حجتالاسلام و المسلمين سيد سعيد لواسانيگفتیم که علمای اخلاق 7 انگیزه برای حسد برشمردهاند که ضرورت دارد آنها را بشناسیم تا بتوانیم آنها را در درون خود پاک و خود را از آنها دور کنیم. در شماره پیشین
4 انگیزه بروز حسد را بیان کردیم و ادامه بحث را در این یادداشت میخوانیم.
پنجم حب ریاست، جاه و مال است. حسود دوست دارد در همهجا فرید دهر و یگانه دوران باشد و همه اشارات به او باشد. در مقام، دانش، هنر، مال یا اموری چون عبادت و شجاعت یا زیبایی و ثروت و مکنت یا امور دیگر مشهور و معروف، بلکه مشهورترین و معروفترین باشد و در دورترین نقاط عالم نظیر و مانند او نباشد و اگر کسی در هر نقطه دنیا نظیر او باشد، ناراحت و بددل میشود. ششم تزاحم در مقاصد است. به این معنی که چند نفر دارای یک مقصود هستند، مثل اینکه چند دانشجو بخواهند نظر استادی را به خود جلب کنند یا افرادی بنا دارند که نظر بالادست خود را به خود معطوف کنند. حسادت در رقابتهای انتخاباتی نیز اغلب به این انگیزه رخ میدهد. هفتم عزتطلبی است. برای خودش عزت و کبریا حس میکند و برایش گران است دیگران از او بالاتر و برتر باشند و دیگران را مزاحم میداند و خواهان آن است که نعمت به محسود نرسد تا بالای دست او نباشد. غرض او در این حال تکبر نیست، بلکه هدف او عزت خودش است. آنچه در 2 یادداشت اخیر ملاحظه کردید، انگیزهها و عوامل هفتگانه حسد است. حسد، زماني پیچیدهتر و سختتر میشود که در یک نفر بیش از یک انگیزه باشد، در این صورت حسد در او نیرومندتر میشود به حدى كه پنهانکردن آن برایش میسر نیست و دشمنی را آشکار میکند تا جایی که چنان حسد در او قوت میگیرد که آرزو میكند همه نعمتها از دیگران زایل شود و به وى برسد. چنين شخصى گرفتار نادانی و حرص غیرقابل وصفی است، زیرا آرزو مىكند همه نعمتها و خيراتى كه براى همگان است، از دیگران زایل و تنها به او برسد. چنین امری محال است و اگر او نادان نبود، چنین آرزویی نداشت. نادانی او به حدی میرسد که خواهان آن است که بلا و گرفتاری به دیگران برسد، زیرا به حدی از حسد رسیده است که خواهان مطلق ضرر برای دیگران است، خواه اینکه نعمتی زایل شود و خواه بلا و نقمتی به دیگران حادث شود.