میثم علومی: در قسمت قبل از آموزش صحبت کردیم و توضیح دادیم آنجا که تو فهمیدی تکروی‌ها گاهی شکست‌ها را در پی دارد و یأس را به‌بار می‌آورد و دانستی با آموزش نتیجه‌ها سرعت بیشتری خواهند داشت؛ اهمیت آموزش را می‌فهمی. توضیح دادیم که مربی به جای استدلال‌های سنگین، سوال‌های حساب شده را باید مطرح کند که این سوال‌ها از خود انسان شروع می‌شد و از آنجا که انسان فرزند هستی است آموزش او از محدوده دفتر خارج می‌شد و به وسعت هستی راه می‌یافت. در مبحث تذکر هم کمی گفتیم و مابقی به این بخش موکول شد، اما برای شرح مختصر آن به این کوتاه بسنده می‌کنیم که انسان از دشمنان و رقبای درونی و بیرونی برخوردار است و آنها می‌خواهند سرمایه‌ها و استعدادهای عظیم او را در راه خود و برای خود به جریان بیندازند و مربی با تذکر و شناسایی، او را آگاه می‌کند تا فراموش نکند و اگر خواست راه برود که مربی وظیفه‌‌اش گفتن است. این تذکرها و آموزش‌ها حجت‌ها را تمام می‌کند تا بهانه‌ای باقی نماند و راه‌ها مشخص شود. مهم‌ترین تذکرهایی که مربی دانا و حکیم باید در نظر بگیرد و با توجه به وجود و ترکیب استعدادهای انسان یادآوری کند به ترتیب: یادآوری سرمایه‌های عظیم انسان، وسعت‌هستی، عظمت الله، دشمنان انسان و راهزن‌های راه، مرگ و درد و رنج‌ها‌ست.
هر کدام از این تذکرها انسان را از درنگ‌ها و رکودها و غرورها و وسوسه‌ها آزاد می‌کنند که یادآوری‌ها طلبه‌های راه را به جریان انداخته و آنچه را که فراموش کرده بودند به یاد می‌آورد. آنجا که تو سرمایه‌های عظیم خود را شناختی دیگر به کم‌ها قانع نیستی و می‌دانی تو بیشتر از خوردن و خوابیدن و رفاه، سرمایه داری(1) و آنجا که وسعت هستی را شناختی دیگر در تنگنای دنیا نمی‌مانی و به بهره‌های محدود چشم نمی‌اندازی. آنجا که تو هستی را فقط دنیا دیدی به او دل خواهی داد و بر سر طلا و چاه نفتش حتی جان خواهی داد و جان خواهی گرفت اما اگر دانستی هستی بالاتر از این دنیاست(2) دیگر به امروز نگاه نمی‌کنی که امروز را برای فردا می‌خواهی و می‌دانی باید از امروز بگذری. و خدا، کیست از او بالاتر، نشانه‌ها همه از او هستند و زیبایی‌ها را او آفریده، قدرت‌ها همه برابر او هیچ هستند و مهربانی را او در دل‌ها ریخته است و اوست که مرا با خودم آشتی داده و حب نفس و حب ذات را او در وجودم پاشیده، اگر به غیر او روی آوری زیان کردهای و به خسران رسیده‌ای چراکه دیگران یا در حد من هستند که سرگرمی می‌آورند یا کمتر از من هستند که رکود و زیان دارند. اوست که از همه بالاتر است و تو باید بهترین را انتخاب کنی و الا باید گندیدن را به نمایش بگذاری، که حرکت به سمت نامحدود است که تاز‌گی دارد.
تذکر مرگ و یادآوری درد‌ها و رنج‌ها غرورها را می‌شکند و آرزوها را می‌خشکاند. کودکی که دانسته فردا امتحان دارد از سرگرمی‌‌هایش می‌گذرد، چراکه می‌داند صبح مهم‌تر است و اگر صبح را از دست بدهد بسیار ضرر کرده است. «مرگ؛ مرا از خوشی‌ها جدا می‌کند و واقعه‌اش از ضرورت حرکت خبر می‌دهد»(3). با این توضیح نقش تذکر در سازندگی و رشد انسان آشکار می‌شود. لیکن باید توجه داشت که جرقه‌ها مادامی که تراکمی نداشته باشند و زمینه‌ای نباشد، ایجاد حرارت می‌کنند اما حرکتی به وجود نمی‌آورند. بنزین زیاد مادامی که در زمینه خودش متراکم نشود، بر فرض که جرقه‌ها زیاد باشند شعله‌ور خواهد شد اما حرکتی به دست نخواهد آمد در حالی که قطره‌های بنزین متراکم با یک جرقه حتی کامیون‌ها را به دوش می‌کشد و این انسان مادامی که از عشق و زمینه‌ای برخوردار نباشد تذکر برایش سودمند نخواهد بود. از آنجایی که مجالی برای خلاصه‌گویی و جمع‌بندی کلی نیست پیشنهادمان به آن دسته که خواهان بحث‌های گذشته‌اند این است که به سایت روزنامه و آرشیو آن رجوع کنند. در انتها خداوند را سپاس می‌گوییم و دعا می‌کنیم همه ما را به خودش پیوند بزند چون به هرچه غیر از او رجوع کنیم کم است و بی‌حاصل. و در آخر این نکته را اذعان می‌کنیم که ایده کلی مباحث در یادداشت‌ها از استاد گرانقدر علی صفایی‌حائری گرفته شده است و این حقیر به همراه چند تن از شاگردان آن بزرگوار خواستیم نشانی از آن دریا داده باشیم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.
پی‌نوشت‌ها:
1- در شماره‌های قبل از سرمایه‌های انسان به اختصار صحبت کرده و گفته بودیم این انسان سرمایه‌هایش بالاتر از حیوانات است، چرا که آنها با قوه غریزه زندگی می‌کنند و انسان علاوه بر غریزه از تدبر، تفکر، عقل، قلب، روح، وجدان، آزادی، اراده و فرقان و... برخوردار است.
2- با توجه به استعدادهای عظیمت پی‌خواهی برد این استعدادها در حد این دنیا نیست همان‌طور که از استعدادهای اضافه جنین، مانند دست و پا و... به دنیای بیرون از رحم پی می‌بریم. که جنین در رحم مادر نیازی به اینها نداشت از استعدادهای انسان نیز به ادامه حیات خواهی رسید. اگر خوردن و خوابیدن و رفاه هدف بود غریزه کافی بود، و زیبا.
3- استاد صفایی‌حائری