حجت‌الاسلام و المسلمين سيد سعيد لواسانيدر شماره پیشین دیدیم که حسد ریشه در نفسانیت انسان دارد که به تنهایی بیماری‌ای مهلک است و چه بسا برای آن توجیهات شرعی تراشیده می‌شود که خطر آن را دوچندان می‌کند. به این دلیل لازم است انگیزه‌های حسد را بشناسيم تا بتوانیم آنها را درون خود ردیابی و از آنها دروی كنيم. علمای اخلاق
7 انگیزه برای حسد بیان کرده‌اند که در این یادداشت به
4 انگیزه اشاره می‌کنیم: اول طبع پلید حسود است؛ درون انسان پلید و ناپاک است که خوش ندارد مردم در نعمت و آسایش باشند و این بیماری خطرناکی است که از خوشی و راحت و وسعت دیگران، ناخوش و محزون و از ناراحتی و رنج دیگران، شاد و خوشحال می‌شود و معالجه این بیماری بسیار سخت است. دوم دشمنی و کینه‌توزی نسبت به دیگران است که اگر نعمتی به دیگران رسید، آرزو و تلاش می‌کند از آنها زائل شود. این جزو طبع انسان است که اگر به دشمنش- چه دشمن حقیقی و چه دشمنی که در رقابت‌ها برای خود تراشیده است- رنجی رسید، شادمان و اگر آسایشی رسید، ناشاد می‌شود؛ مگر اینکه با مجاهده این طبع اولیه را از خود دور کند. سوم تکبر است؛ انسان متکبر می‌خواهد از همگان برتر باشد و دیگران دنباله‌رو او باشند و اگر به دیگران نعمتی برسد، او ناراحت می‌شود که دیگران از خدمت و فرمانبرداری او سر باز می‌زنند و به این دلیل از رسیدن نعمت به دیگران بددل می‌شود. تعبیری که کفار درباره پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله و سلم داشتند که چرا جوانی فقیر و یتیم بر ما مقدم شده است، از همین نوع است: «لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظيمٍ» [زخرف: 31] «چرا اين قرآن بر مرد بزرگى از اين 2 آبادى نازل نشده است». یا حسادت شیطان بر آدم به همین دلیل است: «قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِين» [ص: 76] همچنین است، بسیاری از حسادت‌های نسبت به صاحبان منصب و مقام. چهارم تعجب است؛ نعمت و کمالی را برای دیگری بزرگ می‌داند و او را برای نعمت کوچک می‌شمارد. محسود نزد حسود کوچک است و در شگفت است كه چنين نعمتی به او رسیده است! و زوال آن را خواستار است. بسیاری از حسدهای امت‌های کافر نسبت به پیامبران از این نوع است: «ما انْتُمْ الا بَشَرٌ مِثْلُنا» [یس: 15] «شما جز بشرى مانند ما نيستيد.» «َقالُوا: أنُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا» [مومنون: 48] «و مىگفتند: آيا به 2 بشرى (موسى و هارون) مانند خود ايمان آوريم؟» ناقلان این سخنان حسد ورزیده‌اند، به این دلیل که این مقام را برای آن پیامبران کوچک می‌دانند. در دوران ما؛ بسیاری از حسادت‌ها نسبت به کارگزاران نظام به این دلیل است که قبای مسؤولیت را برای آنها گشاد می‌دانند!