عليرضا پورصباغروز چهارشنبه بیست و هشتم فروردین مارگارت تاچر در میان جمعیتی از موافقان و مخالفانش تدفین شد. در این مراسم عده‌ای از مخالفانش حاضر شدند و با پشت کردن به تابوتش، خشم خود را نسبت به تاثیرات منفی اقتصادی که در پیکره اقتصاد بریتانیا به یادگار گذاشته بود نشان دادند. اما پیش از مرگ تاچر زمانی‌که او آخرین روزهای حیاتش را می‌گذراند فیلدا لوید، فیلمساز نه چندان کارکشته انگلیسی‌تبار فیلمی بر اساس زندگی تاچر ساخت که اثر فوق‌العاده ضعیفی بود. فیلم «بانوی آهنین» 2 دوره از زندگی مارگارت تاچر را به صورت کلیپ‌های بسیار مختصر تصویر می‌کند. لوید به عنوان کارگردان این اثر تجربه فیلم‌هایی از این جنس را ندارد و متاسفانه با داشتن فیلمی مثل «مامامیا» و مستندی درباره گروه موسیقی آبا، سکانداری این اثر به او سپرده شده است. واقعا زندگی پر رمز و راز دوران نخست‌وزیری تاچر را نمی‌توان در 105 دقیقه به تصویر کشید. دوران نخست وزیری وی پر رمز و رازتر از آن است که تنها در اين زمان تصویر شود. سازندگان این فیلم با نمایش بخش‌های کوتاهی از دوران جوانی، اقتدارگرایی و دوران فترت وی، کلیت اثر را به 3 بخش تقسیم می‌کنند؛ دورانی که تاچر با معضلات و مشکلات عظیم رکود اقتصادی دست به گریان است و در پس زمینه شیوه برخورد وی با مساله فالکلند، دعواهایش با مجلس عوام و در دورانی که وی با مشکلات حاد آلزایمرش دست و پنجه نرم می‌کند. اما همه این رویدادها به صورت زنانه‌ای ملودراماتیزه می‌شود و همه راه‌ها به روابط تاچر و همسرش ختم می‌شود.
تاچر در مقام نخست وزیر با ایستادگی متکبرانه و روحیه‌ای کاملا دیکتاتورمآبانه با موضوعات کلان سیاسی برخورد می‌کرد. در فیلم نشان داده نمی‌شود وی بسان هیتلری مونث، جنگ با آرژانتین بر سر جزایر فالکند را رهبری می‌کند و چگونه یک تنه مردان نظامی بریتانیا را زیر نفوذ خود می‌گیرد، تنها خشم او در چند صحنه کوتاه نمایش داده می‌شود.
مارگارت تاچر همچون همقطارش تونی بلر از معدود نخست وزیرانی به شمار می‌رود که توانست نزدیک به 3دهه زمامداری بریتانیا را بر عهده گیرد، به همین دلیل در مواجهه با فیلم خانم فیلدا لوید که درکارنامه‌اش اثر فاخری را به ثبت نرسانده کارگردانی فیلمی درباره این زن سیاست بسیار سطحی و مبتذل از کار درآمده است. اگر گزینه مناسبت‌تری که با مقوله سینمای بیوگرافیک آشنا‌تر می‌بود انتخاب می‌شد قدر مسلم فیلم موفقی از کار در‌می‌آمد، ضمن اینکه با پیش‌فرض‌های مطروحه 3 دهه زمامداری در دوران پرتنش جنگ سرد یک فیلم سینمایی 105 دقیقه‌ای نمی‌تواند تمام ابعاد سیاسی مرتبط با تاچر، جنگ سرد و شیوه زمامداری وی را در برگیرد. متن فیلم با پرداختن به دوران پساقدرت تاچر و دغدغه‌های شخصی‌اش نسبت با همسرش، نمی‌تواند تصویر مطلوبی از دوران زمامداری تاچر در متن اثر بازنمود دهد و اگر به دوران فترت تاچر پرداخته نمی‌شود قدر مسلم فیلم زمان کافی برای پرداختن به رویدادهایی را پیدا می‌کرد که برای مخاطب فیلم‌های سیاسی در درجه اهمیت بیشتری قرار دارد. لزوما باید این نسبت و محدوده زمانی که در سینمای بیوگرافیک درباره یک شخصیت سیاسی فیلم ساخته می‌شود کاملا مشخص باشد و متاسفانه دامنه زمانی اثر متناسب با تاثیر‌گذاری به اندازه یک دهه نیست. یکی از ویژگی‌های شاخص سینمای بیوگرافیک معرفی محوری پرسوناژ مورد دستمایه به مخاطبی است که پیش‌زمینه ذهنی نسبت به شخصیت محوری فیلم ندارند و متن فیلم لزوما باید در یک مقطع زمانی خاص به دوران زمامداري تاچر در دهه 80 بپردازد. مثلا یکی از خرده روایت‌هایی که به خط اصلی روایت صدمه می‌زند دوران جوانی تاچر و نحوه آشنایی او با همسرش است که لزوما بازنمود چالش‌های فردی اگر با خط اصلی روایت در تناسب روایی نباشد به متن اثر صدمه می‌زند. این اتفاق درباره فیلم بانوی آهنین افتاده است چرا‌که مقدمه‌ای که از جوانی او در متن فیلم ثبت شده با دوران پیری او نمی‌تواند توازن شروع و پایان پرسوناژ را در مدت زمان خاص بازنمایی کند. اگر فیلم «هوانورد» مارتین اسکورسیزی را به عنوان یک الگو انتخاب کنیم، بررسی چالش‌های روانی و کاملا شخصی هاوارد هیوز مخاطب را به نتایج مطلوبی از این شخصیت خواهد رساند. اسکورسیزی چالش‌های فردی هیوز را نسبت با شخصیت محوری و تاثيرگذار تاریخی‌اش بررسی می‌کند. بازنمود این دغدغه‌ها در حرفه هیوز او را به عنوان چهره‌ای تاریخي معرفی می‌کند. اگر روان فرد در متن اثر قرار می‌گیرد باید تاثیرات تاریخی در خط روایی داستانی نمود داشته باشد اما در فیلم بانوی آهنین باز نمود روان تاچر چه تاثیری بر سیر رویدادهای سیاسی دارد که نمایشی شده است؟
به‌زعم نگارنده، تاچر یک جنایتکار اقتصادی است که تحت تاثیر نظام سرمایه‌داری و برای رهایی از تورم و فعال کردن بازار آزاد اقتصاد دولتی بریتانیا را نابود کرد. این رویداد مهم‌ترین انگاره روایی در متن اثر می‌تواند باشد که به هیچ عنوان در فیلم لحاظ نشده است و دریافت تاثیرات 3 دهه هنجار‌شکنی و سنگین کردن کفه ترازو اقتصاد نیمه‌سوسیالیستی - نیمه‌سرمایه‌دار به نفع سرمایه‌داری British Telecom در فیلم درباره تاچر به طور قطع باید بازنمود تاریخی داشته باشد که در بطن اثر نمایشی نمی‌شود. البته تنفر مردم از تاچر به صورت بخش‌هایی بریده و درگیری‌های او در مجلس عوام انگلستان نشان داده می‌شود اما بر مخاطب پوشیده است که ریشه این مخالفت‌ها و چالش‌ها در کجاست و بازنمود روایی تاثیرات اقتصادی با تصاویری مستند از شیوه تصمیم‌گیری‌های کلان وی از طریق اخبار و تصاویر آرشیوی به سادگی ممکن بود. نکته دیگر به رابطه سیاسی او و ریگان باز می‌گردد و تاثیرات ریگان بر نحوه اداره بریتانیا را نمی‌توان نادیده گرفت، او بارها در سخنرانی‌هایش واژه اقتصاد آنگلوساکسونی را به کرات تکرار کرده بود و البته بسیاری از اصطلاحات هماهنگ نخست‌وزیر انگلستان و رئیس‌جمهور آمریکا به صورت هماهنگ و مشترک یک سیاست راهبردی اقتصادی واحد را در شیوه اداره هر دو کشور جاری کرده بود. هر چند منتقدان تاچر وي را در آغاز زمامداري‌اش سياستمداري مجرب در روابط خارجى و ديپلماسي نمي‌دانستند اما وي در يكي از مهم‌ترين مقاطع قرن بيستم نقش مهمي را با نزديك شدن به ريگان و ایالات متحده ايفا كرد. یکی از معایب بزرگ فیلم نادیده گرفتن تاثیرات ریگان بر تاچر است که به هیچ عنوان در فیلمنامه اثر گنجانده نشده است و از این موضوع سازندگان عبور کرده‌اند. نکته مهمی که در فیلم بانوی آهنین باید دنبالش گشت روند همگرايي اروپايي و زير‌سايه آمريكا رفتن توسط بريتانيا با ماموریت تاچر بود، آیا این رویدادهای تدریجی تاریخی نمی‌توانست خرده روایت‌هایی از فیلم را در برگیرد و البته مشخص است بسیاری از اتفاقات در فیلم دیده نمی‌شود. سال‌ها پیش نمايشي با عنوان «مرگ مارگارت تاچر» نوشته تام گرين در لندن روي صحنه رفته است كه به موضوع واكنش‌ها به خبر مرگ تاچر مي‌پردازد. اين نمايشنامه بر اين اساس نوشته شده است كه چرا تاچر با وجود آنكه سال‌هاست از عرصه سياسي كنار رفته اما همچنان شخصيتي جنجالي در انگليس به‌شمار مي‌رود. اين نمايش نشان مي‌دهد زن سياستمدار انگليسي برخلاف بسياري از همتايانش همچنان مورد توجه محافل سياسي و مطبوعاتي است و اين شايد به دليل بزرگي تاثير وي بر مسائل انگليس، اروپا و بخشي از جهان باشد؛ چه اين تاثير را خوب ارزيابي كنيم و چه بد. شاید این نمایشنامه بازنمود بهتری است از تاثیر بانوی پوشالی بر اقتصاد بریتانیا، روابط بین‌الملل و نوچگی کردن برای ایالات متحده.