وجیهه سادات حسینی: درسیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران بر حمایت از زنان به طور عام و زنان سرپرست خانوار به طور خاص، تاکید ویژه شده است اما شواهد نشان می‌دهد خدمات حمایتی موجود قادر به حل مشکلات مادی و معنوی این قشر نیست و گاهی موازی‌کاری‌ها و همپوشانی خدمات، منجر به کاهش کیفیت خدمات می‌شود. زنان سرپرست خانوار نیازمند، به زنانی اطلاق می‌شود که بنا به عللی از قبیل فوت، مفقودالاثر شدن، محکومیت به زندان، طلاق، ابتلا به بیماری صعب‌العلاج، اعتیاد و از کارافتادگی همسر به تنهایی عهده‌دار تامین مخارج زندگی هستند یا دخترانی که به دلیل عدم ازدواج، مسؤولیت تامین معاش خانواده را برعهده دارند. سازمان بهزیستی کشور به عنوان تنها متولی قانونی دولتی جهت توانمندسازی و حمایت از این بانوان و کمیته امداد امام(ره) و شهرداری نیز از دیگر سازمان‌های حامی بانوان سرپرست خانواده هستند. براساس نتایج آخرین سرشماری بیش از ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار خانوار توسط زنان سرپرستی می‌شود که رقمی حدود 1/12 درصد کل خانوارهای کشور است. همچنین در حال حاضر حدود260 هزار بانوی سرپرست خانوار در سطح استان تهران شناسایی شده‌اند. حمايت بهزیستی از زنان سرپرست خانوار
بریمانی، مدیرکل دفتر توانمندسازی خانواده و زنان سازمان بهزیستی در گفت‌وگو با «وطن‌امروز» با اشاره به برخی خدمات این سازمان به زنان سرپرست خانوار، اظهار داشت: سازمان بهزیستی به منظور فراهم آوردن زمینه توانمندسازی خانواده‌های خدمت‌گیرنده، ارتقای سطح کیفیت زندگی و مساعد کردن زمینه خروج آنان از چرخه حمایت‌های مستمر، خدماتی چون ارائه خدمات بیمه‌ای، کمک هزینه‌های آموزشی و فنی و حرفه‌ای، پرداخت سرمایه کار، تشکیل گروه‌های همیار، طرح تامین مالی خرد و طرح توانمندسازی اجتماع‌محور را اجرا می‌کند. وی ادامه داد: در حال حاضر حدود 174 هزار خانوار تحت پوشش هستند و آمار خروجی‌ها در هر سال متفاوت است. در سال گذشته 5/12درصد از خانواده‌های تحت پوشش توانمند شده و از چرخه حمایت مستقیم خارج شدند. بریمانی با اشاره به برخی شرایط بانوان برای تحت پوشش قرار گرفتن بهزیستی گفت: ایرانی بودن، عدم دريافت مستمری از ارگان‌ها و سازمان‌های ديگر و اینکه مجموع درآمد ماهانه خانواده از 40 درصد حداقل حقوق و دستمزد بیشتر نباشد، از جمله شرایط ارائه خدمات سازمان به بانوان سرپرست خانواده است. مدیرکل دفتر توانمندسازی بهزیستی با اشاره به برخی برنامه‌های سازمان برای پیشگیری از افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار در جامعه، ادامه داد: آموزش مهارت‌های زندگی، ارائه مشاوره در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی و مراکز مشاوره طلاق در این راستا از جمله برنامه‌هاست. وی با معرفی برخی اقدامات سازمان برای ازدواج مجدد این گروه از زنان گفت: سازمان بهزیستی کشور جهت تسهیل در امر ازدواج زنان و دختران خودسرپرست و سرپرست خانوار فاقد همسر تحت‌پوشش، کمک هزینه ازدواج پرداخت می‌کند.
55 درصد از بانوان سرپرست خانواده تحت پوشش کمیته امداد هستند
از سوی دیگر کمیته امداد امام خمینی(ره) نیز برای حمایت از زنان سرپرست خانواده اقداماتی را انجام می‌دهد. ذوالفقاری، معاون حمایت و سلامت کمیته امداد امام خمینی(ره) با اشاره به اینکه نیمی از بانوان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد امام(ره) هستند، به «وطن‌امروز» گفت: یک‌میلیون و 28هزار بانوی سرپرست خانوار که حدود 55 درصد از بانوان سرپرست خانواده در کشورند، از حمایت‌ها و برنامه‌های توانمندسازی ما بهره‌مند می‌شوند. وی ادامه داد: از این تعداد 49 درصد خانواده‌های دارای سرپرست زن، شهری و51 درصد روستایی، 70 درصد مددجوی عادی و30 درصد مددجوی طرح شهیدرجایی هستند. ذوالفقاری یادآور شد: ایجاد خوداشتغالی و توانمندسازی بانوان سرپرست خانواده در کنار حمایت‌های مالی و ارائه مستمری، فرهنگسازی مناسب نسبت به اصلاح دیدگاه جامعه درباره فعالیت این گروه از بانوان و فراهم کردن زمینه برای ازدواج‌های موفق از جمله برنامه‌ها و رویکردهای مهم کمیته امداد امام(ره) در اين باره است.
شهرداری تهران و نقش حمایتی
شهرداری تهران نیز با راه‌اندازی «ستاد توانمندسازی بانوان سرپرست خانوار» به حمایت بخشی از این قشر می‌پردازد. این ستاد با هدف پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی متوجه زنان سرپرست خانوار، از سال 86 در مناطق 22گانه تهران با نگرشی جامع به توانمندسازی به عنوان یک فرآیند مستمر و پایدار، توان خود را بر ارتقای سطح دانش و آگاهی جامعه هدف و رساندن آنان به سطح مطلوبی از توانمندی و صلاحیت متمرکز کرد. مهارت‌آموزی فرزندان زنان سرپرست، بیمه تمام بانوان تحت پوشش و فرزندان دختر مجرد وپسران زیر18سال، پرداخت وام 30میلیون ریالی و گسترش مشاغل خانگی با توجه به شرایط مسکن هر سرپرست از جمله اقدامات این ستاد است. فیروزفر، رئیس این ستاد با بیان اینکه تاکنون بالغ بر 16هزار زن سرپرست خانواده در سامانه این ستاد ثبت‌نام کرده‌اند به «وطن‌امروز» گفت: از این تعداد حدود 6 هزار نفر در سیستم فرآیند توانمندسازی فعالند چرا که این سیستم آنلاین و شناور است و بانوان پس از پشت سرگذاشتن مراحل توانمندسازی، از این چرخه به عنوان یک زن توانمندسرپرست خارج می‌شوند. وی ادامه داد: برنامه‌های این ستاد با هدف توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی از طریق آموزش در مراکز مهارت‌آموزی این ستاد با عنوان کوثر اجرا می‌شود. رئیس ستاد توانمندسازی بانوان سرپرست خانوار شهرداری تهران گفت: در حال حاضر 103 مرکز کوثر در کنار سرای محلات شهرداری و امور بانوان 22 منطقه شهرداری، به ارائه آموزش‌های مهارتی و اشتغال خانگی و مشاوره‌ای به گروه هدف خود می‌پردازند. فیروزفر با تاکید بر اینکه رویکرد ستاد بر توانمندسازی بانوان است، افزود: برای استفاده بهتر از ظرفیت‌های مراکز و موسسات خیریه، تعامل خوبی با این موسسات داریم و ارتباط بانوان با این موسسات در راستای توانمندسازی بانوان و فرزندانشان را مدیریت می‌کنیم. وی با معرفی یکی از این موسسات به نام «نذرفرهنگی» ادامه داد: این موسسه مرکزی است که نیکوکاران می‌توانند با نیت خدمات آموزشی خود در قالب مشاغلی چون معلمی، پزشکی و حقوقی در سامانه موسسه به نشانی
www. nazrefarhangi. ir مددجویان تحت پوشش را در زمینه‌های مختلف آموزش دهند.
نبود سیستم یکپارچه برای ساماندهی زنان سرپرست خانوار
فیروزفر با اشاره به یکی از مشکلات عرصه ساماندهی و نظارت بر بانوان سرپرست خانوار گفت: ما در شهرداری تهران در قالب یک سیستم یکپارچه در فضای مجازی همه بانوان سرپرست خانواده را با کدملی در هر منطقه از تهران شناسایی کرده و نسبت به ارائه تسهیلات به طور عادلانه نظارت می‌کنیم اما متاسفانه در کل کشور شاهد چنین سیستم یکپارچه‌ای برای کل بانوان سرپرست خانوار در شهرها و استان‌های مختلف به منظور شناسایی و توانمندسازی این گروه از جامعه نیستیم. رئیس ستاد توانمندسازی بانوان سرپرست خانوار شهرداری تهران پیرامون تعامل با سازمان‌های مربوط در این حوزه گفت: این ستاد با نهادهایی چون بهزیستی، کمیته امداد امام(ره) و وزارت رفاه تعامل دارد و پس از استعلام مکتوب از این سازمان‌ها نسبت به ثبت‌نام، نظارت و حمایت از بانوان سرپرست مشروط بر اینکه تحت پوشش این نهادها نباشند، اقدام می‌کند. فیروزفر در پایان با تاکید بر اینکه در زمینه مصوبات و قانونگذاری کم و کسری نداریم، گفت: مهم‌ترین مشکل در حوزه ساماندهی زنان سرپرست خانواده، مساله اجرای قانون و تخصیص اعتبارات در نظر گرفته شده است که به طور کامل تحقق عملی پیدا نکرده. با این اوصاف نبود یک سیستم یکپارچه و بانک اطلاعاتی برای شناسایی، ساماندهی و توانمندسازی این قشر از بانوان کشور، یکی از مشکلاتی است که باید به سرعت مرتفع شود، چرا که در این باره اگر نگوییم همپوشانی اقدامات موجب موازی‌کاری شده اما یقینا برخی زنان هستند که تحت پوشش هیچ‌یک از این نهادها
قرار ندارند.