۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۳۵

آشنايي با قلعه قمچقای

قلعه قمچقای در نزدیکی روستایی به همین نام و روی یکی از کوه‌های بلند منطقه قرار دارد. روستاي قمچقاي در 45 كيلو‌متري شمال بيجار در استان كردستان [چهارگوشه ايران: استان کردستان] و در كنار رود قمچقاي واقع شده ‌است. مردم قمچقاي و ديگر روستاهاي اطراف به زبان تركي آذربايجاني تكلم مي‌كنند. موقعیت جغرافیایی این قلعه از هیبت و عظمت خاصي برخوردار است؛‌ از یک سو به دره‌ای مشرف است که در قدیم به دره شاهان شهرت داشت و تیغه‌های بلند و هولناک این کوه با پرتگاه‌های بلند، بالا رفتن از آن و رسیدن به دژ را بسیار دشوار می‌کند. از سوی دیگر اين قلعه از جنوب غربی، جنوب شرقی و شرق به پرتگاهی دیگر مشرف است. در اين قلعه از سمت شمال که از ارتفاع کمتری برخوردار است، بقایای دیواری عریض و محکم از سنگ لاشه با ملات و برج‌های نیم استوانه موجود است. دروازه قلعه نيز در این سمت قرار دارد. در اين قلعه سفال‌هايی از دوره اسلامی (قرن 6 و 7 قمري) به چشم مي‌خورد. بيرون قلعه و در سمت شمال‌غربی، بقایایی از دیواره‌ها و تراس بندی‌ها دیده می‌شود. این پشته از طریق پلکانی که از سنگ کوه تراشیده شده با اراضی مرتفع شمالی مرتبط بوده است. آب انباری که به ارتفاع 40/1 متر در کوه ساخته شده و تونلی با 42 پله راهرویی که آن را هم دردل کوه حفر کرده‌اند، نشانه‌های دیگری از اهمیت ویژه این قلعه است. سنگ‌های تراش‌خورده قلعه قمچقای دارای مشخصاتی نیست که بر مبنای آن بتوان زمان ساخت بنای قلعه را به دقت تعیین کرد، ‌با این حال به احتمال قوی می‌توان آن را متعلق به دوره‌های پیش از میلاد مسیح، مثلا دوره مانایی و ماد دانست که تا دوره‌های ساسانی و اسلامی نیز مورد استفاده بوده است. منبع‌های ذخیره آب که از سوی تونل پله‌داری به پایین راه می‌یابد‌، تا حدودی به آب انباری که در زندان سلیمان وجود دارد شبیه است و نشانه دیگری از قدمت قلعه تا دوره مانایی است. دستاوردهاي 30سال كاوش در نمايشگاه «سيمرغ» نمايشگاه سيمرغ در مصلاي تهران به‌مناسبت سي‌امين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي ايران، بهترين بهانه براي به‌نمايش درآوردن نتايج 30سال كاوش باستان‌شناسي پس از انقلاب در شهرها، محوطه‌ها و بناهاي تاريخي بود. در طبقه نخست شبستان بزرگ مصلی، بخشي از افتخارات و دستاوردهاي 30ساله كشور در حوزه‌هاي مختلف در غرفه‌هايي هرچند كوچك نمايش داده شدند. در غرفه‌هاي وزارتخانه‌هاي صنايع و معادن، علوم و ارتباطات، نفت، بازرگاني، دفاع، اطلاعات و... نشانه‌هايي از تلاش و پشتكار 30ساله ايرانيان در زمينه‌ها و حوزه‌هاي مختلف بودند. در ميان اين درياي بزرگ و تقريبا در وسط شبستان به گفته ميزبانان، جزيره‌اي كوچك و محدود قرار داشت؛ جزيره‌اي تحت عنوان غرفه سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري؛ نهادي كه آن هم در 30سال گذشته تلاش‌ها و خدمات زيادي را براي حفاظت از فرهنگ و تمدن ايران انجام داده است و ثمره آن در اين غرفه با بخش‌هاي مختلفي مانند معاونت گردشگري، ستاد گردشگري جنگ، كانون جهانگردي و اتومبيلراني، معاونت فرهنگي و ارتباطات، معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي، صندوق احيا و بهره‌برداري از اماكن تاريخي، پژوهشگاه سازمان و موزه ملي ايران ديده مي‌شد. بخش موزه ملي ايران به‌عنوان يكي از غرفه‌هاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، 62 شئ كاوش‌شده از نقاط مختلف ايران در 30 سال گذشته را به‌نمايش گذاشته بود. آن اشيا هريك نماينده‌اي از تاريخ و تمدن يكي از شهرها و محوطه‌هاي تاريخي ايران بودند مانند ارجان و جوبجي خوزستان، وليران دماوند، كان گنبد لرستان و جيرفت كرمان كه آثار آنها در غرفه‌اي حدود 40 مترمربع و درون ويترين‌هايي با برچسب حفاظت الكترونيك، فرش قرمزي كه زير آنها پهن شده بود و نورپردازي كه مردمك چشم را براي ديدن آثار به اجبار تنگ‌تر مي‌كرد، به‌نمايش در‌آمدند؛ اشيايي كه به گفته مسؤول نمايشگاه‌هاي داخلي و خارجي موزه ملي ايران به اين دليل انتخاب شده‌اند كه جاذبه‌هاي بصري براي سطح كلي اجتماع دارند. نينا رضايي در اين‌باره گفت: تلاش شد 62 قلم شئ به‌نمايش درآمده در نمايشگاه كه حاصل 30سال كاوش علمي باستان‌شناسي پس از انقلاب‌اند به‌گونه‌اي انتخاب شوند كه جاذبه‌هاي بصري براي سطح كلي اجتماع داشته باشند. وي تأكيد كرد: براي انتخاب اين اشيا از جنبه تخصصي نگاه نشد، بلكه تلاش شد تا گزينه‌هايي انتخاب شوند كه زيبايي خاصي را براي سطح عمومي جامعه داشته باشند و تنوع را بالا ببرند. او با تأكيد بر اين نكته كه اين اشيا براي نخستين‌بار است كه به‌نمايش درمي‌آيند، درباره ميزان رعايت استانداردهاي حفاظتي و امنيتي براي اين اشياي تاريخي بيان كرد: در مدت برگزاري نمايشگاه اشيا 24 ساعته از سوی نيروهاي محسوس و نامحسوس و حفاظت الكترونيكي و فيزيكي محافظت مي‌شوند. وي افزود: با وجود اينكه ويترين‌ها زياد شرايط مناسبي ندارند، تلاش كرديم تا امنيت كامل را براي آنها فراهم كنيم. مسؤول نمايشگاه‌هاي داخلي و خارجي موزه ملي ايران با اشاره به شرايط محدود مكاني براي نمايش اين اشيا تصريح كرد: بهترين شرايط ممكن را براي اشيا فراهم آورديم و ضريب ايمني و امنيتي غرفه را بالا برديم. اكنون روي ويترين‌ها سنسورهاي هشداردهنده نصب هستند كه اگر حتی يك بازديدكننده قصد لمس ويترين را با فشار غيراستاندارد داشته باشد، اين سنسورها حساسيت نشان مي‌دهند و عمل مي‌كنند. رضايي تأكيد كرد: تا جايي كه ممكن بود تلاش كرديم در جابه‌جايي اشيا و قرار دادن آنها در ويترين‌ها آسيبي به آنها وارد نشود. شايد نتوانستيم ويترين‌هاي مناسبي را در نمايشگاه نصب كنيم چون خلأهايي وجود داشتند و اعتباري نيز كه براي اين كار بايد صرف مي‌شد، بسيار زياد بود.
ارسال نظر
captcha
پربیننده