چند روز پیش در پاسخ یکی از مدیران ارشد صدا و سیما که می‌پرسید چند نفر از شاعرانی را که در جریان انقلاب بالیده‌اند و ما آنها را به‌عنوان شاعران انقلاب می‌شناسیم، نام ببرید که بتوانیم آنها را در حد سرآمدان شعرقبل از انقلاب وچهره‌های مطرح دهه‌های منتهی به انقلاب، ارزیابی کنیم، من بدون تامل گفتم، علی معلم دامغانی، قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی، اما در پاسخ سوال بعدش که پرسید حالا اگر یکی 2 نفر دیگر را هم بخواهید اضافه کنید، آنها چه کسانی خواهند بود، نتوانستم بدون تامل جوابش را بدهم. البته نه اینکه این تامل خیلی طولانی شود، شاید 10 ثانیه و بعد از 2 نفر دیگر نام بردم و گفتم، سلمان هراتی و علیرضا قزوه. آن مدیر ارشد صدا وسیما که در ادامه پی بردم می‌خواهد در برنامه‌ای با موضوع هنر و ادبیات انقلاب اسلامی شرکت کند و دارد برای شرکت در آن برنامه آماده می‌شود، از من پرسید ملاک شما برای انتخاب این پنج نفر چیست و چرا اولا اینها را در حد سرآمدان شعر دهه‌های اخیر ارزیابی می‌کنید و دوما چرا از بین تمامی شاعران انقلاب این پنج نفر را انتخاب کردید؟ در جواب، ابتدا شروع کردم از برخی توانمندی‌های هنری در بیان، خلاقیت‌ها و کشف‌های شاعرانه و ویژگی‌های زبان شعر آنها سخن گفتم، مثلا اینکه علی معلم این پشتوانه‌های فرهنگی و اسطوره‌ای را دارد، حسینی این تشخص‌های زبانی را دارد یا قیصر امین‌پور توانسته است با این توانمندی شیوه تازه‌ای در کاربرد آرایه‌های ادبی ابداع کند و با جمع کردن میان سنت و مدرنیسم به‌گونه‌ای کاملا امروزی و مدرن سخن بگوید که در عین حال پیوندی مستحکم و ریشه‌دار با پیشینه‌ها و پشتوانه‌های غنی ادبی و معرفتی میراث فرهنگی و ادبی ما داشته باشد و سلمان هراتی تمامی آمال انقلاب را به زبانی که به زبان توده‌ها نزدیک است هنرمندانه بیان کرده است و در رابطه با قزوه اشاره کردم که او توانسته است ارزش‌ها و مبانی فرهنگ شهادت و ایثار که ارکان انقلاب اسلامی بر آن بنا شده است را در شعری تپنده و جاندار به تصویر کشد. من به همین منوال دلایل خودم را برای برکشیدن این پنج شاعر از بین شاعران بالیده در فضای انقلاب به‌عنوان سرآمدان بر می‌شمردم و البته آن مدیر ارشد صدا و سیما قانع نمی‌شد و در جواب من به‌طور مثال می‌گفت، در این ویژگی که شما برای شعر قزوه نام می‌برید فلان شاعر هم خوش درخشیده است و به همین صورت در رابطه با برجستگی‌هایی که برای شعر حسن حسینی، قیصر امین‌پور، علی معلم و سلمان هراتی هم اقامه می‌کردم باز او جوابی داشت و شاعر دیگری را که شعرش از همان ویژگی برخوردار بود مطرح می‌کرد. بحث طولانی شد و من که در ابتدا فکر می‌کردم با یک سوال ساده مواجهم و کار با نام بردن از چند شاعر تمام می‌شود، خودم را درگیر یک بحث چالشی می‌دیدم و احساسم این بود که به این سادگی‌ها دامن این بحث جمع نخواهد شد.بالاخره آن روز چون فرصت زیادی نه من و نه آن مدیر ارشد صدا‌و سیما نداشتیم، بحث را تمام نشده رها کردیم و قرار شد فردای آن روز که همدیگر را در جلسه‌ای می‌دیدیم صحبت‌ها را پیرامون آن موضوع ادامه دهیم. من تا فردای آن روز مدام با این سوال از خودم دست در گریبان بودم و برای اینکه جواب قانع کننده‌ای برای آن بیابم، یاد حرف بزرگی افتادم که در مقایسه شادروان مهدی اخوان ثالث با اقرانش و همچنین بیان جایگاه او در شعر فارسی گفته بود: اخوان، شاعری بود که یک ملت آرزوی داشتن آن را دارد و در شعر او آنچه یک ملت می‌خواهد، وجود دارد. حالا فکر می‌کنم همین ملاک می‌تواند در رابطه با چهره‌های ماندگار شعر انقلاب هم صادق باشد، یعنی همین ویژگی در شعر آنها متجلی است. علی معلم دامغانی، قیصر امین‌پور، سیدحسن حسینی، سلمان هراتی و علیرضا قزوه شاعرانی هستند که در هوای انقلاب اسلامی شکفتند و بالیدند و آنچه این ملت و به شکل عام‌تر، ایران از یک شاعر می‌خواهد در آینه شعر آنها متجلی است.
* شاعر و منتقد ماندگاران شعر انقلاب
چند روز پیش در پاسخ یکی از مدیران ارشد صدا و سیما که می‌پرسید چند نفر از شاعرانی را که در جریان انقلاب بالیده‌اند و ما آنها را به‌عنوان شاعران انقلاب می‌شناسیم، نام ببرید که بتوانیم آنها را در حد سرآمدان شعرقبل از انقلاب وچهره‌های مطرح دهه‌های منتهی به انقلاب، ارزیابی کنیم، من بدون تامل گفتم، علی معلم دامغانی، قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی، اما در پاسخ سوال بعدش که پرسید حالا اگر یکی 2 نفر دیگر را هم بخواهید اضافه کنید، آنها چه کسانی خواهند بود، نتوانستم بدون تامل جوابش را بدهم. البته نه اینکه این تامل خیلی طولانی شود، شاید 10 ثانیه و بعد از 2 نفر دیگر نام بردم و گفتم، سلمان هراتی و علیرضا قزوه. آن مدیر ارشد صدا وسیما که در ادامه پی بردم می‌خواهد در برنامه‌ای با موضوع هنر و ادبیات انقلاب اسلامی شرکت کند و دارد برای شرکت در آن برنامه آماده می‌شود، از من پرسید ملاک شما برای انتخاب این پنج نفر چیست و چرا اولا اینها را در حد سرآمدان شعر دهه‌های اخیر ارزیابی می‌کنید و دوما چرا از بین تمامی شاعران انقلاب این پنج نفر را انتخاب کردید؟ در جواب، ابتدا شروع کردم از برخی توانمندی‌های هنری در بیان، خلاقیت‌ها و کشف‌های شاعرانه و ویژگی‌های زبان شعر آنها سخن گفتم، مثلا اینکه علی معلم این پشتوانه‌های فرهنگی و اسطوره‌ای را دارد، حسینی این تشخص‌های زبانی را دارد یا قیصر امین‌پور توانسته است با این توانمندی شیوه تازه‌ای در کاربرد آرایه‌های ادبی ابداع کند و با جمع کردن میان سنت و مدرنیسم به‌گونه‌ای کاملا امروزی و مدرن سخن بگوید که در عین حال پیوندی مستحکم و ریشه‌دار با پیشینه‌ها و پشتوانه‌های غنی ادبی و معرفتی میراث فرهنگی و ادبی ما داشته باشد و سلمان هراتی تمامی آمال انقلاب را به زبانی که به زبان توده‌ها نزدیک است هنرمندانه بیان کرده است و در رابطه با قزوه اشاره کردم که او توانسته است ارزش‌ها و مبانی فرهنگ شهادت و ایثار که ارکان انقلاب اسلامی بر آن بنا شده است را در شعری تپنده و جاندار به تصویر کشد. من به همین منوال دلایل خودم را برای برکشیدن این پنج شاعر از بین شاعران بالیده در فضای انقلاب به‌عنوان سرآمدان بر می‌شمردم و البته آن مدیر ارشد صدا و سیما قانع نمی‌شد و در جواب من به‌طور مثال می‌گفت، در این ویژگی که شما برای شعر قزوه نام می‌برید فلان شاعر هم خوش درخشیده است و به همین صورت در رابطه با برجستگی‌هایی که برای شعر حسن حسینی، قیصر امین‌پور، علی معلم و سلمان هراتی هم اقامه می‌کردم باز او جوابی داشت و شاعر دیگری را که شعرش از همان ویژگی برخوردار بود مطرح می‌کرد. بحث طولانی شد و من که در ابتدا فکر می‌کردم با یک سوال ساده مواجهم و کار با نام بردن از چند شاعر تمام می‌شود، خودم را درگیر یک بحث چالشی می‌دیدم و احساسم این بود که به این سادگی‌ها دامن این بحث جمع نخواهد شد.بالاخره آن روز چون فرصت زیادی نه من و نه آن مدیر ارشد صدا‌و سیما نداشتیم، بحث را تمام نشده رها کردیم و قرار شد فردای آن روز که همدیگر را در جلسه‌ای می‌دیدیم صحبت‌ها را پیرامون آن موضوع ادامه دهیم. من تا فردای آن روز مدام با این سوال از خودم دست در گریبان بودم و برای اینکه جواب قانع کننده‌ای برای آن بیابم، یاد حرف بزرگی افتادم که در مقایسه شادروان مهدی اخوان ثالث با اقرانش و همچنین بیان جایگاه او در شعر فارسی گفته بود: اخوان، شاعری بود که یک ملت آرزوی داشتن آن را دارد و در شعر او آنچه یک ملت می‌خواهد، وجود دارد. حالا فکر می‌کنم همین ملاک می‌تواند در رابطه با چهره‌های ماندگار شعر انقلاب هم صادق باشد، یعنی همین ویژگی در شعر آنها متجلی است. علی معلم دامغانی، قیصر امین‌پور، سیدحسن حسینی، سلمان هراتی و علیرضا قزوه شاعرانی هستند که در هوای انقلاب اسلامی شکفتند و بالیدند و آنچه این ملت و به شکل عام‌تر، ایران از یک شاعر می‌خواهد در آینه شعر آنها متجلی است.
* شاعر و منتقد ارسال نظر
پربیننده