روز یکشنبه وقتی منچستریونایتد به مصاف سوآنسی برود، پته مولینیوکس یک تکه مقوای کهنه را بالای سرش میبرد درست مثل دسامبر 1989 که الکس فرگوسن به دیوار سرد تکیه داده بود و جو اولدترافورد پر از نارضایتی و ناامیدی بود. پیام روی تکه مقوا در آن شب سرد، کوتاه ولی پر از نکته بود «3 سال پر از بهانه و ما همچنان مزخرفیم، خداحافظ فرگی». پته با تکه مقوایش به شهرت رسید و به تاریخ یونایتد در دوران فرگوسن پیوست.
حالا پته 58 ساله قصد دارد ورژن جدید آن تکه مقوا را بسازد اینبار بخشی از پیام رویش به عذرخواهی معطوف شده و بخش دیگرش به تشکر کردن از فرگوسن.
پته مثل خیلی دیگر از هواداران یونایتد در یکهزار و پانصدمین و آخرین بازی سرالکس فرگوسن به عنوان مربی منچستریونایتد در حالی که جلوی اشکهایش را میگیرد تکه مقوایش را بالای سر میبرد و اینبار رویش نوشته شده است «23 سال جام از جنس نقره و همچنان در صدریم، خداحافظ فرگی».
این بار خداحافظی واقعی است، سر مت بازبی وقتی 62 ساله بود از مربیگری کنارهگیری کرد. شنکلی در 60 سالگی لیورپول را ترک کرد و پیزلی تا 64 سالگی در آنفیلد ماند. برایان کلاف وقتی که 58 ساله بود مربیگری را کنار گذاشت و حالا فرگوسن در 71 سالگی در حالیکه یک تنظیمکننده ضربان قلب در سینهاش قرار دارد و وقت عمل جراحی رانش در چند ماه آینده رزرو شده، تصمیم به کنارهگیری میگیرد و اولین واکنشها پر از تعجب و حتی عصبانیت است.
یک روزنامه همیشه او را مردی که نمیتواند بازنشسته شود مینامید. چند وقت پیش در یکی از کنفرانسهایش یکی از وی پرسید باید دیگر حضور شما در اینجا طی سالهای آینده را تضمین شده بدانیم که او جواب داد: «قرصهای جادویی» هنوز دارد جواب میدهد. همیشه استعداد خوبی در عوض کردن موضوع بحث داشت.
میراثش درست به اندازه اولدترافورد جایی که حالا مجسمهاش با پالتوی بلند، چهره مصمم و دست به سینه پشت جایگاهی که سال گذشته به نام او مزین شد ایستاده، محکم است.
13 لیگ برتر، 2 لیگ قهرمانان، 2 جام باشگاههای جهان، یک جام برندگان اروپا، 5 جام حذفی، 4 جام اتحادیه، جام خیریه هم حساب میشود؟ 10 تا از آنها هم موجود است. و اگر جامهای آن سالهای حضور در آبردین که به سلطه Old Firm پایان داد را حساب کنیم تعداد جامهایش چقدر میشود: 49. مربی برتر سال: 10 بار. مربی برتر ماه: 27. داریم به مرزهای مسخرگی میرسیم؛ آیا تا حالا مربی بوده که جمع تعداد جامهایش تبدیل به یک مساله دشوار ریاضی شود؟
هیچکس چنین کاری آن هم با این شجاعت انجام نداده است. هیچکس مثل او سیستمها را شکست نداده است. فرگوسن در 26 سال حضورش در یونایتد 24 مربی مختلف در رئال، 19 تا در اینتر، 18 تا در چلسی و 14 مربی را در منچسترسیتی دید. در دوران حضورش در اولدترافورد مارگارت تاچر، ماژور، بلر، براون و دیوید کامرون را به عنوان نخستوزیر انگلستان دید.
آخرین جام فرگوسن که بیستمین جام منچستریونایتد در لیگ انگلیس میشود او را از نظر تعداد لیگهای فتح شده در کنار آرسنال سومین باشگاه موفق این کشور قرار میدهد. شاید موکدا درست نباشد که وی لیورپول را از تخت سلطنت پایین کشید اما چیزی که قطعیت دارد این است که او به آنها دیگر اجازه نداد که به تخت سلطنت برگردند. لیورپول 18 بار فاتح لیگ شده، اگر فرگوسن چند سالی جوانتر بود شما برایش شانس خوبی قائل میشدید که تعداد لیگهایی که به عنوان مربی برده به 18تای لیورپول برسد. وقتی در 6 نوامبر 1986 هدایت منچستریونایتد را برعهده گرفت، یونایتد در رده نوزدهم جدول قرار داشت و برای نزدیک به 2 دهه بود که فاتح لیگ نشده بود. شرکت FUJI تازه اولین دوربین قابل عرضه را ساخته بود. مایک تایسون تنها 2 هفته تا اولین جامجهانیاش فاصله داشت. نیک بری در رده نخست آهنگهای بریتانیا بود و در ضمن سال اول تولد وین رونی هم بود.
26 سال بعد؛ ما احتمالا الان بهتر میفهمیم که چرا فرگوسن نتوانست بعد از آن شکست مقابل رئالمادرید در لیگ قهرمانان در کنفرانس مطبوعاتی شرکت کند. دانستن اینکه آن شب آخرین شانسش برای بردن جامی بود که همیشه آرزویش را داشته قطعا اثرات مخربی روی وی گذاشته بود.
ما فقط میتوانیم تصور کنیم که چقدر به پایان رویایی فکر کرده بوده: پنجاهمین جام کارنامه مربیگریاش در ومبلی.
دانستن اینکه فرگوسن ماه آگوست یعنی زمان شروع دوباره لیگ برتر روی نیمکت نخواهد بود، احساس عجیب و تقریبا دلسردکنندهای به آدم میدهد. همه ما میدانستیم که بالاخره روزی باید این تصمیم را بگیرد با این حال این خبر مثل پتکی بر سر بود.
«او مثل یک صندلی در استادیوم است، مثل چمن زمین اولدترافورد. او بخشی از یونایتد است.» این را روبرتو مانچینی اخیرا درباره سرالکس بر زبان آورد.
سرالکس فرگوسن آدم منحصر به فردی است و شاید حالا و در آینده دستاوردهایش آن میزان توجه و به رسمیت شناختن را که شایستهاش است، دریافت کند.
در همین حال، فکر نکردن به اینکه او حالا چگونه زندگیاش را بدون درمان روزانه میگذراند سخت است. فوتبال چیزی بوده که در زندگیاش بیشترین مفهوم و معنی را داشته است و خبرنگارانی که با وی به سراسر دنیا سفر کردن به خوبی به واکنش همیشگیاش درباره هرگونه صحبتی از بازنشستگی یا اگر بهتر بگویم به آن دلهره و هراس نسبت به واکنشش به اینگونه سوالها خو گرفتهاند. بعضی اوقات سر الکس سوالی مبتنی بر بازنشستگیاش را یک هتاکی تلقی میکرد و ناگهان شما میدیدید که از صندلیاش بلند شده و با فریادهایش تمام خشمش را روی شما خالی میکند و احساس میکنید در یک تونل پر از باد نشستهاید.
اما موقعیتهای دیگری هم بود که فرگوسن واقعا حرف دلش را میزد و تاثیری که صحبتهایش بر شما باقی میگذاشت این بود که او دوران بازنشستگی را بیریخت، غیرجذاب و حتی ترسناک میدید. وی یکبار گفت «بزرگترین ترس این است که با خودت چه میکنی. مثالهای زیادی هست که افراد به محض بازنشسته شدن سر از تابوت درآوردند. با بازنشستگی آن چیزی که شما را زنده نگه داشته از خودتان دور میکنید. به یاد دارم که پدرم در حالی که 65 ساله بود و تازه بازنشسته شده بود به میهمانی شامی که شرکت کشتیسازیای که آنجا کار میکرد برایش ترتیب داده بود، رفت. هفته بعدش مادرم زنگ زد و گفت «پدرت داره برای یکسری آزمایش به بیمارستان میره در قفسه سینش احساس درد میکنه.» من به مادرم گفتم چیز خاصی نیست. چند روز بعد مشخص شد که سرطان داره. تا یک هفته پیشش سالم و قبراق بود. میفهمید فقط یک هفته».
او چگونه کنارهگیری میکند؟ ما میدانیم که قرار است به عنوان عضو هیات مدیره و سفیر باشگاه ادامه بدهد اما دیگر از آن حضور در کارینگتون (زمین تمرینی یونایتد) در 6 صبح، حضور در تمرین، خوردن یک تکه نان تست همراه با کره و بعد کلی کاغذبازی و خواندن روزنامهها خبری نیست. احتمالا الان برای اسبهایش وقت بیشتری دارد. فرگوسن خانواده نسبتا بزرگ و
پرجمعیتی دارد و شکی نیست که وقتی یکشنبه برای آخرین بار در اولدترافورد میکروفن را به دست میگیرد نوههایش در کنارش قرار خواهند داشت.