ثمانه اکوان: گروهی از مقامات سابق دیپلماتیک، امنیتی و نظامی آمریکا نیز در گزارشی تحت عنوان «گزینه راهبردی درباره ایران: توازن فشار و دیپلماسی» به ایالات متحده و دولت اوباما توصیه کردهاند که توان خود را برای مذاکره مستقیم با ایران به کار بندد. روزنامه آمریکایی کریستین ساینس مانیتور در گزارشی بیان کرد: تلاش دولت اوباما برای متوقف کردن برنامه هستهای ایران، تنها روی موارد تنبیهی متمرکز شده است و منتقدان اعتقاد دارند، این مساله توسعه گفتوگوهای دیپلماتیک را به خطر میاندازد.در گزارش این روزنامه آمده است: با توجه به بروز و ظهور روزافزون منتقدانی که استدلال میکنند اتکای بیشتر دولت اوباما به فشار و تحریم ، معاملات دیپلماتیک با ایران را به خطر میاندازد، به نظر میرسد مذاکرهکنندگان هستهای آمریکا با ایران اصولا در اشتباه بزرگی بهسر میبرند.دولت اوباما تحریمهای فلجکنندهای را برای هدفگیری بانک مرکزی ایران و شاهرگ حیاتی اقتصادش یعنی صادرات نفت به اجرا گذاشته است. هدف از این تحریمها اعمال فشار بر ایران برای متوقف کردن فعالیتهای حساس هستهایاش بود که گفته میشد مسیری برای دستیابی به بمب اتم است. اما یک سال مذاکرات سطح بالای ایران با قدرتهای جهانی پیشرفت کمی داشته است. در حال حاضر تعدادی از مقامات سابق ایالات متحده و تحلیلگران معتقدند اقدامات فعلی کاخ سفید ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و از این رو خواستار بازگشت ایالات متحده به مسیر دیپلماتیک در برخورد با ایران شدهاند. جان لیمبرت دستیار و مسؤول امور ایران در زمان وزیر خارجه قبلی ایالات متحده در بین سالهای 2009 تا 2010 میگوید: «زمانی که آنها مشغول صحبت کردن درباره به اصطلاح سیاست 2 مسیره خود در برابر ایران بودند، من آنجا بودم. همه چیز بیمعنی بود. اصلا هیچ روش 2 مسیرهای وجود نداشت. تمام فضای صحبتها را مساله تحریم ایران پر کرده بود. 95 درصد صحبتها راجع به تحریم بود». ایالات متحده فقط میتواند تحریم کند
لیمبرت که یکی از گروگانهای آمریکایی در زمان تسخیر سفارت آمریکا در ایران بوده است، در ادامه گفتوگوی خود با کریستین ساینس مانیتور اضافه کرد: یکی از دلایل تمرکز روی تحریمها این است که ما تحریم را به خوبی میشناسیم. راهحل تحریم راهحل شناخته شدهای است و برای اجرای تحریمها لازم نیست با ایرانیان تعاملی داشته باشیم. ما با انگلستان، سازمان ملل متحد، روسها و چینیها کار میکنیم در حالی که دیپلماسی با ایران سخت است». از نظر لیمبرت دولت اوباما تن به آسانترین راهحل موجود داده و یکراست سراغ تحریم کردن رفته است. او معتقد است: «دیپلماسی با ایران سخت است. کسی نمیداند چگونه باید این کار را انجام دهد و هر زمان که تلاش کردهایم که راهی بیابیم، شکست خوردهایم و هر زمان که شکست خوردهایم، سریع عقبنشینی کرده و به راهی رفتهایم که آن را بلدیم یعنی تحریم. لیمبرت که هماکنون استاد آکادمی نیروی دریایی ایالات متحده است، جزو کارشناسانی است که خواستار تجدید نظر ایالات متحده در برخورد با ایران بوده و بر دیپلماسی و ارائه مشوقهای حقیقی مانند تخفیف تحریمها در برابر گرفتن امتیازاتی واقعی از ایران، تاکید دارند. تام پیکرینگ معاون سابق وزیر خارجه در امور سیاسی نیز در همایشی که هفته گذشته توسط گروه «پروژه ایران» برگزار شده بود، گفت: زمان آن فرا رسیده است که دولت واقعا به بررسی تحریمها و اثرگذاری احتمالی آنها و پتانسیل استفاده از نیروی نظامی علیه ایران بپردازد. لیمبرت و پیکرینگ در میان اعضای 35 نفره گروهی از دیپلماتهای کهنهکار و مقامات دولتی قرار دارند که نامه کارشناسی خود به اوباما را امضا کردهاند. افرادی مانند زبیگنیو برژینسکی مشاور امنیت ملی جیمی کارتر، رایان کراکر سفیر سابق ایالات متحده در عربستان و عراق، لیهمیلتون یکی از اعضای سابق کنگره و نایب رئیس کمیسیون 11 سپتامبر و مایکل هایدن رئیس سابق آژانس اطلاعات مرکزی نیز از جمله همین افراد هستند که خبر نامهشان به دولت اوباما با واکنشهای متعددی در ایالات متحده روبهرو شد.
پنجره دیپلماتیک باز میشود؟
علامتهایی مبنی بر اینکه این پیام توسط دولت اوباما دریافت شده است، وجود دارد. بر خلاف علاقه شدید کنگره و دولت اسرائیل برای تشدید تحریمها علیه ایران، جانکری هفته گذشته از کنگره خواست از تصویب تحریم جدید علیه ایران خودداری کند. پیکرینگ ادامه داد: «ما نیازی به افزایش سرعت تحریمها در این زمان نداریم. ما نیاز به باز شدن پنجره دیپلماتیک با ایران داریم». درخواست گسترش دیپلماسی بعد از آخرین دور از گفتوگوهای ایران با گروه 1+5 در قزاقستان به وجود آمد. موسسه پروژه ایران بعد از این گفتوگوها درخواست تقویت مسیر دیپلماتیک برای به دست آوردن فرصت گفتوگو با ایران را مطرح و تصریح کردند: «دولت اوباما احتمالا مسیر تعامل با ایران را با فشار بیشتر بر این کشور و به تبع آن مقاومت بیشتر نظام جمهوری اسلامی در برابر فشارها میبندد. هر 2 طرف مذاکرهکننده هستهای از همان ابتدا مواضعی گرفتند که توسط طرف دیگر غیرقابل قبول بود. ایران در 2 سال گذشته بارها تمایل خود به توقف غنیسازی 20 درصد را مطرح کرده اما آن را به قیمت ارزان نمیفروشد. جیمز دابین دستیار سابق وزارت خارجه در دولت جورج بوش در این باره گفت: «فکر میکنم پاسخ به این مشکلات بسیار ساده است. ما باید به سمت پیشنهاد دادن کاهش حجم تحریمها برویم. تحریمها نباید کاملا برداشته شوند، باید به حالت تعلیق دربیایند تا ایران نیز بتواند واکنش مناسبی به این مساله داشته باشد. گزارش پروژه ایران تنها گزارش در نقد دولت در برخورد با ایران نبوده است. شورای آتلانتیک در اوایل این ماه خواستار آمادگی ایالات متحده برای اجرای پروژه گام به گام متقابل و متناسب برای لغو تحریمهای ایران و در مقابل برداشتن گامهای روشن از سوی ایران شد و نوشت: «برای سازش قطعی با ایران، ایران باید پایان بازی و چشمانداز نهایی را ببیند». جیمز والش متخصص منع گسترش سلاحهای هستهای در موسسه تکنولوژی ماساچوست در این باره گفت: «ما باید کاری انجام دهیم که ایرانیان انتظارش را ندارند. باید کاری کنیم که آنها بگویند: یک دقیقه صبر کنید! شاید آمریکاییها واقعا در گفتههای خود برای تعامل جدی باشند!»
تشدید تحریمها و شرایط امنیتی خاورمیانه
روزنامه آمریکایی لسآنجلس تایمز در گزارشی به قلم «کارولجیویلیامز» که به مساله انتخابات ریاستجمهوری ایران و ارتباط آن با برنامه هستهای کشورمان اختصاص داشت، اذعان کرد که تشدید تحریمها بر ضد ایران میتواند شرایط امنیتی خاورمیانه را بدتر کند. به نوشته این روزنامه آمریکایی، «در میان سیاستگذاران بانفوذ سیاست خارجی این تفکر در حال قوت گرفتن است که تشدید تحریمها علیه ایران بهخاطر برنامه هستهای این کشور، وضعیت خشونتبار امنیتی خاورمیانه را وخیمتر خواهد کرد».