آن جمعه‌ها مردند برای همیشه
پس بگو که می‌شنوی تا دیگران بشنوند...
(قیصر امین‌پور-گفت‌وگو‌های بی‌گفت‌وگو)
قیصر امین‌پور حدود 20 سال استاد من بود، یعنی تقریبا از زمانی که برای نخستین بار نامش را پشت جلد کتابی دیدم، تا زمانی که آخرین بار... نه، هیچ آخرین باری یادم نمی‌آید. برای نقد کتاب «شعر و کودکی» رفته بودیم. همسر مهربانش زیبا اشراقی و دختر نازنینش آیه نیز با او بودند و من آنجا پشت تریبون به فاصله دو نفر از استادم نشسته بودم و می‌خواستم درباره کتاب او حرف بزنم... نه، شاید فقط می‌خواستم تاثیری را که این کتاب بر نگاه شوریده ما به شعر می‌اندازد، بیان کنم. به هر حال من فکر نمی‌کردم هرگز آخرین باری در کار باشد... 21 ساله بودم. در اوج شور جوانی و او 30 ساله بود. از او پرسیدم: «شما به مرگ فکر نمی‌کنید» با همان لبخند تلخ همیشگی‌اش گفت: «مگر بیکارم! مرگ باید به من فکر کند... من کار خودم را انجام می‌دهم او هم کار خودش را!»
استاد برایم تمام نشدنی بود و هست...
این یادداشت را نه به خاطر تمام چیزهایی که در این سال‌ها از او یاد گرفتم که به خاطر خوابی می‌نویسم که سه شب است متوالی می‌بینم. صدای قدیمی تو، برای من چقدر تازه و جدید است. این خواب شاید خیلی خصوصی باشد، من به دلایل فردی و اجتماعی، خود را موظف می‌دانم که آن را بنویسم، برای همه آنها که مخاطبان آثار من هستند و من دوستشان دارم. در اتومبیلی نشسته بودیم. من، دخترم و یک نفر دیگر که نمی‌دانم که بود در صندلی پشت و استاد در جلو کنار دست راننده. آتل گردنی به دور گردنش بسته بود. گویی گردن‌درد داشت. چهره‌اش را نمی‌دیدم. تنها صدایش را می‌شنیدم: «چه می‌کنید این روزها؟» گفتم: «می‌نویسم استاد و غمگینم...» پرسید: «چه می‌نویسی؟» گفتم: «یک رمان، درباره زندگی‌ام در یک سال سیاه و اتفاقاتی از زندگی‌ام که با صحنه‌هایی از یک فیلم درهم می‌آمیزد». چشمانش را در آینه دیدم. جدی و منتقد بود. مثل همیشه، اما مهربان. پرسید: «پس درباره پشت صحنه یک فیلم می‌نویسی؟» گفتم: «بله» گفت: «چرا؟» گفتم: «جوابی ندارم، باید بنویسم تا از کابوس‌های شبانه آن رها شوم.» گفت: «تریبلکسی یعنی (یک فیلم چند سکانسي و چند جمله) که همه آن حاصل خیال و در تصویر است می‌تواند چیستای شاعر را چنین ویران کند؟» گفتم: «این فیلم نیست که مرا ویران کرده، سوءتفاهم، مطبوعات، جو آزاردهنده سینما و پول و تریبلکس و... سادگی به خرج دادم استاد، به اثرم دل بستم و بعد به گوساله سامری تشبیه شدم... اهانت شنیدم، تحقیر و تهدید شدم، در حالی که آن فیلم را دوست داشتم...، گرچه حالا دیگر حتی نمی‌توانم یک پلان آن را...» گفت: «ته قلبت چه می‌گذرد؟» گفتم: «فراموشی...» گفت: «پس فراموش کن؛ وقت تو بیشتر از این ارزش دارد که پشت صحنه فیلمی را بنویسی که برایت تمام شده است. اگر راست می‌گویی و این کاره‌ای، پشت صحنه زندگی واقعی مردم را بنویس. خبرهایی که حقیقت دارند و پشت آن اهانت و تحقیر و تریبلکسی نیست...» بغض کرده بودم. گفتم: «استاد زندگی من اکنون به یکی از فیلم‌های جدید کلینت ایستوود شباهت دارد به نام «بچه عوضی»، مادری بچه نازنین و با هوشش را گم می‌کند و بچه 9 ساله دیگری را که بسیار کم‌هوش و معمولی است به زور به این مادر می‌دهند و می‌خواهند به او بقبولانند که این بچه واقعی اوست. زن با نیروهای پلیس که مخالفت زن را برنمی‌تابند، درمی‌افتد و کارش به تیمارستان می‌کشد اما در نهایت ثابت می‌کند که این بچه، فرزند او نیست و بچه او را یک قاتل زنجیره‌ای کشته است. گرچه هویتش را در این راه از دست می‌دهد. زندگی من امروز فریاد آن مادر است، وقتی مقابل آن همه پلیس فریاد می‌زند: «این پسر من نیست» و همه می‌گویند: «دیوانه است! پسر خودش را هم نمی‌شناسد.» فکر کردم شاید اگر رمانی درباره این وقایع بنویسم، شاید اگر بگویم این من هستم که می‌بینید... مثل زن فیلم بچه عوضی... این بچه من نیست». استاد از داخل آینه نگاه عمیقی کرد و گفت: «یادت است برای یاد گرفتن وزن عروضی شعر چقدر زحمت کشیدی، شعرهایت را یادت می‌آید؟ شعر چند اتفاق ساده را که خواندی و همه کلاس سکوت کرده بودند. درباره خودت بنویس. زخم‌هایت، امیدهایت و شوری که می‌دانم هنوز در تو هست و آدم‌هایی که دوستشان داری مثل دخترت...» در حالی که مریضی باعث شده بود نتوانم آشپزی کنم... به اینجای خواب که می‌رسم، صدای قیصر؛ استاد، شاعر، دوست و جان شیفته الهی در روحم طنین می‌اندازد، رها کن چیستا... فقط درباره چیزهایی بنویس که دوستشان داری. خالص باش... حتی اگر نفهمند... یا نخوانند. و بعد گفت که شعرهای من هنوز یادش است... به سراغ رمان «جمعه‌ها از عشق می‌میرند» می‌روم. فصل اول آن فقط مقدمه است. بی‌ویرایش و با لحن چند صدایی و جریان سیال ذهن اما 120 صفحه آن نوشته شده است، آماده چاپ. رمان را در کشوی میزم می‌گذارم و در آن را قفل می‌کنم و کلید آن را جایی می‌اندازم که یادم نمی‌آید. می‌دانم دیگر هرگز سراغ آن رمان، آن زمستان سخت بی‌رحم کوچه‌های شمال شهر و آن جمعه‌های منتظر پرسوز در انتظار حضور یک ناجی نخواهم رفت. جمعه‌های گذشته مردند... این رمان نه به خاطر مصلحت یا آبروی عده‌ای و یا تهدید تهیه‌کننده فیلم، بلکه فقط به خاطر کلام قیصر، چاپ نخواهد شد. قیصری که شبیه هیچکس نیست... «چیستا یثربی، چیزهایی را بنویس که دوست داری. زندگی کوتاه است و مرگ زیاد به آدم فکر می‌کند زیادتر از آنچه فکر کنی». «جمعه‌ها از عشق می‌میرند» به تاریخ کشوی قدیمی خانه ما پیوست. «دوستش ندارم»... این بزرگ‌ترین دلیل است که دیگر این رمان و حواشی آن را برای همیشه رها کنم... متشکرم استاد... قیصر امین‌پور... حالا نفسی تازه می‌کنم. جمعه‌های تازه دیگری در راهند که می‌توان در آنها نفس کشید و چیزهای تازه نوشت درباره عشق... یادداشت
آن جمعه‌ها مردند برای همیشه
پس بگو که می‌شنوی تا دیگران بشنوند...
(قیصر امین‌پور-گفت‌وگو‌های بی‌گفت‌وگو)
قیصر امین‌پور حدود 20 سال استاد من بود، یعنی تقریبا از زمانی که برای نخستین بار نامش را پشت جلد کتابی دیدم، تا زمانی که آخرین بار... نه، هیچ آخرین باری یادم نمی‌آید. برای نقد کتاب «شعر و کودکی» رفته بودیم. همسر مهربانش زیبا اشراقی و دختر نازنینش آیه نیز با او بودند و من آنجا پشت تریبون به فاصله دو نفر از استادم نشسته بودم و می‌خواستم درباره کتاب او حرف بزنم... نه، شاید فقط می‌خواستم تاثیری را که این کتاب بر نگاه شوریده ما به شعر می‌اندازد، بیان کنم. به هر حال من فکر نمی‌کردم هرگز آخرین باری در کار باشد... 21 ساله بودم. در اوج شور جوانی و او 30 ساله بود. از او پرسیدم: «شما به مرگ فکر نمی‌کنید» با همان لبخند تلخ همیشگی‌اش گفت: «مگر بیکارم! مرگ باید به من فکر کند... من کار خودم را انجام می‌دهم او هم کار خودش را!»
استاد برایم تمام نشدنی بود و هست...
این یادداشت را نه به خاطر تمام چیزهایی که در این سال‌ها از او یاد گرفتم که به خاطر خوابی می‌نویسم که سه شب است متوالی می‌بینم. صدای قدیمی تو، برای من چقدر تازه و جدید است. این خواب شاید خیلی خصوصی باشد، من به دلایل فردی و اجتماعی، خود را موظف می‌دانم که آن را بنویسم، برای همه آنها که مخاطبان آثار من هستند و من دوستشان دارم. در اتومبیلی نشسته بودیم. من، دخترم و یک نفر دیگر که نمی‌دانم که بود در صندلی پشت و استاد در جلو کنار دست راننده. آتل گردنی به دور گردنش بسته بود. گویی گردن‌درد داشت. چهره‌اش را نمی‌دیدم. تنها صدایش را می‌شنیدم: «چه می‌کنید این روزها؟» گفتم: «می‌نویسم استاد و غمگینم...» پرسید: «چه می‌نویسی؟» گفتم: «یک رمان، درباره زندگی‌ام در یک سال سیاه و اتفاقاتی از زندگی‌ام که با صحنه‌هایی از یک فیلم درهم می‌آمیزد». چشمانش را در آینه دیدم. جدی و منتقد بود. مثل همیشه، اما مهربان. پرسید: «پس درباره پشت صحنه یک فیلم می‌نویسی؟» گفتم: «بله» گفت: «چرا؟» گفتم: «جوابی ندارم، باید بنویسم تا از کابوس‌های شبانه آن رها شوم.» گفت: «تریبلکسی یعنی (یک فیلم چند سکانسي و چند جمله) که همه آن حاصل خیال و در تصویر است می‌تواند چیستای شاعر را چنین ویران کند؟» گفتم: «این فیلم نیست که مرا ویران کرده، سوءتفاهم، مطبوعات، جو آزاردهنده سینما و پول و تریبلکس و... سادگی به خرج دادم استاد، به اثرم دل بستم و بعد به گوساله سامری تشبیه شدم... اهانت شنیدم، تحقیر و تهدید شدم، در حالی که آن فیلم را دوست داشتم...، گرچه حالا دیگر حتی نمی‌توانم یک پلان آن را...» گفت: «ته قلبت چه می‌گذرد؟» گفتم: «فراموشی...» گفت: «پس فراموش کن؛ وقت تو بیشتر از این ارزش دارد که پشت صحنه فیلمی را بنویسی که برایت تمام شده است. اگر راست می‌گویی و این کاره‌ای، پشت صحنه زندگی واقعی مردم را بنویس. خبرهایی که حقیقت دارند و پشت آن اهانت و تحقیر و تریبلکسی نیست...» بغض کرده بودم. گفتم: «استاد زندگی من اکنون به یکی از فیلم‌های جدید کلینت ایستوود شباهت دارد به نام «بچه عوضی»، مادری بچه نازنین و با هوشش را گم می‌کند و بچه 9 ساله دیگری را که بسیار کم‌هوش و معمولی است به زور به این مادر می‌دهند و می‌خواهند به او بقبولانند که این بچه واقعی اوست. زن با نیروهای پلیس که مخالفت زن را برنمی‌تابند، درمی‌افتد و کارش به تیمارستان می‌کشد اما در نهایت ثابت می‌کند که این بچه، فرزند او نیست و بچه او را یک قاتل زنجیره‌ای کشته است. گرچه هویتش را در این راه از دست می‌دهد. زندگی من امروز فریاد آن مادر است، وقتی مقابل آن همه پلیس فریاد می‌زند: «این پسر من نیست» و همه می‌گویند: «دیوانه است! پسر خودش را هم نمی‌شناسد.» فکر کردم شاید اگر رمانی درباره این وقایع بنویسم، شاید اگر بگویم این من هستم که می‌بینید... مثل زن فیلم بچه عوضی... این بچه من نیست». استاد از داخل آینه نگاه عمیقی کرد و گفت: «یادت است برای یاد گرفتن وزن عروضی شعر چقدر زحمت کشیدی، شعرهایت را یادت می‌آید؟ شعر چند اتفاق ساده را که خواندی و همه کلاس سکوت کرده بودند. درباره خودت بنویس. زخم‌هایت، امیدهایت و شوری که می‌دانم هنوز در تو هست و آدم‌هایی که دوستشان داری مثل دخترت...» در حالی که مریضی باعث شده بود نتوانم آشپزی کنم... به اینجای خواب که می‌رسم، صدای قیصر؛ استاد، شاعر، دوست و جان شیفته الهی در روحم طنین می‌اندازد، رها کن چیستا... فقط درباره چیزهایی بنویس که دوستشان داری. خالص باش... حتی اگر نفهمند... یا نخوانند. و بعد گفت که شعرهای من هنوز یادش است... به سراغ رمان «جمعه‌ها از عشق می‌میرند» می‌روم. فصل اول آن فقط مقدمه است. بی‌ویرایش و با لحن چند صدایی و جریان سیال ذهن اما 120 صفحه آن نوشته شده است، آماده چاپ. رمان را در کشوی میزم می‌گذارم و در آن را قفل می‌کنم و کلید آن را جایی می‌اندازم که یادم نمی‌آید. می‌دانم دیگر هرگز سراغ آن رمان، آن زمستان سخت بی‌رحم کوچه‌های شمال شهر و آن جمعه‌های منتظر پرسوز در انتظار حضور یک ناجی نخواهم رفت. جمعه‌های گذشته مردند... این رمان نه به خاطر مصلحت یا آبروی عده‌ای و یا تهدید تهیه‌کننده فیلم، بلکه فقط به خاطر کلام قیصر، چاپ نخواهد شد. قیصری که شبیه هیچکس نیست... «چیستا یثربی، چیزهایی را بنویس که دوست داری. زندگی کوتاه است و مرگ زیاد به آدم فکر می‌کند زیادتر از آنچه فکر کنی». «جمعه‌ها از عشق می‌میرند» به تاریخ کشوی قدیمی خانه ما پیوست. «دوستش ندارم»... این بزرگ‌ترین دلیل است که دیگر این رمان و حواشی آن را برای همیشه رها کنم... متشکرم استاد... قیصر امین‌پور... حالا نفسی تازه می‌کنم. جمعه‌های تازه دیگری در راهند که می‌توان در آنها نفس کشید و چیزهای تازه نوشت درباره عشق... ارسال نظر
پربیننده