حجتالاسلام و المسلمين سيد سعيد لواسانيدیدیم که حقیقت حسد، مخالفت با حکمت و مشیت خداوند و تضاد با نعمتهایی است که بر مبنای حکمت و مشیت الهی بر بندگان خدا وارد میشود و چنین صفت مذمومی دشمنی با نعمتهای الهی «إن لنعم الله أعداء. فقيل: و من هم؟ قال: الذين يحسدون الناس على ما آتاهم الله من فضله» [جامع السعادات؛ 2/201] و ناخشنودی از قضای الهی و نارضایتی از قسمت خداوند :«أن الحاسد عدو لنعمتي، متسخط لقضائي، غير راض بقسمتي التي قسمت بين عبادي» [همان] و آفت دین «آفه الدین الحسد و العُجب و الفخر» [همان] و شتابزدگی و به سمت کفر رفتن است:«انّ الرّجل ليأتي باىّ بادره فيكفر» [همان]. آیا خطرناکتر از این برای خود میتوانیم فرض کنیم؟
تازه این امور از نتایج فردی حسد است. حسد نتایج تلخ اجتماعی هم دارد که به 2مورد آن اشاره میکنيم: نخست رابطه برادری و اخوت اجتماعی که جزو ضروریات زندگی اجتماعی است، از بین میرود: «لا تحاسدوا و لا تقاطعوا و لا تدابروا و لا تباغضوا، و كونوا عباد اللّه إخواناً» [همان] زیرا حسادت زمینه است تا رابطهها بریده شود و مردم به هم پشت کرده و نسبت به یکدیگر دشمنی کنند. در این صورت رابطه برادری بهطورکلی قطع میشود و همه این امور از نتایج رواج حسد در جامعه است. تاریخ را بخوانیم و ببینیم که در حمله محمود افغان به ایران؛ به چه دلیل کشور ما چنین ضعیف شد و مورد تاخت و تاز قرار گرفت، آیا جز بریدگی و دشمنی اقوام مختلف ایرانی بود؟ ثانیاً حسد نزدیک است که تقدیر جامعه را عوض کند: قال رسول الله صلىالله عليه و آله: « كاد الحسد أن يغلب القدر» [همان]. غلبه بر قدر الهی به این معنی است که جامعهای که دچار چنین بیماریای شود، نعمتهای الهی از آنها برداشته میشود و گرفتار بيمارى امتهاى پيشین میشوند و آن حسد و دشمنی سترگ است که دین مردم را از بین میبرد و رابطه محبت در جامعه را میخشکاند و چنین جامعهای روی رستگاری و سعادت را نخواهد دید و چنین انسانهایی وارد بهشت نمیشوند. قال رسولالله صلىالله عليه و آله:«دب إليكم داء الأمم من قبلكم: الحسد و البغضاء، و البغضه هي الحالقه، لا أقول حالقه الشعر، و لكن حالقه الدين. والذي نفس محمد بيده لا تدخلون الجنه حتى تؤمنوا، و لنتؤمنوا حتى تحابوا» [همان]. در این صورت است که تجاوز به حقوق یکدیگر رواج مییابد و امنیت از بین میرود و هرج و مرج جامعه را فرامیگیرد. [همان با استناد به حدیثی از پیامبر اعظم صلیالله علیه و آله].