میثم علومی: در بخش نخست از مفهوم تربیت گفتیم و دانستیم منظور ما از تربیت، تربیت انسان است؛ انسانی که از غریزه‌ها گذشته و با توجه به وسعت استعدادهایش و ادامه راهش به وظیفه‌ها رسیده و چون ضعف علم و تجربه را مشاهده کرده ناچار نیازمند به وجودی است که به همه راه آگاه باشد؛ راه‌ها را بداند و به او آموزش دهد که نماند و بداند در هر لحظه چه باید انجام دهد... . با این نگاه ما دنبال وجودی هستیم که این راه را به ما نشان دهد و به آن آگاهی و احاطه کامل داشته باشد. تو با این دید رو به مربی می‌آوری؛ مربی کسی است که انسان را نه در خانه، نه در جامعه و نه در دنیا که باید در همه هستی ببیند و تربیت کند. انسان فرزند هستی است و تا بی‌نهایت راه در پیش دارد، باید طوری تربیت شود که در همه این هستی و عوالم بداند چه بکند و چگونه بماند و چگونه برود. این مربی علاوه‌بر راه باید همه استعدادهای مرا بشناسد و بداند سرمایه و استعدادهای من کجا کارگشا هستند و با چه قانون‌هایی دمخورند. وجودی آگاه‌تر از ما و استعدادهای بی‌نهایت ما و چه وجودی آگاه‌تر و مهربان‌تر از خدا، اوست که انسان را آفرید و هستی را برای انسان آفرید. مربی انسان جز آفریدگار او نیست و دیگران باید از او درس تربیت بیاموزند. با این نگاه تو به دنبال کسی می‌گردی که حکم خدا را بداند و به همه سخن خدا احاطه داشته باشد و علمش از خدا گرفته شود و او نیز از همه روابط پیچیده عوالم هستی آگاه باشد و از همه کشش‌های نفسانی و شیطانی آزاد باشد، یعنی معصوم باشد. معصوم یعنی همین؛ معصوم یعنی حفظ شده از خطا و اشتباه، کسی که هم آگاهی داشته باشد و هم از کشش‌های غیرحق آزاد باشد و این شخص کسی نیست جز فرستاده خداوند که او می‌داند چه کسی را انتخاب کند تا در راه رساندن سخن او کوتاهی نکند و کاملا واقف باشد و در این جهان نظام‌مند رابطه‌ها و ضابطه‌ها را بشناسد. منی که رابطه‌ها را دیده‌ام و دانسته‌‌ام هر حرکتم با وسواس همراه است که چگونه راه بروم، چگونه نگاه کنم، چه بخورم و چگونه بخورم و... من در این رابطه‌ها دنبال دستور می‌گردم. هیچ دیده‌ای خانواده‌هایی که ماشین آبمیوه‌گیری یا رختشویی می‌خرند، همین که کسی بی‌اطلاع از نحوه برخورد با او می‌خواهد با آن ارتباط برقرار کند صدای همه بلند می‌شود و همه دستپاچه می‌شوند که صبر کن، مراقب باش نسوزد و برق نگیرد تو را. آنجاست که آنها کتابچه را باز می‌کنند تا دستورها را بخوانند، چون اینها نیاز به دستور دارد و نمی‌توان همین‌طور به آن دست زد. آنجا که تو می‌دانی در این جهان نظام‌مند نباید هر چیزی را به معده‌ات بریزی چون زخم معده می‌گیری چون قانون‌ها را باور کردهای چگونه درباره خوراک فکر، عقل، قلب و روح خود نمی‌توانی قانون‌ها را در نظر بگیری. با همین درک ما به ضرورت وحی می‌رسیم و اکنون با صراحت می‌توان گفت قدم اول برای برخورداری با قرآن همین درک ضرورت است؛ بدون این احساس، برخورد با قرآن به صورت سرگرمی و بازی در‌می‌آید. اکنون این سوال پیش می‌آید که آیا وقتی رسول مرد یا کشته شد این انسان که به شناخت‌ها رسیده و به شهود‌ها دست یافته و به عشق و ایمان رسیده، آیا این انسان دوباره باید به عقب برگردد و جوجه‌ای شود که باز به درون پوست می‌رود. منی که تازه شکل گرفته‌ام و ساخته شده‌ام و ضرورت معصوم را درک کرده‌ام که تنها او می‌تواند واسطه کلام خدا با من باشد، آیا دوباره باید در مرداب‌ها بمانم تا گندیدن را به نمایش بگذارم. ملاک انتخاب ولی همان ملاک انتخاب و ایمان رسول است. این طبیعی است که مومنین پس از رسول به ولایت گره بخورند چراکه نمی‌توان در این جهان وسیع و نظام‌مند و با این ارتباط‌های پیچیده، به حکم الله دست یافت مگر از طریق ولایت. ضرورت وجود ولی مانند رسول مطرح می‌شود و انتخاب او نیز توسط خدا صورت می‌گیرد. آخر تو نمی‌توانی به همه اطمینان کنی و باید دنبال کسی باشی که کاملا به وحی و هستی آگاه است. در جمع‌بندی سخنان ما به این نتیجه می‌رسیم که مربی انسان خداوند است؛ این مربی برای من دستور‌هایی دارد که تنها به وسیله اشخاص آگاه و معصوم باید به من برسد و کسانی که می‌خواهند عهده‌دار تربیت و سازندگی انسان باشند باید دقیقا از رسول و ولی خدا یاد بگیرند و عینا آن حرف‌ها را بزنند و احاطه داشته باشند به دستورها و سخنان آنان. آنها باید بدانند که این برگزیدگان خداوند چگونه برخورد می‌کردند و نوع رفتار آنها با توجه به روحیه‌های افراد چگونه بوده است. ما باید این را بدانیم که برای به مقصد رساندن نمی‌توان هر کسی را با بحث و برهان رساند. آن رسول بود که یک دسته را با برهان، یک دسته را با اعجاز، یک دسته را با عمل، یک دسته را با محبت و تالیف قلوب و یک دسته را با ضربه و فشار روحی می‌ساخت و به راه می‌انداخت. مربی باید از لطافتی برخوردار باشد که انسان را در خود نگه ندارد و بر خود مشغول نکند. مربی باید همچون پلی انسان را به حق برساند نه مانند سدی او را پشت خود حبس کند. ملاک مربی نه چشم‌بندی و خود‌نمایی و مرتاض‌بازی است، حتی علم هم ملاک نیست؛ ملاک مربی این است که با دیدار او به یاد حق بیفتیم. این مربی سکوتش، سخنش و نگاهش همه درس است و تذکر.