حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدمحمود نبویان: مطابق آنچه آقای عراقچی در طول مذاکرات ژنو- از جمله بعد از مذاکرات ژنو1 در جلسه با نمایندگان مجلس در کمیسیون امنیت ملی در تاریخ 28/7/1392- بیان کرده است، طرف مذاکره‌کننده غربی مدعی است ایران هیچ نیازی به غنی‌سازی ندارد، زیرا ایران سوخت 20درصد برای رآکتور تهران را به مقدار 5 سال تولید کرده است. از سوی دیگر برای سوخت رآکتور 1000 مگاواتی برق بوشهر نیز روسیه تعهد کرده است تا 10 سال دیگر سوخت آن را تأمین کند. از این رو، چرا ایران 7 تن 5/3 درصد تولید کرده است؟ براین اساس، چون تشخیص نیاز عملی به مواد غنی شده باید با توافق ایران و طرف غربی باشد، روشن است طبق ادعای فوق، ایران نیاز به هیچ ماده غنی شده‌ای ندارد و در نتیجه نمی‌تواند هیچ‌گونه برنامه غنی‌سازی داشته باشد. به عبارت دیگر، با قبول و پذیرش چنین توافقنامه‌ای، مذاکره‌کنندگان ایرانی پذیرفته‌اند علاوه بر اینکه ایران حق غنی‌سازی ندارد، هیچ برنامه غنی‌سازی نیز نباید داشته باشد. با این نکته معلوم می‌شود چرا طرف غربی انتهای گام اول را معین نکرده است، یعنی اگرچه گام اول 6 ماه بوده است اما چون قابل تمدید است، می‌تواند به گام نهایی وصل شود، یعنی وقتی طرف مذاکره‌کننده ایرانی پذیرفته است که در طول زمانی برای نمونه 6 ماه ، غنی‌سازی 20درصد، آب سنگین و رآکتور اراک و... را تعلیق کند، این امر تا زمان توافق در گام نهایی طول خواهد کشید و در گام نهایی با مطرح کردن عدم نیاز ایران از سوی طرف غربی، کاملا آنها را از بین خواهد برد. وقتی که این نکته را به آقای عراقچی در جلسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در تاریخ سه‌شنبه 19/9/1392 تذکر دادم و بیان داشتم که آنها نمی‌پذیرند ایران هیچ‌گونه برنامه غنی‌سازی داشته باشد، جواب ایشان این بود: «دَرَک که نمی‌پذیرند، ما به غنی‌سازی خود ادامه می‌دهیم و این توافقنامه را نمی‌پذیریم.» اما آیا این پاسخ درست است؟ اگر قرار بود که توافقنامه را نقض کرده و از اجرای آن سر باز زده شود، چرا آن را پذیرفته‌اید؟ چرا در زمان پذیرش آن هیچ دقتی انجام نمی‌شود؟ چرا به تمام قیودی که در بندهای گوناگون این توافقنامه از سوی دشمنان ما به دقت تمام گنجانده شده است، توجه کامل و دقیق نشده است؟ روشن است که عدم پذیرش از سوی ما مواجه شدن با تحریم‌های شدیدتر را در پی خواهد داشت. آقای ظریف، روانچی، عراقچی و دیگر مذاکره‌کنندگان – که در حسن‌نیت آنها شکی وجود ندارد- به سبب عدم تخصص کافی این توافقنامه را بدون دقت لازم پذیرفته‌اند و اکثر موارد هسته‌ای را به تعلیق درآورده و در نهایت قرار است مطابق این توافقنامه تمام برنامه غنی‌سازی ما لغو شود، از این رو، ضروری است در افراد مذاکره‌کننده تغییری حاصل و تیمی متخصص وارد این کار شوند.
4- علاوه بر این، اگر ایران نیاز به غنی‌سازی داشته باشد، در این بند پذیرفته شده است که تعریف آن، سطح، ظرفیت، محل انجام، گنجایش و زمان آن را باید طرف غربی موافقت کند.
5- قبول داشتن قیود برنامه غنی‌سازی از سوی مذاکره‌کنندگان ایرانی براساس 8 قید بیان شده علاوه براینکه مسأله را تعلیق به شروط بسیار مشکل و سخت دست‌یافتنی خواهد کرد، مشکل اساسی‌اش آن است که این برنامه مطابق معاهده ان‌پی‌تی نیست، یعنی طرف غربی برنامه غنی‌سازی ایران را براساس ان‌پی‌تی نپذیرفته است زیرا معاهده ان‌پی‌تی داشتن برنامه غنی‌سازی را برای کشورها جهت دستیابی به اهداف صلح‌آمیز بدون هیچ محدودیتی جایز می‌شمارد اما متاسفانه برنامه هسته‌ای ایران باید محدود به قیود و محدودیت‌هایی باشد که غربی‌ها بیان می‌کنند.
6- در بند 5 آمده است: حل کامل (fully) نگرانی‌های مربوط به رآکتور اراک. و نیز در بند 7 آمده است: اجرای کامل (fully) اقدامات شفاف‌ساز توافق شده و افزایش نظارت. سؤال این است که قید fully به چه معناست؟ روشن است که این قید، یک قید کیفی است، نه کمی و از این رو، قابل تفسیرهای گوناگون خواهد بود. آیا داشتن آب سنگین برای اهداف صلح‌آمیز موجب نگرانی آنها نخواهد بود؟ آیا نمی‌توانند ادعا کنند چون وجود پسماندهای پلوتونیوم در آب سنگین بیش از آب سبک است، از این رو، این امر مایه نگرانی است و ایران نباید آب سنگین داشته باشد و آن را در رآکتور اراک استفاده کند؟ نیز اجرای اقدامات شفاف‌ساز و نظارتی در چه صورتی «کامل» خواهد بود؟ آیا هر موردی که به دروغ از سوی هر شخصی از جمله منافقین ادعا شود، آیا آن نقطه از ایران باید مورد بازرسی قرار گیرد؟ آیا مکان‌های نظامی ما امنیت خواهند داشت؟ در صورتی که ادعا کنند می‌خواهند دانشگاه‌هایی که واحدهای مربوط به دانش هسته‌ای دارند را بازدید کنند، آیا ایران موظف به پذیرش آن نخواهد بود؟ اگر اسامی تمام دانشمندان هسته‌ای ما، تمام قطعه‌سازان ما (به بهانه اینکه قطعات ساخته شده از سوی آنها ممکن است در مونتاژ سانتریفیوژ استفاده شود)، تمام معادن ما (به بهانه اینکه ممکن است در آنها اورانیوم باشد) و... را از ایران خواسته باشند، آیا براساس این توافق باید آن را به دشمنان خود تحویل دهیم؟ آنها که دانشمندان هسته‌ای ما را ترور کردند، اطلاعات آنها را چگونه به‌دست آورده‌اند؟ می‌دانیم که اقدامات شفاف‌ساز بیش از اقداماتی است که در پادمان و نیز پروتکل الحاقی (که هر زمان و هر مکان است) آمده است. نیز مراد از واژه «نگرانی» (concern) چیست. این واژه از واژه‌های مبهم است. نگرانی‌ها چگونه قابل برطرف شدن است؟ ایران چه کارهایی را باید انجام دهد تا نگرانی طرف مستکبر و زورگوی غربی از بین برود؟ آیا آنها با وجود این ابهام، نمی‌توانند در نهایت ادعا کنند که وجود چند سانتریفیوژ و داشتن توان غنی‌سازی در ایران نگران‌کننده است، زیرا ممکن است مخفیانه و دور از چشم آژانس در حال ساخت سلاح هسته‌ای باشد؟ در این صورت، رفع نگرانی آن کشورها چگونه محقق می‌شود؟