی را گوشزد میکند که رکود بازارهای جهانی، افزایش ناگهانی قیمت نفت و بالاگرفتن تنش در منطقه از جمله این پیامدهاست و احتمال چنین تصمیمی از سوی اوباما بسیار بعید و محال است. واقعیت اما این است که ایران- و به دنبالش کرهشمالی- دشوارترین پازل در نظام بینالمللی امروز است. هیچگونه پایان خوش یا راهحل جامعی در دسترس نیست. و بر سر راه این رئیسجمهور که رسما وعده داده به ایران اجازه دستیابی به سلاح اتمی را نخواهد داد، موانع بسیاری وجود دارد. به عنوان مثال رئیسجمهور پیشین وارد جنگ با عراق شد، جنگی که اوباما به خاطر وجود سلاحهای خیالی کشتار جمعی بشدت با آن مخالفت کرد و تنها ثمره مخالفتش قدرت و جسارت یافتن ایرانی بود که توانست در دوران ریاست اوباما از چندین خط قرمز عبور کند. وقتی صحبت از ایجاد صلح میان اعراب و اسرائیلیها به میان میآید، امید و آرزوهای اوباما برای جلا دادن میراثش راه به جایی نمیبرد. آیا او رئیسجمهوری خواهد بود که در دوران ریاستش راهحل تشکیل 2 دولت در نهایت منقضی میشود؟
با توجه به بیثباتی در منطقه و شکافهای موجود میان مقامات اسرائیلی و فلسطینی، آرون میلر معتقد است اوباما هیچ برنامهای برای صلح میان اسرائیل و فلسطین در سر ندارد. به همین دلیل است که نقشه جایگزینی طرحریزی کرده است: اعمال دیدگاه آمریکا درباره مسائل اساسی برای تعریف خطمشی مذاکرات. اين رویکرد خیلی خوبی نیست چرا که کری در پی رسیدن به توافقی واقعی است. هرچند اگر تمام گزینههای دیگر به شکست بینجامد، همچنان میتوان به اعمال این پارامترها متوسل شد و کسی چه میداند، شاید با تلاش کافی بتوان یکی از طرفین را متقاعد کرد که این پارامترها را بپذیرد و سپس طرف دیگر را تحت فشار قرار داد. اما اوباما میتواند از این پارامترها برای نشان دادن تعهدش به راهحل تشکیل 2 کشور استفاده کند. این همان تصویری است که از اوباما در ذهن داریم؛ رئیسجمهوری زبانباز که خودش را درگیر جزئیات نمیکند، بلندپروازیهای موضوعی بدون نیاز به پیگیری واقعی. چنانچه پیشنهادات اوباما خریداری نداشته باشد، برای آمریکا صورت خوشی نخواهد داشت اما هر چه باشد بهتر از یک نمره مردودی بسیار پایین برای رئیسجمهوری است که خودش در ابتدا توقعات را تا این حد بالا برد. آیا ممکن است در 3 سال و نیم باقیمانده ورق برای اوباما بازگردد؟ آیا امکانش وجود ندارد که در سالهای پیشرو شاهد پایانی متفاوت و خوشتر باشیم؟ آیا اوباما دیگر فرصتی ندارد که به رئیسجمهوری تبدیل شود که آرزویش را داشته: آن رهبر رویایی که شرایط را دگرگون و صلح را برقرار میکند؟ تصورش دشوار است. مسائل منطقه به حدی پیچیده، بیاعتمادی میان طرفین به قدری عمیق و تعداد مهرهها به قدری زیاد است که تصور رسیدن به توافقهای اساسی و ایجاد تغییرات بنیادین به دست رئیسجمهوری ریسکگریز دشوار است. دردسر ناشی از نقشههای بزرگی که اوباما در ابتدا در سر داشت همچنان ادامه دارد. دستکم درباره خاورمیانه، اوباما باید هرکاری از دستش برمیآید برای مقاومت دربرابر آن انجام دهد. تحولات بزرگ مستلزم آن است که بازیگران منطقه- در این باره ایرانیها، اسرائیلیها و فلسطینیان- همگی دارای احساس اضطراری بودن شرایطشان و مالکیت واقعی باشند. تنها در این صورت است که رئیسجمهوری بااراده و کارآمد میتواند از این شرایط اضطرار و مالکیت بهره ببرد و بحرانها را به فرصت تبدیل کند. در حال حاضر، اثری از مورد اول دیده نمیشود و مورد دوم نیز تنها در حد آزمایش است. اوباما باید به داد و ستد بیندیشد، نه تحولات. او باید تلاشی جدی بکند تا پیش از آنکه جنگی سر گیرد با روحانیون ایران به توافق برسد و همین کار را درباره اسرائیلیها و فلسطینیان نیز انجام دهد تا احتمال دستیابی به صلح از میان نرود. و چنانچه بخت با اوباما یار باشد، شاید بتواند کاری کند که در این لحظه پراهمیت جلوه کند: دستکم شرایط این منطقه ازهمگسیخته، خشمگین و ناکارآمد را نسبت به زمانی که بر سر کار آمد، اندکی بهبود بخشد.