گروه بين‌الملل: تظاهرات خشمگینانه مهاجران و جوانان سوئدی در حال فراتر رفتن از پایتخت و تبدیل شدن از یک جنبش اعتراضی سوئدی به یک آشوب فراگیر اسکاندیناویایی است. به تعبیری شاعرانه‌تر این آتشی است در قصر یخی، چرا که به نظر می‌رسد الگوی عدالت اسکاندیناویایی که سوئد پرچمدارش بود رو به زوال گذاشته و آتش تبعیض و نژادپرستی باعث شده پایه‌های قصر مجللی که در نزدیکی قطب شمال به مدت نیم‌قرن الگوی جوامع غربی محسوب می‌شد روبه ذوب شدن بگذارد. دیروز تظاهرات گسترده سوئدی‌های معترض به بیکاری و تبعیض گسترده وارد ششمین روز خود شد. از نخستین ساعات بامداد شنبه اعتراض و خشونت و برخورد پلیس با جوانانی که اغلب ماسک به چهره دارند آغاز شد. جمعه‌شب پلیس استکهلم مدعی بود با فراخوان نیروهای بیشتری از دیگر نقاط سوئد در حال کنترل خشونت‌هاست و به نظر می‌رسید پایتخت وایکینگ‌ها شب آرامی را سپری خواهد کرد اما در نخستین ساعات پس از نیمه شب دوباره موجی از معترضان به خیابان‌ها ریختند و 20 تا 30 ماشین را آتش زدند و با سد کردن راه پلیس و آتش‌نشان‌ها صحنه‌هایی تاریخی در قلب یکی از آرام‌ترین جوامع اروپا آفریدند.
بدین ترتیب تظاهراتی که از یکشنبه گذشته (19ماه‌مه) آغاز شده بود امروز وارد نخستین هفته‌اش می‌شود. هفته‌ای که هر روز آن استکهلم بویژه محله «رینکبی» که از مناطق عمدتاً مهاجرنشین پایتخت است، شاهد غارت مدارس، فروشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و حتی ایستگاه‌های پلیس و همچنین آتش‌زدن اتومبیل‌ها و اموال عمومی همراه با برخورد معترضان با پلیس ضدشورش بوده است.
اما مقامات دولتی و حتی دولتمردان دیگر کشورهای اتحادیه اروپايي وقتی بیمناک‌تر شدند که در آستانه یک هفتگی اغتشاشات، آتش جنبش بیکاران و مهاجران از استکهلم فراتر رفت و به 2 شهر بزرگ دیگر سوئد، گوتنبرگ و مالمو کشیده شد. 2شهری که برخلاف روزگار آرام استکهلم در سال‌های معاصر، صحنه اعتراضات مشابهی در سال‌های اخیر بوده‌اند و به همین دلیل بیم آن می‌رود تا هفته آینده کل سوئد را آتش اعتراضات فرا بگیرد. آتشی که جرقه‌اش با کشته شدن یک پیرمرد 69 ساله غیرسوئدی‌تبار به ضرب گلوله پلیس زده شد. او که از شدت استیصال خودش را در آپارتمانی در «هاسبی»، حومه فقیر و مهاجرنشین استکهلم، حبس کرده بود بر اثر حمله خشن پلیس از پای درآمد. مرگ او صدای فعالان حقوق بشر و شهروندان محلی را نسبت به تبعیض‌های اجتماعی، اقتصادی و شغلی گسترده میان سوئدی‌تبارها و مهاجرانی که پس از سال‌ها هنوز توسط اکثریت موطلایی کله سیاه خوانده می‌شوند، درآورد.
«کامیلا سالاسار» یک تبعه لاتین‌تبار سوئدی که برای «فرای شوست»، یک خیریه خاص جوانان بیکار در استکهلم کار می‌کند به پرس‌‌تی‌وی می‌گوید: در بسیاری از محلات مهاجرنشین حاشیه یا حومه این شهر کودکان و جوانان از فرصت‌های برابر با دیگر محله‌ها برخوردار نیستند و اغلب آنها نه تحصیلات مدرسه را به پایان می‌برند و نه از آموزش حداقلی برخوردارند. البته او به این نکته هم اشاره می‌کند که «در کل جامعه جوانان سوئد آمار بالای بیکاری به چشم می‌خورد».
در حالی که شورش‌های یک هفته اخیر در یکی از ثروتمندترین پایتخت‌های اروپایی دنیا را شوکه کرده است، این تظاهرات در عین حال موجی از بی‌اعتمادی را نسبت به اعتبار عدالت اجتماعی مشهور سوئد در داخل و خارج این کشور به راه‌انداخته است.
جوانان در متن این عصیان اجتماعی قرار دارند. در واقع اغلب خشونت‌ها، غارت‌ها و آتش‌افروزی‌ها توسط جوانان سوئدی بر پا شده که در کمال تعجب بخشی از آنان را نه «کله سیاه»های مهاجر بلکه موطلایی‌هایی تشکیل می‌دهند که خود را سوئدی‌های اصیل می‌دانند. این جوانان ملهم از طغیان‌های سال‌های اخیر در پاریس و لندن هستند و البته در کنار انگیزه‌های اعتراضی، فقر و فرصت‌طلبی هم باعث چپاول‌های بسیاری شده است.
جالب اینکه استکهلم، پایتخت سیاسی ـ اقتصادی سوئد حیات شبانه‌روزی‌اش را بین کار روزمره و تظاهرات شبانگاهی قسمت کرده است. در اغلب روزها تظاهرات کم‌رمق روزانه خللی در کسب و کار و تجارت عادی شهر ایجاد نمی‌کند و بعد با نزدیک شدن به ساعات تاریکی (البته این تاریکی در جغرافیای6 ماه روز و 6 ماه شب اسکاندیناوی امری نسبی است) مردم کم‌کم بیرون می‌آیند و آتش‌بازی از نو آغاز می‌شود.
اگرچه شاید ثبات خسته‌کننده سیاسی و اجتماعی سوئد در سال‌های اخیر خود از زمینه‌های طغیان نسل جدیدی باشد که خواهان هیجان و تغییرات است اما حتی حاکمیت ناکارآمد 7 ساله احزاب راست میانه نیز در مقایسه با شکافی که در عمق جامعه مهاجرت‌زده سوئد به چشم می‌خورد، بر این بحران اثرگذار نبوده است. طبق آخرین برآوردها 15 درصد جمعیت سوئد در خارج از این کشور متولد شده‌اند که با افزودن مهاجران نسل دوم و سوم که در خاک این کشور زاده شده‌اند به این نسبت، مهاجران بیش از یک‌چهارم جمعیت را تشکیل می‌دهند. این در حالی است که این جمعیت بیگانه در بسیاری از شهرها به حال خود رها شده‌اند. مثلا مطالعات اخیر دولتی نشان می‌دهد گاه در حومه‌ها و حاشیه‌های فقیر شهرهای بزرگ سوئد، بیش از یک‌سوم جوانان 16 تا 29 سال بیکار هستند. این پتانسیل اجتماعی استفاده‌نشده وقتی خطرناک‌تر می‌شود که بدانیم بسیاری از آنها به مدرسه و دانشگاه هم نمی‌روند. پس اتفاقی نیست که آنها سر از کف خیابان‌های سابقا آرام استکهلم درآورده‌اند. اما در دیگر نقاط کشور وضع شاید از پایتخت هم بدتر باشد. چنانکه شهرهای دورافتاده و آرام سوئد مثل سربرن هم شاهد تظاهراتی به‌شدت پایتخت بوده‌اند.
کشوری که سال‌ها در مجموعه دیپلماسی غرب، نقش پناهگاه امن مهاجران و معترضان سیاسی از کشورهای مختلف جهان را بازی کرده است، حالا خود تبدیل به محلی ناامن برای این پناهجویان شده است. رشد بی‌سابقه جنایت و تعدی علیه مهاجران توسط افراطی‌های دست‌راستی موبور در سوئد حتی از نرخ موارد مشابه در نروژ و دانمارک هم فراتر رفته است.
همین دیروز بود که گروهی از این افراطی‌ها با کاروانی از اتومبیل‌ها در اطراف یکی از مناطق حومه جنوب استکهلم چرخ زدند و با شعارهای نژادپرستانه‌شان خشم تظاهرکنندگان را بیشتر کردند.